Ωστόσο, υπήρξε και άμεση αμηχανία, λόγω των σαφών ορίων που έθεσε ο Ρούμπιο στην αμερικανική στήριξη προς την Ευρώπη και την Ουκρανία. Και μη ευρωπαϊκές χώρες αντέδρασαν οργισμένα σε αυτό που εξέλαβαν ως φόρο τιμής στον λευκό ευρωπαϊκό πολιτισμό και ως κάλεσμα για την προστασία του από τον υπόλοιπο κόσμο.

Τον Ρούμπιο διαδέχθηκε ο Wang Yi, κορυφαίος διπλωμάτης του Πεκίνου, ο οποίος χρησιμοποίησε μεγαλοπρεπείς διατυπώσεις για να περιγράψει τον ανταγωνισμό της Κίνας με τις ΗΠΑ, πριν εξαπολύσει σφοδρή λεκτική επίθεση κατά της Ιαπωνίας, για το «θράσος» της να στηρίξει την Ταϊβάν.

Ο Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Keir Starmer, ανανέωσε τη διπλωματική του προσέγγιση «φίλοι με όλες τις πλευρές»· οι ΗΠΑ παραμένουν «απαραίτητος σύμμαχος». Ωστόσο, επιθυμεί πλέον περισσότερες εμπορικές και αμυντικές συμφωνίες και με την Ευρώπη. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα αναπτύξει σύντομα την ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου του στην Αρκτική «ως μέρος της δέσμευσής μας για την ευρωατλαντική ασφάλεια», υποσχέθηκε στο ακροατήριο με επίκεντρο την ασφάλεια.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Volodymyr Zelenskyy, από τη μεριά του υπενθύμισε ότι πλησιάζει η τετραετής επέτειος της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στη χώρα του. Ήταν πιο εμφανώς ευγνώμων για τη συμβολή της Ευρώπης στην πολεμική προσπάθεια της χώρας του σε σύγκριση με το Νταβός πριν από τρεις εβδομάδες, αλλά εξίσου επίμονος στην έκκλησή του προς τις ΗΠΑ να αποστείλουν περισσότερα αντιαεροπορικά συστήματα και να πιέσουν τη Ρωσία για παραχωρήσεις.

Ο «ελέφαντας»

Αυτή η σύνθεση ομιλητών, τη δεύτερη ημέρα της Munich Security Conference, αποτυπώνει, σύμφωνα με το Chatham House, τη δύσκολη κατάσταση του κόσμου. Οι χώρες προσπαθούν να τοποθετηθούν με ασφάλεια ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις που βρίσκονται σε αυξανόμενη οικονομική σύγκρουση, αλλά όχι σε πόλεμο – τουλάχιστον, όχι ακόμη.

Ωστόσο, το επίκεντρο της διάσκεψης, με θέμα «Υπό Καταστροφή», ήταν το ρήγμα μεταξύ των ΗΠΑ και των πρώην συμμάχων τους, όπως αποτυπώθηκε και σε πάνελ με τίτλο: «Η Δύση εναντίον της Δύσης».

Οι σύνεδροι κλήθηκαν να αναφερθούν στον «ελέφαντα στο δωμάτιο»· οθόνες στους διαδρόμους έδειχναν έναν βαρύ ελέφαντα να κατευθύνεται προς τον θεατή (με ομοιότητα, σκόπιμη ή όχι, με το σύμβολο του Republican Party). Τους δόθηκαν μάλιστα και μοντέλα Lego ελέφαντα για συναρμολόγηση.

Η Διάσκεψη του Μονάχου είναι το λογικό σημείο για να ξεκινήσει η συζήτηση για το διατλαντικό ρήγμα. Ήταν εδώ, πριν από έναν χρόνο, που ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, JD Vance, αιφνιδίασε τους Ευρωπαίους ηγέτες δηλώνοντας ότι η μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη δεν προέρχεται από τη Ρωσία, αλλά «από μέσα».

Η ομιλία Ρούμπιο αποτέλεσε σκόπιμη αντίθεση με την επίθεση του Βανς περί πολιτισμικής παρακμής της Ευρώπης. Υπήρξε όμως σαφής προειδοποίηση ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα ακολουθήσει τον δικό της δρόμο στην προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων, αν δεν βρει την Ευρώπη πρόθυμη να συμπλεύσει. «Προτιμούμε να το κάνουμε μαζί σας», είπε ο Ρούμπιο, αλλά οι ΗΠΑ δεν θα περιμένουν επ’ άπειρον για να αποσπάσουν διπλωματική συναίνεση από απρόθυμους συμμάχους.

Ο Υπουργός Εξωτερικών εξαπέλυσε επίσης δριμεία κριτική κατά των Ηνωμένων Εθνών, που «δεν έχουν απαντήσεις και δεν έχουν διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο» στη Γάζα και την Ουκρανία. Επανέλαβε δε τη γνώριμη επίθεση κατά της μετανάστευσης ως «επείγουσας απειλής για τον κοινωνικό ιστό και την επιβίωση του πολιτισμού μας».

Η μεγαλύτερη έκπληξη – και διαμάχη – προήλθε από τον ύμνο του στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Η Ευρώπη έδωσε στον κόσμο το κράτος δικαίου, τα πανεπιστήμια, την επιστήμη, τον Μπετόβεν και τους Beatles, είπε. «Όχι, είχαμε τους δικούς μας πολιτισμούς χιλιετίες πριν», ήταν η απάντηση από άλλες ηπείρους.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει τελειοποιήσει την προσπάθειά του να διατηρεί καλές σχέσεις με όλες τις πλευρές – τουλάχιστον για ακροατήρια εκτός Ηνωμένου Βασιλείου – ακόμη και όταν οι αντίπαλοι στους οποίους απευθύνεται βρίσκονται στην ίδια αίθουσα.

Η προσέγγιση προς την ΕΕ, ωστόσο, αποτελεί συντονισμένη προσπάθεια στο παρασκήνιο για βελτίωση των όρων εμπορικών σχέσεων του Ηνωμένου Βασιλείου και, ει δυνατόν, για μια νέα απόπειρα συμμετοχής σε σχήματα κοινών αμυντικών προμηθειών.

Έτσι, επιφανειακά επρόκειτο για μια πιο διπλωματική σύναξη σε σύγκριση με πέρυσι, όταν ο Γερμανός υπουργός Άμυνας φώναξε μέσα στην αίθουσα «τι λέτε;» κατά τη διάρκεια της ομιλίας του αντιπροέδρου. Όμως οι εντάσεις είναι σαφείς και ρητές. Ο ελέφαντας δεν βρίσκεται απλώς στο κέντρο της αίθουσας – σαλπίζει δυνατά.