Θα διατάξει στοχευμένα πλήγματα κατά των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), του βασικού πυλώνα του θεοκρατικού καθεστώτος στην Τεχεράνη; Θα επιχειρήσει να εξουδετερώσει το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα — όπως επιθυμεί το Ισραήλ — ή ακόμη και να επιδιώξει αλλαγή καθεστώτος; Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι σε περίπτωση επίθεσης θα υπάρξουν σφοδρά αντίποινα, όπως μεταδίδει το AP.
Ποιες είναι οι επιλογές;
Ο Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι θα αποφασίσει εντός 10 έως 15 ημερών αν θα διατάξει πλήγματα κατά του Ιράν, εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Σύμφωνα με το Axios, του παρουσιάστηκε ένα ευρύ φάσμα στρατιωτικών επιλογών, που περιλαμβάνει ακόμη και άμεση επίθεση κατά του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι προτιμά τη διπλωματική οδό, με στόχο μια συμφωνία που θα καλύπτει όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης αλλά και τις βαλλιστικές της δυνατότητες, καθώς και τη στήριξή της σε οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς. Το Ιράν, ωστόσο, έχει απορρίψει τέτοιες παραχωρήσεις.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν πραγματοποίησαν πρόσφατα δύο γύρους έμμεσων συνομιλιών, στο Ομάν και την Ελβετία, χωρίς ουσιαστική σύγκλιση. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να επαναληφθούν στην Ελβετία.
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ανέφερε ότι ο πρόεδρος εμφανίζεται «έκπληκτος» που το Ιράν δεν έχει «συνθηκολογήσει», παρά τη μαζική στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον αναλυτή του Middle East Institute στην Ουάσιγκτον, Άλεξ Βατάνκα, η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιδιώκει μια περιορισμένη σύγκρουση που θα αναδιαμορφώσει την ισορροπία ισχύος χωρίς να εμπλακεί σε παρατεταμένο πόλεμο. Όπως εκτιμά, η Τεχεράνη προετοιμάζεται για μια «σύντομη αλλά υψηλής έντασης στρατιωτική εκστρατεία» που θα πλήξει τις πυραυλικές της υποδομές και θα αποδυναμώσει την αποτρεπτική της ισχύ.
Ποια είναι η αιτιολόγηση;
Ο Τραμπ επιμένει ότι οι αμερικανικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου κατέστρεψαν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Παράλληλα, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης υπέρ του ιρανικού λαού, ιδίως μετά τις αιματηρές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου που καταπνίγηκαν βίαια.
Συχνά προβάλλει τον εαυτό του ως εγγυητή της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, επικαλούμενος την εκεχειρία στη Γάζα μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ. Υποστηρίζει επίσης ότι μια αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα ενίσχυε τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ωστόσο, οι Δημοκρατικοί εκφράζουν ανησυχία ότι ο πρόεδρος οδηγεί τις ΗΠΑ σε μια επικίνδυνη περιπέτεια και ζητούν να ενημερωθεί και να εγκρίνει το Κογκρέσο, το μόνο όργανο με αρμοδιότητα κήρυξης πολέμου.
Η αμερικανική ισχύς στην περιοχή
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη 13 πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή, μεταξύ των οποίων το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, εννέα αντιτορπιλικά και τρεις φρεγάτες. Επιπλέον ενισχύσεις κατευθύνονται προς την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του αεροπλανοφόρου USS Gerald Ford, που εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω του Γιβραλτάρ.
Παράλληλα, δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη και δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται ανεπτυγμένοι στη Μέση Ανατολή — δυνητικοί στόχοι ιρανικών αντιποίνων.
Ποιος ο τελικός στόχος;
Ο πρώην πρόεδρος του Council on Foreign Relations, Ρίτσαρντ Χάας, επισημαίνει ότι δεν είναι σαφές αν μια σύγκρουση θα αποδυνάμωνε ή θα ενίσχυε το ιρανικό καθεστώς. «Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε τι θα το διαδεχθεί αν καταρρεύσει», σημειώνει.
Ανάλογη αβεβαιότητα εξέφρασε και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, δηλώνοντας ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί αν απομακρυνθεί ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν.
Τέλος, αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, που διατηρούν διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, έχουν προειδοποιήσει τον Τραμπ να μην προχωρήσει σε στρατιωτική επέμβαση, φοβούμενες αντίποινα και γενικευμένη αποσταθεροποίηση. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, μια «αποκεφαλιστική» επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει απρόβλεπτο χάος στο εσωτερικό του Ιράν και ευρύτερα στην περιοχή.
