Δεν κατονόμασε κανέναν — ούτε χρειαζόταν. Ο πρόεδρος Τραμπ επιδείκνυε εκείνη την περίοδο τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την Καραϊβική, απειλούσε να καταλάβει το δανικό έδαφος της Γροιλανδίας και συγκέντρωνε στόλο για έναν επικείμενο πόλεμο με το Ιράν. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνεχιζόταν αμείωτη.
Κατά την άποψη του Πάπα Λέοντα, οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν να επιβάλουν κυριαρχία μέσω των όπλων και υπονομεύουν το ταμπού που ισχύει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά της αλλαγής συνόρων με τη βία. «Αυτό απειλεί σοβαρά το κράτος δικαίου», είπε, «που αποτελεί το θεμέλιο κάθε ειρηνικής πολιτικής συνύπαρξης».
Τα λόγια του ήταν η πιο πρόσφατη παρέμβαση σε μια αυξανόμενη προσπάθεια να εμπλακεί ενεργά σε έναν κόσμο γεμάτο συγκρούσεις. Ο 70χρονος Πάπας, γεννημένος ως Ρόμπερτ Πρέβοστ στο Σικάγο και γνωστός για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του ως «Μπομπ», είχε μια ήσυχη αρχή στην παποσύνη του. Όμως, καθώς ο κόσμος αντιμετωπίζει αλλεπάλληλες κρίσεις, ο πρώτος Αμερικανός Πάπας εντείνει τις προσπάθειές του να ασκήσει ηθική επιρροή υπερασπιζόμενος μια διεθνή τάξη που φθίνει — και την οποία, μεταξύ άλλων ηγετών, ο Αμερικανός πρόεδρος αποδομεί γρήγορα.
Η παποσύνη ήταν πάντοτε πολιτική. Ωστόσο, σήμερα μερικές από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το όραμά της προέρχονται από τις ΗΠΑ — τη στιγμή που η Καθολική Εκκλησία των 1,4 δισεκατομμυρίων πιστών ηγείται για πρώτη φορά στην ιστορία της από έναν Αμερικανό.
Ο Ποντίφικας από τη Μεσοδυτική Αμερική φέρνει βαθύτερη κατανόηση της αμερικανικής κοινωνίας και πολιτικής από κάθε προηγούμενο Πάπα. Αυτό σημαίνει ότι οι επικρίσεις του δεν μπορούν να απορριφθούν τόσο εύκολα από τους Αμερικανούς πολιτικούς, όπως θα συνέβαινε με έναν ξένο Πάπα, λένε ανώτερα στελέχη της Εκκλησίας.
Το έργο του περιπλέκεται από το γεγονός ότι εκατομμύρια Αμερικανοί καθολικοί ψήφισαν τον Τραμπ. Ωστόσο, η συντηρητική ομάδα CatholicVote, που βοήθησε στην κινητοποίηση υποστήριξης για τον Τραμπ, προειδοποιεί τώρα ότι η «εκτεταμένη δυσπιστία» των καθολικών απέναντι στις σκληρές πολιτικές μετανάστευσης θα μπορούσε να κοστίσει στους Ρεπουμπλικανούς μέρος αυτής της στήριξης.
Ο Λέων δεν θέλει να είναι «αντί-Τραμπ», λένε αξιωματούχοι του Βατικανού. Αντίθετα, προωθεί θετικά ένα όραμα κόσμου που αντανακλά την καθολική διδασκαλία.
Ωστόσο, η αντίθεση στο ύφος και την ουσία μεταξύ των δύο πιο προβεβλημένων Αμερικανών στον κόσμο —του εκρηκτικού δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία που μιλά με υπερβολές και του πρώην ιεραπόστολου που πέρασε χρόνια βοηθώντας τους φτωχούς στο Περού— είναι εμφανής.
«Προσφέρουν πολύ διαφορετικές εικόνες της Αμερικής. Αλλά και οι δύο είναι αυθεντικές εκφράσεις του ποιοι είμαστε», δήλωσε η Έλις Αν Άλεν, συγγραφέας της βιογραφίας «Πάπας Λέων ΙΔ΄».
Ο Λέων και ο Τραμπ δεν έχουν ακόμη συναντηθεί ή μιλήσει απευθείας. Μια συνάντηση ίσως καθυστερήσει, καθώς ο Πάπας απέρριψε προς το παρόν πρόσκληση να επισκεφθεί τις ΗΠΑ.
Ο Λέων έχει ήδη καταφέρει να μειώσει τις εντάσεις μέσα στην Εκκλησία, υπερασπιζόμενος τους φτωχούς και περιθωριοποιημένους, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει την παραδοσιακή καθολική διδασκαλία σε αμφιλεγόμενα ζητήματα όπως ο γάμος ομοφύλων και οι γυναίκες ιερείς.
Ωστόσο, στη διεθνή σκηνή η χαμηλών τόνων προσέγγισή του είναι δύσκολο να ακουστεί σε έναν κόσμο που κλονίζεται από λαϊκισμό, αυταρχικούς ηγέτες και πολιτική ισχύος.
Σύγκρουση για τη μετανάστευση
Ο Λέων είχε δηλώσει ότι δεν θέλει να εμπλακεί στην πολιτική, αλλά οι εντάσεις γύρω από τη μετανάστευση το έκαναν δύσκολο.
Οι πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ, ιδιαίτερα οι μαζικές συλλήψεις μεταναστών, προκάλεσαν αντιδράσεις ακόμη και μέσα στην Καθολική Εκκλησία των ΗΠΑ.
Οι επίσκοποι κατήγγειλαν «κλίμα φόβου» και «αδιάκριτες μαζικές απελάσεις».
Ο Λέων σχολίασε ότι δεν μπορεί κάποιος να δηλώνει υπέρ της ζωής αλλά να υποστηρίζει απάνθρωπη μεταχείριση μεταναστών, τονίζοντας ότι η καθολική διδασκαλία είναι ενιαία.
Η κυβέρνηση απέρριψε τις κατηγορίες, αλλά η παρέμβαση της Εκκλησίας βρήκε απήχηση σε πολλούς Αμερικανούς.
Πόλεμος και διεθνής τάξη
Η αντίθεση στη χρήση στρατιωτικής ισχύος αποδεικνύεται ακόμη πιο δύσκολη.
Το Βατικανό προσπαθεί να προωθήσει διπλωματικές λύσεις σε συγκρούσεις, από τη Βενεζουέλα μέχρι την Κούβα και το Ιράν.
Ο Πάπας έχει ζητήσει άμεση κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο με το Ιράν, χαρακτηρίζοντας τη βία «φρικτή».
Παρά τις δυσκολίες, συνεργάτες του παραμένουν αισιόδοξοι ότι η διπλωματία θα επανέλθει.
«Αυτή τη στιγμή προτιμάται το όπλο αντί της πένας», δήλωσε αξιωματούχος του Βατικανού. «Αλλά είμαστε επιφυλακτικοί ότι οι στρατιωτικές πολιτικές θα πετύχουν τους στόχους τους».
