Αυτό ήταν συνέπεια της απόφασης του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει κυρώσεις εναντίον του. Ο λόγος ήταν ότι εκείνος και συνάδελφοί του εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου για τα εγκλήματα της ισραηλινής κυβέρνησης στη Γάζα.
Έκτοτε, πέρα από την απαγόρευση εισόδου του στις ΗΠΑ, ο δικαστής δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει μια σειρά από πιστωτικές και τραπεζικές κάρτες καθώς η Visa και η Mastercard κυριαρχούν στις διεθνείς πληρωμές και μπλοκάρουν, εξαιτίας των κυρώσεων, μεγάλο μέρος των διαδικτυακών αγορών και μεταφορών χρημάτων.
Το συγκεκριμένο περιστατικό αποκαλύπτει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το μέγεθος της τεχνολογικής εξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ. Ίσως να μην ήταν πλήρως αντιληπτό, πριν την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, πόσο ισχυρούς μοχλούς πίεσης διαθέτουν οι Αμερικανοί έναντι της Ευρώπης.
Γι' αυτό και οι περισσότεροι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν βλέπουν άλλη εναλλακτική από την προώθηση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Το εγχείρημα, ωστόσο, είναι εξαιρετικά σύνθετο, καθώς δεν αφορά μόνο τους πολέμους ή την άμυνα, αλλά και την ίδια την καθημερινότητά μας, όπως απέδειξε η περίπτωση του δικαστή Γκιγιού.
Η Ευρώπη παραμένει μια τεχνολογική... αποικία
Η Ευρώπη παραμένει σήμερα, de facto, μια τεχνολογική αποικία των ΗΠΑ.
Η Meta και οι εφαρμογές της είναι αμερικανικής προέλευσης. Το PayPal θεωρείται γέννημα-θρέμμα του Ίλον Μασκ. Η Google είναι επίσης αμερικανικής προέλευσης. Η Microsoft κατέχει το 73%-80% της αγοράς λογισμικού παραγωγικότητας στον δημόσιο τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε κρίσιμους τομείς, όπως τα υπουργεία, τα δικαστήρια και τα δημόσια νοσοκομεία, η χρήση εφαρμογών όπως το Outlook και το Word συχνά ξεπερνά το 90%.
Παράλληλα, από την πανδημία και έπειτα έχει προστεθεί στην καθημερινότητά μας και η δημοφιλής κινεζική εφαρμογή TikTok, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πραγματική έκρηξη στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης, με αμερικανικούς κολοσσούς όπως η Anthropic και η OpenAI να επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Η τεχνολογία ως πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού
Πάντως, οι τεχνολογικοί κολοσσοί δεν διαμορφώνουν πλέον μόνο την καθημερινότητά μας μέσω των υπηρεσιών τους, αλλά επηρεάζουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες μέσω της οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος που έχουν συγκεντρώσει.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση της NASA από ιδιωτικούς παρόχους, όπως η SpaceX του Ίλον Μασκ και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος. Χωρίς αυτούς, τα σχέδια των ΗΠΑ για επιστροφή στο διάστημα θα συναντούσαν σοβαρά εμπόδια. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει ότι σήμερα, περισσότερο από ποτέ, οι τεχνολογικοί κολοσσοί διαθέτουν τέτοια οικονομική και τεχνολογική ισχύ, ώστε να λειτουργούν ως αυτόνομοι γεωπολιτικοί δρώντες, με επιρροή συγκρίσιμη με εκείνη πολλών κρατών, χωρίς βέβαια να παύουν να εξαρτώνται από το κανονιστικό πλαίσιο που αυτά επιβάλλουν.
Στην ουσία, οι νέες τεχνολογίες – είτε πρόκειται για τις ψηφιακές πλατφόρμες είτε για την Τεχνητή Νοημοσύνη – αποτελούν πλέον πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Όποιος τις ελέγχει εδραιώνει την κυριαρχία του. Μάλιστα, στον αγώνα για την πρωτοκαθεδρία στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν διαφαίνεται, προς το παρόν, κανένας ουσιαστικός φραγμός ή διάθεση αυτοπεριορισμού από τους ισχυρούς παίκτες, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει τον κόσμο σε επικίνδυνα μονοπάτια.
Η ευρωπαϊκή απάντηση
Εξαίρεση αποτελούν οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιβάλει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο, οι οποίες συναντούν, ωστόσο, ισχυρές αντιστάσεις τις ΗΠΑ, την Κίνα και τους ίδιους τους τεχνο-ολιγάρχες.
Υπενθυμίζεται ότι το προηγούμενο έτος η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε συνολικά πρόστιμα ύψους 700 εκατ. ευρώ στις Apple και Meta για παραβάσεις της ευρωπαϊκής ψηφιακής νομοθεσίας, ενώ επέβαλε και πρόστιμο 120 εκατ. ευρώ στο Χ για παραβίαση των κανόνων που αφορούν τον έλεγχο του περιεχομένου. Σε αυτά προστέθηκε την Πέμπτη (23/7) και η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιβάλει πρόστιμο 890 εκατ. ευρώ στη Google για παραβίαση των κανόνων στις ψηφιακές αγορές, εξέλιξη που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δεν δίστασε να απειλήσει, για ακόμη μία φορά, την Ευρωπαϊκή Ένωση με κυρώσεις.
Υπό αυτό το πρίσμα, η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή από το να επιταχύνει την τεχνολογική της απεξάρτηση από τις ΗΠΑ και να βρει έναν κώδικα συνεννόησης με τους τεχνο-ολιγάρχες. Πρόκειται βέβαια για ένα εξαιρετικά σύνθετο εγχείρημα, το οποίο απαιτεί υπομονή και λεπτούς χειρισμούς. Ως πυξίδα μπορούν να λειτουργήσουν οι δηλώσεις του δικαστή Νικολά Γκιγιού:
«Ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος να απαντήσουμε σε αυτές τις κυρώσεις είναι να οικοδομήσουμε μια ευρωπαϊκή απάντηση, η οποία θα στηρίζεται σε ισχυρή οικονομική βάση και θα διαθέτει επαρκή πολιτική και οικονομική ισχύ. Είμαι 50 ετών. Εχω ζήσει και τη δεκαετία του ’90. Δεν είναι εύκολο, αλλά ξέρω πώς να τα βγάλω πέρα. Αν όμως οι κυρώσεις επιβάλλονταν σε νέους ανθρώπους, γύρω στα 25, που έχουν ολόκληρη τη ζωή τους στο διαδίκτυο, πιστεύω ότι αυτό που βιώνω σήμερα θα ισοδυναμούσε με πραγματικό κοινωνικό θάνατο.»
