Η στρατιωτική διάνοιξη των στενών είναι μη ρεαλιστική, δήλωσε την Πέμπτη ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν. «Θα έπαιρνε πολύ χρόνο και θα εξέθετε όσους τα διασχίζουν σε κινδύνους» από ιρανικές επιθέσεις.

«Το Ιράν προσπαθεί να κρατήσει όμηρο την παγκόσμια οικονομία στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε η Υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ιβέτ Κούπερ, μετά από συνάντηση περισσότερων από 40 χωρών με στόχο την επαναλειτουργία των στενών. Συζητήθηκαν πολιτικά και διπλωματικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων πιθανών κυρώσεων. Η στρατιωτική επέμβαση δεν ήταν ανάμεσα στις επιλογές.

Ο Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι τα πλήγματα κατά του Ιράν θα συνεχιστούν για περισσότερες από δύο εβδομάδες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ναυτιλιακές εταιρείες είναι απίθανο να ρισκάρουν τη διέλευση εμπορικών πλοίων από την εμπόλεμη ζώνη. Το ερώτημα είναι τι επίπεδο ασφάλειας απαιτείται ώστε να ξαναρχίσουν μαζικά τα δρομολόγια.

Τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στις τακτικές ναυτικές δυνάμεις του Ιράν. Ωστόσο, η κύρια απειλή για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ δεν προέρχεται από το συμβατικό ναυτικό του Ιράν, αλλά από το οπλοστάσιό του: παράκτιους αντιπλοϊκούς πυραύλους, drones, σμήνη μικρών ταχύπλοων επιθετικών σκαφών, μικροσκοπικά υποβρύχια και διάφορους τύπους ναρκών.

Η γεωγραφία

Η γεωγραφία δυσκολεύει την άμυνα των πλοίων, σημειώνει η Wall Street Journal. Τα στενά έχουν πλάτος περίπου 20 μίλια στο στενότερο σημείο τους και είναι χωρισμένα σε λωρίδες για τον διαχωρισμό της θαλάσσιας κυκλοφορίας, αναγκάζοντας τα εμπορικά πλοία να κινούνται σε προβλέψιμες διαδρομές. Ο χρόνος προειδοποίησης για μια πιθανή επίθεση, καθώς και ο χρόνος αντίδρασης, θα ήταν εξαιρετικά περιορισμένοι.

Το Ιράν διαθέτει σχεδόν 1.000 μίλια ακτογραμμής κατά μήκος του Περσικού Κόλπου, από όπου μπορεί να εξαπολύσει επιθέσεις, όπως το πλήγμα με drone που νωρίτερα αυτή την εβδομάδα έπληξε ένα πλήρως φορτωμένο κουβεϊτιανό δεξαμενόπλοιο κοντά στο Ντουμπάι. Η ακτογραμμή χαρακτηρίζεται από βουνά και όρμους, επιτρέποντας αιφνιδιαστικές επιθέσεις με σμήνη ταχύπλοων. Υπόγειες σήραγγες ή κρυμμένες εγκαταστάσεις προστατεύουν σκάφη που μπορούν να εκτοξευθούν απευθείας στη θάλασσα ή από ρυμουλκούμενα.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η νήσος Κεσμ (Qeshm), η μεγαλύτερη στον Περσικό Κόλπο, όπου φιλοξενούνται ταχύπλοα, εκρηκτικά φορτωμένα σκάφη, drones και πύραυλοι των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Λόγω των μικρών αποστάσεων στα στενά, το Ιράν μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές ακόμη και με όπλα μικρού βεληνεκούς, σύμφωνα με τον αναλυτή Φαρζίν Ναδίμι. Ταχύπλοα εξοπλισμένα με ρουκετοβόλα μπορούν να ανοίξουν ρήγματα στα πλοία ή να τοποθετήσουν νάρκες.

Τέτοιες απειλές μπορούν να περιοριστούν από την αεροπορική υπεροχή των ΗΠΑ, αλλά «οι ευρωπαϊκές δυνάμεις δεν θα μπορέσουν, και πιθανώς δεν θα θελήσουν, να αντικαταστήσουν αυτή την ικανότητα», είπε ο Ναδίμι.

Οι στρατιωτικές συνοδείες, που είχαν χρησιμοποιηθεί στον Περσικό Κόλπο κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-88), μπορούν να προστατεύσουν μόνο περιορισμένο αριθμό πλοίων κάθε φορά. Κατά τη διάρκεια εκείνου του πολέμου υπέστησαν ζημιές περίπου 30 εκατομμύρια τόνοι φορτίου.

Στον Κόλπο του Άντεν, μια πολυεθνική δύναμη παρείχε προστασία κατά της πειρατείας με ένα πολεμικό πλοίο ανά δώδεκα εμπορικά πλοία.

«Η πρόκληση δεν είναι μόνο αν μπορεί να γίνει—αλλά αν μπορεί να γίνει με συνέπεια και στο επίπεδο παρουσίας που απαιτείται για να καθησυχάσει την εμπορική ναυτιλία και να αποτρέψει παρεμβάσεις», δήλωσε ο Ντέιβιντ Κάτλερ.

Ακόμη και υπό ναυτική προστασία, τα εμπορικά πλοία παραμένουν ευάλωτα. Πλοία που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα με συνοδεία έχουν δεχθεί επιθέσεις από τους Χούθι της Υεμένης από το 2024. Οι ιρανικές δυνάμεις θεωρούνται δυνητικά πιο επικίνδυνες.

Ως αποτέλεσμα, οι ναυτιλιακές εταιρείες είναι πιθανό να περιμένουν το τέλος των εχθροπραξιών και την παρέμβαση της διεθνούς κοινότητας. Το πρώτο βήμα για την επαναλειτουργία των στενών θα είναι πιθανότατα ένα ψήφισμα του ΟΗΕ και η ανάπτυξη πολυεθνικής δύναμης για την εποπτεία της κυκλοφορίας.

Μια τέτοια αποστολή θα βασιζόταν σε «πολυεπίπεδη προσέγγιση», με χρήση πληροφοριών, δορυφορικής και ηλεκτρονικής επιτήρησης, αεροσκαφών θαλάσσιας περιπολίας και drones. Η αποτελεσματική αντίδραση σε περιστατικά θα απαιτούσε στενή συνεργασία μεταξύ κρατών και εμπορικών πλοίων.

Το... μετά

«Η πρόκληση δεν είναι ναυτική», σημείωσε ειδικός. «Δεν έχει νόημα να μετράμε πόσα πολεμικά πλοία χρειάζονται—το θέμα είναι πόσα επίπεδα προστασίας απαιτούνται».

Ένα κρίσιμο άγνωστο είναι αν το Ιράν θα σταματήσει τις απειλές προς τη ναυσιπλοΐα όταν σταματήσουν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Το Ιράν ζητά αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη.

Αν δεν υπάρξει συμφωνία, ενδέχεται να συνεχίσει να επιβαρύνει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία ελέγχοντας τη διέλευση κρίσιμων προμηθειών.

«Εναπόκειται στο Ιράν να δηλώσει ότι ο πόλεμος τελείωσε», σημείωσε ειδικός, προειδοποιώντας ότι συμμαχικές πολιτοφυλακές μπορούν να απειλήσουν και άλλα στρατηγικά περάσματα, όπως το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.