«Η οργάνωση αυτών των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλή ή προβλέψιμη», ανέφερε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου σε δήλωση το βράδυ της Πέμπτης. Ο Βανς και η αμερικανική αντιπροσωπεία ήταν έτοιμοι να αναχωρήσουν μόλις οριστικοποιούνταν τα σχέδια.

Ωστόσο, οι συνομιλίες, που επρόκειτο να διεξαχθούν στο ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ, δεν θα πραγματοποιηθούν, όπως επιβεβαίωσε το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Σύμφωνα με το Reuters, δεν υπήρξε άμεση αντίδραση από το Ιράν, το οποίο είχε δηλώσει νωρίτερα ότι ήταν έτοιμο να ξεκινήσει τεχνικές συνομιλίες μετά τη συμφωνία των 14 σημείων της Τετάρτης.

Οι Ιρανοί διαπραγματευτές ήθελαν πρώτα να δουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ εφαρμόζουν την προσωρινή συμφωνία, ενώ δεν υπήρχε επιβεβαίωση ότι η ιρανική αντιπροσωπεία θα ταξίδευε στη Γενεύη, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim πριν από την ανακοίνωση του Βανς.

Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν επίσης δηλώσει ότι θα πραγματοποιούνταν επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν στην Ελβετία, όμως το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε εκφράσει αμφιβολίες για το σχέδιο αυτό, χαρακτηρίζοντάς το περιττό αφού οι πρόεδροι των δύο χωρών είχαν ήδη υπογράψει τη συμφωνία.

Το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις

Το Ισραήλ, το οποίο δεν συμμετείχε στις ειρηνευτικές συνομιλίες, έχει αποστασιοποιηθεί από τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν και συνέχισε τις επιχειρήσεις του εναντίον της φιλοϊρανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ στον Λίβανο, γεγονός που εγείρει επιπλέον ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας.

Στην Ουάσιγκτον, ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι σύμμαχοι του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Κογκρέσο αμφισβήτησαν αν έκανε υπερβολικές παραχωρήσεις για να τερματίσει τη σύγκρουση, η οποία είναι αντιδημοφιλής στους περισσότερους Αμερικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Ο Τραμπ είχε ορκιστεί να τερματίσει τον πόλεμο μόνο με την «ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» του Ιράν.

Ωστόσο, το μνημόνιο που υπεγράφη με το Ιράν προβλέπει χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων, αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων και άμεσες εξαιρέσεις για τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου.

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε ότι ο Τραμπ υπέγραψε τη συμφωνία «από απελπισία» και προειδοποίησε ότι οι επικείμενες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν θα είναι εύκολες.

«Αν η αμερικανική πλευρά θελήσει να είναι υπερβολικά απαιτητική, δεν θα το αποδεχθούμε», ανέφερε σε μήνυμά του.

Η συμφωνία δίνει στους διαπραγματευτές 60 ημέρες για να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το καθεστώς του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, εκτός αν συμφωνηθεί παράταση, ενώ προβλέπει και τη δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν, καθώς και άλλα οικονομικά κίνητρα.

Ο Βανς δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα επιδιώξει επίσης να περιορίσει τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν.

Το αυξανόμενο κόστος του πολέμου βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο, καθώς το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας ενημέρωσε τους νομοθέτες ότι χρειάζεται 80 δισ. δολάρια για να καλύψει τις δαπάνες της σύγκρουσης και άλλες σχετικές υποχρεώσεις, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.

Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο πριν από σχεδόν τέσσερις μήνες, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι στόχος του ήταν η καταστροφή των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν ώστε να μην μπορέσει ποτέ να αναπτύξει πυρηνικά όπλα.

Επιδίωκε επίσης να περιορίσει την ικανότητα της Τεχεράνης να πλήττει γειτονικές χώρες, να αποτρέψει τη στήριξη φιλοϊρανικών ένοπλων οργανώσεων κατά του Ισραήλ και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος από τον ίδιο τον ιρανικό λαό.

Καμία από αυτές τις επιδιώξεις δεν είχε επιτευχθεί όταν υπογράφηκε η συμφωνία. Το Ιράν επανέλαβε τη διαχρονική του θέση ότι δεν επιδιώκει ούτε αναπτύσσει πυρηνικά όπλα — ισχυρισμός που αμφισβητούν διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις.

Παράλληλα, συμφώνησε στην επιτόπια αραίωση («down blending») των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού και σε επιθεωρήσεις από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας ως μέλος της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, απορρίπτοντας την επιθυμία του Τραμπ να απομακρυνθεί το υλικό από τη χώρα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι διαπραγματεύσεις μπορούν ακόμη να οδηγήσουν σε μια ισχυρή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, βελτιώνοντας εκείνη του 2015 μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και άλλων χωρών, την οποία ο Τραμπ είχε ακυρώσει κατά την πρώτη του θητεία.

Ωστόσο, επικριτές υποστηρίζουν ότι το Ιράν βρίσκεται πλέον σε ισχυρότερη θέση, έχοντας αντέξει επίθεση από υπερδύναμη, επιδείξει τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ και εξασφαλίσει σημαντικές εξαιρέσεις από οικονομικές κυρώσεις.