Όπως επισημαίνει το Politico, επικαλούμενο αναλυτές και αξιωματούχους, πρόκειται για μια αναμέτρηση στην οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση δύσκολα θα επικρατήσει.
Κεντρικά οργανωμένες οικονομίες της Ασίας, όπως η Κίνα, το Βιετνάμ και η Νότια Κορέα, διαθέτουν μεγαλύτερη ευχέρεια στη διαπραγμάτευση συμφωνιών για την αγορά φυσικού αερίου από τη λεγόμενη αγορά spot, γεγονός που τοποθετεί την Ευρώπη, -η οποία βασίζεται στις αρχές της ελεύθερης αγοράς-, σε μειονεκτική θέση.
Όπως σημειώνεται, η ΕΕ απέκτησε τη δυνατότητα να συντονίζει ομαδικές αγορές ενέργειας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ωστόσο η συγκεκριμένη πολιτική δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν διατηρηθεί η ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας τους επόμενους μήνες.
«Μπαίνουμε σε μια περίοδο έντασης», δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στους Γάλλους βουλευτές ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, εκτιμώντας ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες εάν δεν αποκατασταθούν σύντομα οι προμήθειες από το Κατάρ.
«Δεν πιστεύω ότι οι τιμές θα επιστρέψουν στα επίπεδα του 2022, αλλά ούτε και ότι θα υποχωρήσουν όπως συνέβη με τα καύσιμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να αναπληρώνουν τα αποθέματα φυσικού αερίου ώστε να φθάνουν τουλάχιστον στο 80% της συνολικής χωρητικότητας μέχρι το Δεκέμβριο. Συνήθως η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται κατά τους θερινούς μήνες, όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι χαμηλότερες.
Επισημαίνεται ότι παραδοσιακά, οι ενεργειακοί έμποροι εκμεταλλεύονται τις χαμηλότερες θερινές τιμές αγοράζοντας και αποθηκεύοντας φυσικό αέριο το καλοκαίρι, προκειμένου να το μεταπωλήσουν το χειμώνα με κέρδος, όταν η ζήτηση και οι τιμές αυξάνονται.
Ωστόσο, φέτος οι υψηλές θερινές τιμές έχουν ανατρέψει αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο, με αποτέλεσμα τα επίπεδα αποθήκευσης της ΕΕ να παραμένουν χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Ο καύσωνας στην Ασία ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση
Οι εξελίξεις στην Ασία ενδέχεται να επιδεινώσουν περαιτέρω την κατάσταση. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ένα θερμότερο καλοκαίρι στην περιοχή θα αυξήσει τη χρήση κλιματιστικών, οδηγώντας σε υψηλότερη κατανάλωση φυσικού αερίου.
Να σημειωθεί ότι οι περισσότερες ασιατικές χώρες καλύπτουν τις ανάγκες τους μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας. Ωστόσο, η αυξημένη ζήτηση και η μείωση των αποθεμάτων θα μπορούσαν να τις ωθήσουν σε μεγαλύτερη προσφυγή στην αγορά spot, όπου οι τιμές διαμορφώνονται καθημερινά και συνήθως αυξάνονται άμεσα όταν ενισχύεται η ζήτηση.
Σε μια τέτοια περίπτωση, οι ασιατικές χώρες θα βρεθούν σε άμεσο ανταγωνισμό με την Ευρώπη, η οποία φέτος έχει βασιστεί σε ιδιαίτερα μεγάλο βαθμό στην αγορά spot για να εξασφαλίσει επαρκείς προμήθειες.
Εάν η αυξανόμενη ασιατική ζήτηση συμπέσει με αγορές «πανικού» από ευρωπαϊκές χώρες προς το τέλος του καλοκαιριού, ενδέχεται να προκληθεί μια διαηπειρωτική μάχη για τα διαθέσιμα φορτία LNG.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως αναγκαστεί να προσφέρει υψηλότερες τιμές από τις ασιατικές χώρες στην αγορά spot προκειμένου να πετύχει τους στόχους αποθήκευσης, εκτιμά ο επικεφαλής αναλυτής της Montel Energy, Τόμπιας Φεντερίκο.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό ενέργειας ACER, η επίτευξη των φετινών στόχων μπορεί να απαιτήσει αύξηση έως και 13% στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε σύγκριση με το 2025 - κάτι ιδιαίτερα δύσκολο υπό τις παρούσες συνθήκες, ειδικά εάν η παραγωγή στον Περσικό Κόλπο δεν επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου, οδηγώντας σε περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων της Ευρώπης.
«Ίσως δούμε πιο επιθετικές και επείγουσες αγορές LNG, που θα περιορίσουν ακόμη περισσότερο την προσφορά στην παγκόσμια αγορά. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Ευρώπη ενδέχεται να εγκαταλείψει ουσιαστικά την προσπάθεια αναπλήρωσης των αποθεμάτων της και να μεταθέσει το πρόβλημα για τον χειμώνα», δήλωσε ο ιδρυτής της εταιρείας αναλύσεων Energy Flux, Σεμπ Κένεντι.
Ελεύθερη αγορά εναντίον κρατικά κατευθυνόμενων οικονομιών
Όπως επισημαίνει το Politico, εάν η κατάσταση εξελιχθεί σε ανοιχτή «μάχη» για την εξασφάλιση φορτίων φυσικού αερίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να βρεθεί σε δυσμενή θέση.
Σε αντίθεση με χώρες της Ασίας που διαθέτουν συγκεντρωτικά ή ακόμη και κρατικά κατευθυνόμενα οικονομικά μοντέλα, όπως η Κίνα -η οποία προχώρησε σε μαζικές αγορές LNG από την αγορά spot το 2021- η Ευρώπη διαθέτει περιορισμένη επιρροή στους εισαγωγείς ενέργειας.
Οι επιχειρήσεις αυτές δραστηριοποιούνται σε 27 διαφορετικά κράτη-μέλη και έχουν διαφορετικές επιχειρηματικές προτεραιότητες, γεγονός που δυσκολεύει τον συντονισμό τους.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η ΕΕ επιχείρησε να δημιουργήσει την πλατφόρμα AggregateEU, μέσω της οποίας ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούσαν να διαπραγματεύονται συλλογικά καλύτερες συμφωνίες προμήθειας φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές.
Παρότι η πρωτοβουλία προσέλκυσε μικρότερους εισαγωγείς με περιορισμένους πόρους, δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία για το πόσες συμφωνίες ολοκληρώθηκαν μέσω της πλατφόρμας. Μεγάλες εταιρείες επέλεξαν κυρίως να κινηθούν αυτόνομα.
«Παρότι ξεκίνησαν αρκετές διαπραγματεύσεις, δεν κατέληξαν σε ολοκληρωμένες συναλλαγές», δήλωσε στο POLITICO ο Κρίστοφ Γκότσταϊν, επικεφαλής επικοινωνίας της γερμανικής ενεργειακής εταιρείας SEFE.
«Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε την εκτίμησή μας ότι η αγορά φυσικού αερίου συνέχισε να λειτουργεί αποτελεσματικά χωρίς την ανάγκη παρεμβάσεων», πρόσθεσε.
Η πλατφόρμα συντονισμού τελικά καταργήθηκε, ωστόσο μετά τον πόλεμο μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της, σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους αξιωματούχους που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Παρόλα αυτά, οι ίδιοι υπογράμμισαν ότι η ΕΕ διαθέτει περιορισμένα μέσα για να υποχρεώσει τις εταιρείες να συμμετάσχουν σε τέτοιες πρωτοβουλίες.
Επιπλέον, αρκετοί εισαγωγείς εκφράζουν ανησυχίες ότι η κοινή διαπραγμάτευση μέσω μιας τέτοιας πλατφόρμας θα μπορούσε να θεωρηθεί μορφή συνεννόησης μεταξύ ανταγωνιστών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί μόνο ανεπίσημα να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να διασφαλίσουν ότι δεν παραβιάζουν τους σύνθετους κανόνες ανταγωνισμού.
Ούτε οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μπορούν να διαπραγματευθούν απευθείας με ανταγωνιστές για την κατανομή φορτίων. Αν και από την έναρξη του πολέμου υπάρχουν τακτικές επαφές και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της Κομισιόν και ασιατικών κυβερνήσεων για την αποφυγή αναταράξεων στις αγορές, δεν είναι δυνατή η διαπραγμάτευση σχετικά με το ποια φορτία θα κατευθυνθούν σε κάθε περιοχή.
«Ο καθένας παλεύει μόνος του», σχολίασε χαρακτηριστικά ένας δεύτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι οι ασιατικές χώρες ενδέχεται να διαθέτουν σημαντικό πλεονέκτημα. «Σε περιόδους κρίσης, τα συστήματα που λειτουργούν με ισχυρότερη κρατική καθοδήγηση μπορούν απλώς να δώσουν εντολή σε λίγες εταιρείες να αναλάβουν δράση», ανέφερε άλλος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Εμείς μπορούμε να συντονίσουμε και να ενθαρρύνουμε, αλλά δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε όπως η Κίνα».
Ο καθοριστικός ρόλος της Κίνας
Αν και οι αναλυτές επισημαίνουν ότι μια διαρκής ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να μειώσει αυτές τις πιέσεις, υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι ασιατικοί αγοραστές στρέφονται και πάλι στην αγορά spot.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον αναλυτή LNG της Kpler, Σαρλ Κοστερούς, η Νότια Κορέα, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ αναμένεται να αναζητήσουν πρόσθετες ποσότητες LNG μέσω της αγοράς spot κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ωστόσο, ο παράγοντας που μπορεί να καθορίσει τις εξελίξεις είναι η Κίνα.
Από την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, η χώρα - η οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες αποτελεί το μεγαλύτερο εισαγωγέα ενέργειας παγκοσμίως - έχει περιορίσει τις εισαγωγές της και βασίζεται περισσότερο στα σημαντικά αποθέματά της, συμβάλλοντας έτσι στη σταθεροποίηση της παγκόσμιας αγοράς.
Παρ' όλα αυτά, σύμφωνα με τον Κοστερούς, από το Μάρτιο τα κινεζικά αποθέματα LNG έχουν υποχωρήσει σημαντικά κάτω από το μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, γεγονός που ενδέχεται να αναγκάσει το Πεκίνο να επιστρέψει δυναμικά στην αγορά spot.
Για τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, αυτό εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχίας, ακόμη και αν οι ενδείξεις δείχνουν ότι ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του.
«Τη στιγμή που η Κίνα επιστρέψει μαζικά στις αγορές, θα πρόκειται για έναν ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα», προειδοποίησε ένας από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους.
