Σύμφωνα με τον υφυπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, η Τεχεράνη αντιπρότεινε ένα μοντέλο στο οποίο η κίνηση των πλοίων προς μία κατεύθυνση θα πραγματοποιείται μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων, ενώ μέρος της αντίθετης διαδρομής θα εξακολουθεί να περνά από την ιρανική πλευρά και το υπόλοιπο θα τελεί υπό τη διαχείριση του Ομάν.

Ο Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η πρόταση του Ομάν για ισότιμη κατανομή των θαλάσσιων διαδρόμων δεν ανταποκρίνεται στις ανησυχίες ασφαλείας της Τεχεράνης, καθώς, όπως ανέφερε, δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη μια σταθερή και μακροπρόθεσμη περιφερειακή ισορροπία.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά σε περίπτωση που το Ομάν δεν αποδεχθεί την ιρανική πρόταση, επαναλαμβάνοντας πως η Τεχεράνη δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ τον λεγόμενο «νότιο διάδρομο» που διέρχεται κατά μήκος των ακτών του Ομάν.

Η ιρανική θέση και η διεθνής πίεση

Το Ιράν έχει δηλώσει ότι επιδιώκει κοινή διαχείριση των Στενών του Ορμούζ με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή, ενώ παράλληλα θέλει να επιβάλει τέλη υπηρεσιών στα πλοία που χρησιμοποιούν τον θαλάσσιο διάδρομο.

Η θέση αυτή βρίσκει αντίθετες τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ζητούν την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας, χωρίς την επιβολή τελών, θεωρώντας οποιαδήποτε υποχρεωτική χρέωση παράνομη.

Το σχέδιο του Ομάν

Νωρίτερα, το Ομάν παρουσίασε δική του πρόταση για τη διαχείριση των Στενών, η οποία έχει τη στήριξη και άλλων χωρών του Κόλπου.

Το σχέδιο προβλέπει ένα σύστημα όπου τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά θα μπορούν να καταβάλλουν «εθελοντικά» τέλη, με στόχο τη χρηματοδότηση υπηρεσιών ναυσιπλοΐας, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Η πρόταση του Μουσκάτ βασίζεται σε αντίστοιχο μοντέλο που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκκα, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη συνεργάζονται για την ασφάλεια και τη λειτουργία ενός από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους του κόσμου.

Ωστόσο, το σχέδιο του Ομάν δεν προβλέπει αποκλειστικό έλεγχο των Στενών από το Ιράν, γεγονός που αποτελεί βασικό σημείο διαφωνίας για την Τεχεράνη.

Κρίσιμη καμπή για το παγκόσμιο εμπόριο

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως, καθώς από την περιοχή διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η αντιπαράθεση γύρω από το καθεστώς λειτουργίας τους εντείνει την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές, καθώς η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας μπορεί να επηρεάσει τις ενεργειακές ροές και να δημιουργήσει νέες πιέσεις στις τιμές.

Η διπλωματική προσπάθεια για την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης συνεχίζεται, με το Ομάν να επιχειρεί να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής μεταξύ του Ιράν και των χωρών που επιδιώκουν την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.