Η πρόταση θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τον τερματισμό των προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα που προκλήθηκαν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος το Σαββατοκύριακο διέκοψε αιφνιδιαστικά μια δίβδομη αμερικανική αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν, δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «καλές συνομιλίες» με την Τεχεράνη, προειδοποιώντας ωστόσο πως οι επιθέσεις θα επαναληφθούν αν οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε αποτέλεσμα. Το Ιράν, από την πλευρά του, αρνείται ότι επιδιώκει νέα επανέναρξη συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον είχε ξεκινήσει νωρίτερα μέσα στον μήνα νέα στρατιωτική επιχείρηση με στόχο να περιορίσει τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διέρχονταν περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου, το Ιράν περιόρισε ουσιαστικά τη διέλευση ξένων πλοίων από τα Στενά, επιτρέποντας μόνο τη ναυσιπλοΐα δικών του σκαφών. Συμφωνία που επιτεύχθηκε τον περασμένο μήνα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης επέτρεψε τη μερική επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, ωστόσο κατέρρευσε στις αρχές Ιουλίου, όταν το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία που κινούνταν μέσω διαύλου τον οποίο δεν αναγνωρίζει.
Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται τα Στενά από κοινού με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή, επιβάλλοντας παράλληλα τέλη για τις υπηρεσίες που παρέχονται στα διερχόμενα πλοία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την πλήρη αποκατάσταση του καθεστώτος που ίσχυε πριν από τον πόλεμο, όταν η διέλευση ήταν ελεύθερη και χωρίς οικονομικές επιβαρύνσεις, υποστηρίζοντας ότι τα υποχρεωτικά τέλη θα παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο.
Σύμφωνα με την πρόταση του Ομάν, το Ιράν δεν θα έχει αποκλειστικό έλεγχο των Στενών και οι οικονομικές εισφορές θα είναι απολύτως προαιρετικές. Το μοντέλο αυτό προσομοιάζει στο σύστημα που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκα στην Ασία, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν από τα πλοία εθελοντικές συνεισφορές για τη χρηματοδότηση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, της προστασίας του περιβάλλοντος και των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
Δυτικός διπλωμάτης παρομοίασε την πρόταση με το σύστημα εθελοντικής αντιστάθμισης εκπομπών άνθρακα στις αεροπορικές μεταφορές, όπου οι επιβάτες μπορούν προαιρετικά να καταβάλουν επιπλέον ποσό κατά την αγορά του εισιτηρίου τους.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή από τον Κόλπο, έως το βράδυ της Δευτέρας το Ιράν δεν είχε απαντήσει επίσημα στην πρόταση. Ωστόσο, αξιωματούχοι του Ομάν πραγματοποίησαν συνομιλίες στην Τεχεράνη το περασμένο Σαββατοκύριακο.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, συζήτησε τη Δευτέρα το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ με τους ομολόγους του από το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, υπογραμμίζοντας, σύμφωνα με ανακοίνωση του ιρανικού ΥΠΕΞ, την ανάγκη περιφερειακής συνεργασίας.
Ο Τραμπ προειδοποιεί με επανάληψη των επιθέσεων
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αποφάσισε να σταματήσει την τελευταία στρατιωτική επιχείρηση έπειτα από εισήγηση των στρατιωτικών διοικητών, οι οποίοι εκτίμησαν ότι η συγκεκριμένη στρατηγική είχε εξαντλήσει τα περιθώριά της. Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί διήρκεσαν 13 νύχτες, προκαλώντας δεκάδες θανάτους στο Ιράν και εκτεταμένες καταστροφές σε γέφυρες, σήραγγες και στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε γειτονικές χώρες, από τις οποίες σκοτώθηκαν τέσσερα στελέχη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, καθώς και με πλήγματα σε πολιτικές υποδομές κρατών του Κόλπου, τα οποία, σύμφωνα με την Τεχεράνη, αποτελούσαν αντίποινα για αμερικανικές επιθέσεις σε μη στρατιωτικούς στόχους.
Η ιρανική πλευρά διαμηνύει ότι θα συνεχίσει να τηρεί κατάπαυση του πυρός όσο πράττει το ίδιο και η Ουάσιγκτον. Ωστόσο, τη Δευτέρα καταγράφηκαν επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία και το βόρειο Ιράν, ενώ την Τρίτη η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε ακόμη ένα drone.
Σε δηλώσεις του τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε αισιόδοξος για την επίτευξη συμφωνίας που θα οδηγήσει στον τερματισμό της πεντάμηνης σύγκρουσης, διαμηνύοντας όμως ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις θα επανεκκινήσουν εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.
«Πιστεύω ότι υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να επιτευχθεί συμφωνία. Αν συμβεί, θα είναι πολύ θετικό. Αν όχι, θα επιστρέψουμε σε ό,τι κάναμε πριν από δύο ημέρες», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το Ιράν, πάντως, επιμένει ότι δεν έχει ζητήσει νέες διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες κατηγορεί ότι παραβίασαν τη συμφωνία-πλαίσιο που είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο για τη διεξαγωγή συνομιλιών με αντικείμενο τον τερματισμό του πολέμου.
Σήμερα, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί στην Ουάσιγκτον με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αν και το Ισραήλ συμμετείχε στην αρχική στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, δεν συμμετέχει στις μετέπειτα ειρηνευτικές συνομιλίες, ενώ οι σχέσεις των δύο ηγετών εμφανίζονται το τελευταίο διάστημα πιο ψυχρές.
Σύμφωνα με το Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προσπαθήσει να αποτρέψει το Ισραήλ από νέες επιθέσεις στον Λίβανο κατά της Χεζμπολάχ, εκτιμώντας ότι τέτοιες ενέργειες θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Η ανακοίνωση της διακοπής των αμερικανικών βομβαρδισμών οδήγησε σε σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου. Τη Δευτέρα οι τιμές υποχώρησαν περίπου 8%, ενώ η πτώση συνεχίστηκε και την Τρίτη, με το Brent να διαμορφώνεται κάτω από τα 86 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας απώλειες άνω του 2,5%.
Υπενθυμίζεται ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν είχαν συμφωνήσει τον Ιούνιο σε πλαίσιο διαπραγματεύσεων με στόχο την επίλυση βασικών ζητημάτων, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, έως τα τέλη Αυγούστου.
Ωστόσο, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς την ερμηνεία του κειμένου της συμφωνίας αναφορικά με τα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η συμφωνία προβλέπει ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς περιορισμούς, ενώ η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι της αναγνωρίζει δικαίωμα εποπτείας της διέλευσης των πλοίων.
