Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, η ζωή για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν γίνεται ολοένα και πιο περιορισμένη. Σύμφωνα με νέα στοιχεία του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για την Ισότητα των Φύλων και την Ενδυνάμωση των Γυναικών (UN Women), περισσότερες από τις μισές γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι βγαίνουν από το σπίτι μόλις δύο φορές τον μήνα ή και λιγότερο.
Σχεδόν τρεις στις τέσσερις Αφγανές ανέφεραν επίσης ότι αισθάνονται ανασφαλείς όταν κυκλοφορούν χωρίς έναν άνδρα συγγενή ή συνοδό, τον λεγόμενο μαχράμ. Οι περιορισμοί δεν αφορούν πλέον μόνο την εκπαίδευση ή την εργασία, αλλά αγγίζουν κάθε πτυχή της καθημερινότητας και της δημόσιας ζωής.
Το Αφγανιστάν παραμένει σήμερα η μοναδική χώρα στον κόσμο όπου τα κορίτσια απαγορεύεται να φοιτούν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και οι γυναίκες να σπουδάζουν στα πανεπιστήμια. Η UNESCO εκτιμά ότι περίπου 2,4 εκατομμύρια κορίτσια έχουν στερηθεί τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση από τότε που οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία το 2021.
Ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών για την Ισότητα των Φύλων και την Ενδυνάμωση των Γυναικών αναφέρει ότι οι αφγανικές αρχές έχουν εκδώσει περισσότερα από 100 διατάγματα που αφορούν τις γυναίκες και τα κορίτσια, θεσμοθετώντας, όπως σημειώνει, ένα από τα αυστηρότερα συστήματα διακρίσεων στον κόσμο.
Οι συνέπειες δεν είναι μόνο κοινωνικές και οικονομικές. Είναι βαθιά ανθρώπινες. Επτά στις δέκα γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα χαρακτήρισαν την ψυχική τους υγεία «κακή» ή «πολύ κακή», επικαλούμενες την απομόνωση, την απώλεια ευκαιριών και τον περιορισμό των κοινωνικών τους δικτύων.
Την ίδια ώρα, οι γυναίκες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από την αγορά εργασίας: μόλις το 7% απασχολείται, έναντι 84% των ανδρών, σύμφωνα με την έκθεση.
Οι περιορισμοί έχουν ενταθεί και στο οικογενειακό και νομικό πεδίο. Νέα μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή φέτος καταργούν, σύμφωνα με τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών για την Ισότητα των Φύλων και την Ενδυνάμωση των Γυναικών, την ισότητα ανδρών και γυναικών ενώπιον του νόμου, ενισχύουν την εξουσία των ανδρών μέσα στον γάμο και δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τις γυναίκες που επιθυμούν να πάρουν διαζύγιο.
Οι Ταλιμπάν απορρίπτουν τις επικρίσεις. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου για την Προώθηση της Αρετής και την Πρόληψη της Διαφθοράς, Σαΐφ-ουλ-Ισλάμ Κιμπέρ, δήλωσε στο Reuters ότι οι αναφορές πως οι γυναίκες δεν αισθάνονται ασφαλείς να βγουν από τα σπίτια τους είναι ψευδείς και υποστήριξε ότι οι γυναίκες απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματά τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Αφγανιστάν βρίσκεται σε «θετική κατεύθυνση» ως προς τα δικαιώματα των γυναικών.
Τα στοιχεία του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για την Ισότητα των Φύλων και την Ενδυνάμωση των Γυναικών βασίζονται σε έρευνα πόρτα-πόρτα σε 2.190 ανθρώπους, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2025, καθώς και σε τηλεφωνικές έρευνες με 2.811 ανθρώπους τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2026.
Πίσω όμως από τους αριθμούς υπάρχουν εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια που βλέπουν τη ζωή τους να μικραίνει. Γυναίκες που στερούνται την εκπαίδευση, την εργασία, την ελευθερία να κινηθούν, να αποφασίσουν για τη ζωή τους και να συμμετέχουν στην κοινωνία. Η διεθνής κοινότητα οφείλει να μην τις αφήσει να γίνουν αόρατες. Η φωνή και τα δικαιώματά τους αξίζουν να παραμείνουν στο επίκεντρο — όχι μόνο στις επετείους, αλλά κάθε μέρα.
