Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, με επιστολή του προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καλεί τις κυβερνήσεις να διατηρήσουν σε εφαρμογή, «για όσο διάστημα είναι απαραίτητο», μέτρα που μπορούν είτε να ενισχύσουν την ασφάλεια των προμηθειών είτε να περιορίσουν τη ζήτηση για φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου είναι σήμερα γεμάτες περίπου κατά 70%. Το επίπεδο αυτό είναι περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Παράλληλα, οι συνεχιζόμενες αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τον αυξημένο ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), διατηρούν τις πιέσεις στις τιμές της ευρωπαϊκής αγοράς.

Στα 72 ευρώ το TTF – Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας ανόδου

Το ολλανδικό TTF, που αποτελεί σημείο αναφοράς για τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, κινείται γύρω από τα 72 ευρώ ανά MWh. Πρόκειται για επίπεδο περίπου 40 ευρώ υψηλότερο από εκείνο που καταγραφόταν πριν από τους αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν τον περασμένο Φεβρουάριο.

Οι εκτιμήσεις της αγοράς παραμένουν επιφυλακτικές, καθώς αναλυτές προειδοποιούν ότι οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά MWh κατά την κορύφωση της χειμερινής ζήτησης, εφόσον δεν αυξηθούν οι εξαγωγές LNG από τον Περσικό Κόλπο ή συνεχιστούν οι περιορισμοί στις νορβηγικές εξαγωγές εξαιτίας εργασιών συντήρησης.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ευρώπη καλείται να προετοιμαστεί για έναν χειμώνα κατά τον οποίο η διαθεσιμότητα φυσικού αερίου δεν αποτελεί τη μοναδική παράμετρο, καθώς ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το κόστος με το οποίο θα εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες ποσότητες.

Τα μέτρα που εξετάζει η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναφέρει στο τραπέζι πρακτικές που είχαν εφαρμοστεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, χωρίς να προτείνει, στην παρούσα φάση, την επιβολή υποχρεωτικών περιορισμών στην κατανάλωση.

Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής, η μετατόπιση της ζήτησης σε διαφορετικές ώρες μέσω έξυπνων μετρητών και τιμολογίων, καθώς και ο περιορισμός της θέρμανσης σε δημόσια κτίρια.

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται προτάσεις για περιορισμό ή απαγόρευση της εξωτερικής θέρμανσης, αλλά και για απενεργοποίηση περιττού δημόσιου φωτισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η στόχευση των συγκεκριμένων παρεμβάσεων είναι διττή: αφενός η μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής και αφετέρου ο περιορισμός της χρήσης φυσικού αερίου στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι θα μπορούσε να περιοριστεί η πίεση τόσο στις διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου όσο και στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.

Το δίλημμα για την αποθήκευση φυσικού αερίου

Παράλληλα, ο Νταν Γιόργκενσεν καλεί τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν την ευελιξία που παρέχουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την αποθήκευση φυσικού αερίου, προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη μαζικών αγορών σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αγορά παραμένει περιορισμένη.

Σύμφωνα με την προσέγγιση της Κομισιόν, υπό τις σημερινές συνθήκες ένας στόχος πληρότητας των αποθηκών στο 80% θα μπορούσε να είναι επαρκής για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας κατά τη διάρκεια του χειμώνα, αντί της επιδίωξης επίτευξης του 90%.

Η σταδιακή πραγματοποίηση των αγορών φυσικού αερίου εκτιμάται ότι θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο περαιτέρω ανόδου των τιμών, αποφεύγοντας μια απότομη αύξηση της ευρωπαϊκής ζήτησης σε μια ήδη περιορισμένη διεθνή αγορά.

«Δεν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για την ασφάλεια του εφοδιασμού»

Παρά την ανησυχία για τα χαμηλά αποθέματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η κατάσταση δεν συνιστά, προς το παρόν, άμεση απειλή για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

«Παρότι τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και η κατάσταση παραμένει δύσκολη, δεν υπάρχουν επί του παρόντος άμεσοι κίνδυνοι για την ασφάλεια του εφοδιασμού», αναφέρεται στην επιστολή του Ευρωπαίου επιτρόπου Ενέργειας.

Ενόψει του χειμώνα, επομένως, η πρόκληση για την Ευρώπη δεν αφορά μόνο την εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου. Εξίσου κρίσιμο ζήτημα είναι το κόστος με το οποίο θα αποκτηθούν οι απαιτούμενες ποσότητες, ιδιαίτερα στην περίπτωση που η διεθνής αγορά LNG παραμείνει περιορισμένη και οι ευρωπαϊκές χώρες κληθούν να ανταγωνιστούν τις ασιατικές αγορές για τα διαθέσιμα φορτία.