Η καθοριστική στροφή ήρθε με την άνοδο του Ούγκο Τσάβες στην εξουσία το 1999. Η κυβέρνησή του αντιμετώπισε την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA όχι ως τεχνικό και οικονομικό οργανισμό, αλλά ως εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και πολιτικού ελέγχου. Το σημείο καμπής ήταν οι απεργίες του 2002–2003, μετά τις οποίες απολύθηκαν περίπου 18.000 εργαζόμενοι της εταιρείας, κυρίως έμπειροι μηχανικοί και στελέχη.
Η μαζική αυτή αποψίλωση τεχνογνωσίας είχε μακροχρόνιες συνέπειες. Η PDVSA έχασε την ικανότητα συντήρησης και ανάπτυξης των υποδομών της, ενώ ταυτόχρονα μειώθηκε δραστικά η συνεργασία με διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες. Το 2007, η ουσιαστική εθνικοποίηση των έργων στον Ορινόκο επιτάχυνε τη φυγή ξένων επενδυτών και περιόρισε ακόμη περισσότερο την πρόσβαση σε κεφάλαια και τεχνολογία.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά μετά το 2014, όταν κατέρρευσαν οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Η Βενεζουέλα, εξαρτημένη σχεδόν αποκλειστικά από τα έσοδα του πετρελαίου για τη χρηματοδότηση κοινωνικών προγραμμάτων, βρέθηκε χωρίς δημοσιονομικά περιθώρια. Η υποχρηματοδότηση της PDVSA μετατράπηκε σε χρόνια εγκατάλειψη, με αποτέλεσμα τη ραγδαία πτώση της παραγωγής.
Μετά τον θάνατο του Τσάβες, ο Νικολάς Μαδούρο κληρονόμησε μια ήδη προβληματική βιομηχανία και τη διαχειρίστηκε ακόμη πιο αυταρχικά. Οι πολιτικές κρίσεις, οι αμφισβητούμενες εκλογές και η διάλυση των θεσμών οδήγησαν σε διεθνείς κυρώσεις, οι οποίες απομόνωσαν περαιτέρω τον ενεργειακό τομέα της χώρας. Το 2019, η παραγωγή είχε πέσει κάτω από το 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Chevron παρέμεινε η μόνη μεγάλη αμερικανική εταιρεία με παρουσία στη Βενεζουέλα, διατηρώντας μειοψηφικά μερίδια σε κοινοπραξίες με την PDVSA. Οι περιορισμένες άδειες που της παραχωρήθηκαν από τις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια επέτρεψαν μια μικρή ανάκαμψη, αλλά δεν μπορούν να αντιστρέψουν δεκαετίες κακοδιαχείρισης.
Η ιστορία της βενεζουελάνικης πετρελαϊκής βιομηχανίας δείχνει ότι οι φυσικοί πόροι δεν αρκούν. Χωρίς σταθερούς θεσμούς, επενδύσεις και τεχνογνωσία, ακόμη και τα μεγαλύτερα αποθέματα μπορούν να οδηγήσουν σε οικονομική και κοινωνική κατάρρευση.
