Ο Αρχιεπίσκοπος τόνισε ότι ο γενικός πληθυσμός της χώρας έχει «κυριολεκτικά καταρρεύσει», με σχεδόν το ήμισυ των Ελλήνων να ζουν στο Λεκανοπέδιο Αττικής. Η υπερσυγκέντρωση αυτή, όπως είπε, δεν είναι βιώσιμη και επιδεινώνει το δημογραφικό πρόβλημα, ενώ η δύσκολη αστική ζωή οδηγεί και σε ψυχολογικά προβλήματα.

Ειδική αναφορά έγινε στο κλείσιμο σχολείων στην επαρχία και ακόμη και στην Αττική, γεγονός που καταδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Ο Αρχιεπίσκοπος επισήμανε ότι οι προτεινόμενες λύσεις δεν φαίνεται να επιφέρουν ουσιαστικά αποτελέσματα, εάν δεν αντιμετωπιστεί η βαθύτερη αιτία του προβλήματος.

Πνευματική κρίση και κοινωνική αποδόμηση

Σύμφωνα με τον Αρχιεπίσκοπο, η ουσία πολλών σύγχρονων προβλημάτων της κοινωνίας είναι πνευματική και συνδέεται με την κρίση ενεργού πίστης και αξιών, την εκκοσμίκευση και την αποδυνάμωση της οικογένειας. Η κρίση αυτή σχετίζεται άμεσα με φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας, βίας ανηλίκων, καταχρήσεων, ψυχολογικών προβλημάτων, αλλά και της επιδίωξης υλικού κέρδους.

Χωρίς σωστή διάγνωση των αιτιών των κοινωνικών προβλημάτων, όπως υπογράμμισε, είναι αδύνατη η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.

Στο πλαίσιο του δημογραφικού προβλήματος, ο Αρχιεπίσκοπος ανέφερε ότι η μετανάστευση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η μείωση του αυτοχθόνως ελληνικού πληθυσμού και η συνεχής εγκατάσταση ξένων πληθυσμών μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα από αυτά που ενδεχομένως θεωρείται ότι επιλύονται.

Η κοινωνική συνοχή, τόνισε, δεν εξαρτάται μόνο από οικονομικούς παράγοντες, αλλά από πλήθος άλλων παραγόντων, και η εμπειρία των δυτικών κοινωνιών δείχνει ότι η ετερογένεια χωρίς σωστή διαχείριση οδηγεί σε διάρρηξη και αποδόμηση της συνοχής.

Ο Αρχιεπίσκοπος κατέληξε καλώντας σε σύνεση, σοφία, ευθυκρισία, ισορροπία και ενότητα, απορρίπτοντας τις ακρότητες και την πόλωση ως μέσα αντιμετώπισης των κρίσεων που πλήττουν τη χώρα.