Η έκθεση αποτυπώνει την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια στον τομέα της εκπαίδευσης, δίνοντας έμφαση σε μεταρρυθμίσεις όπως η καθιέρωση εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης των σχολικών μονάδων, η αναβάθμιση του ρόλου των εκπαιδευτικών μέσω νέων επαγγελματικών και διοικητικών αρμοδιοτήτων, καθώς και οι επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.
Όπως επισημαίνεται, «παρά τους οικονομικούς περιορισμούς του παρελθόντος, οι πρωτοβουλίες αυτές καταδεικνύουν μια ισχυρή δέσμευση για τη βελτίωση τόσο της ποιότητας όσο και της ισότητας στην εκπαίδευση», δημιουργώντας σταθερές βάσεις για περαιτέρω ανάπτυξη του εκπαιδευτικού συστήματος.
Δυνατά σημεία του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος
Στα βασικά πλεονεκτήματα που καταγράφει ο ΟΟΣΑ συγκαταλέγονται η επιτυχής εφαρμογή της αξιολόγησης των σχολικών μονάδων, η ενίσχυση της επαγγελματικής θέσης των εκπαιδευτικών, η προώθηση της ψηφιακής μετάβασης, καθώς και η αναθεώρηση των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών, με αυξημένη έμφαση στην κριτική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων.
Παράλληλα, η καθιέρωση της υποχρεωτικής προσχολικής εκπαίδευσης από την ηλικία των 4 ετών έχει ενισχύσει την προσβασιμότητα, ενώ οι στοχευμένες επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και στον εκσυγχρονισμό των σχολικών τάξεων συμβάλλουν στη βελτίωση της διδακτικής διαδικασίας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην εισαγωγή των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων και στην ενίσχυση της πρώιμης εκμάθησης ξένων γλωσσών, τα οποία, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη διαθεματικών δεξιοτήτων των μαθητών.
Προκλήσεις και αδυναμίες
Παρά τη θετική πορεία, η ανασκόπηση εντοπίζει και σημαντικά πεδία που απαιτούν περαιτέρω βελτίωση. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων PISA του 2022 καταδεικνύουν διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις των μαθητών, κυρίως στη μαθηματική σκέψη και την κατανόηση κειμένου, ενώ κοινωνικοοικονομικές και γεωγραφικές ανισότητες εξακολουθούν να επηρεάζουν τα μαθησιακά αποτελέσματα.
Όπως υπογραμμίζεται στη μελέτη, η έντονα συγκεντρωτική μορφή διακυβέρνησης σε κεντρικό επίπεδο ενδέχεται να περιορίζει την ευελιξία των σχολικών μονάδων να ανταποκριθούν στις τοπικές ανάγκες, οδηγώντας σε ανομοιόμορφη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων μεταξύ των περιφερειών.
Επιπλέον, η ενσωμάτωση των ψηφιακών εργαλείων στη σχολική καθημερινότητα παραμένει περιορισμένη, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για ουσιαστικότερη και πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στη διδακτική πράξη.
Προτάσεις πολιτικής και στρατηγικές κατευθύνσεις
Ο ΟΟΣΑ εισηγείται την προοδευτική ενίσχυση της αυτονομίας των σχολικών μονάδων, εντός ενός εθνικού πλαισίου που θα διασφαλίζει τη συνοχή και την ισότητα, καθώς και τη σαφή αποσαφήνιση των ρόλων και αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Κεντρικής σημασίας θεωρείται η ενδυνάμωση των διοικητικών και παιδαγωγικών ικανοτήτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ώστε οι μεταρρυθμίσεις να αποτυπώνονται ουσιαστικά στην τάξη.
Παράλληλα, προτείνεται η διαμόρφωση συνεκτικών πλαισίων που θα συνδέουν την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών με τη δια βίου μάθηση και την επαγγελματική τους εξέλιξη, η περαιτέρω ενίσχυση της ποιότητας και της προσβασιμότητας της προσχολικής εκπαίδευσης για μικρότερες ηλικίες, καθώς και η συστηματική ένταξη και αξιολόγηση των ψηφιακών παρεμβάσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Στρατηγικό Σχέδιο 2025-2027 του Υπουργείου Παιδείας, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει βασικό εργαλείο υλοποίησης των συστάσεων του ΟΟΣΑ και να ενισχύσει συνολικά την ελληνική εκπαίδευση σε επίπεδο ισότητας, ποιότητας και καινοτομίας.
