Αν υπάρχει κάτι το οποίο λείπει στη σύγχρονη επιχειρηματικότητα είναι οι καινοτόμες ιδέες. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο στο οποίο πανομοιότυπα προϊόντα κατακλύζουν την ελληνική αγορά, με αποτέλεσμα ο καταναλωτής να έχει άπειρες επιλογές από αντικείμενα που εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό, ενώ για άλλα προβλήματα δεν έχει βρεθεί κανένα προϊόν για να τα επιλύσει. Η λύση στην έλλειψη καινοτομίας και φρέσκων ιδεών βρίσκεται στην λογοτεχνία. Όσο παράξενο και αν ακούγεται, εάν θέλει κανείς να διευρύνει την επιχείρησή του, καλά θα κάνει να αρχίσει το διάβασμα. Στο συγκεκριμένο άρθρο θα επιχειρήσω να εξηγήσω τη σχέση ανάμεσα σε επιχειρήσεις και λογοτεχνία και το πώς η μία εξαρτάται από την άλλη.
Η λογοτεχνία καλλιεργεί τη φαντασία, δηλαδή την ικανότητα να βλέπουμε τον κόσμο με νέους τρόπους. Όταν διαβάζουμε μυθιστορήματα ή διηγήματα, μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε πέρα από τα συνηθισμένα σχήματα και να συνδέουμε στοιχεία που αρχικά φαίνονται ασύνδετα. Μπαίνουμε στην θέση του άλλου, όπως και η κάθε επιχείρηση οφείλει να μπει στην θέση του καταναλωτή. Ο επιχειρηματίας λοιπόν, θα πρέπει να σκέφτεται «Εγώ θα αγόραζα αυτό το προϊόν»; όπως και ένας αναγνώστης διαβάζοντας ένα βιβλίο μπορεί να αναρωτηθεί «Εγώ θα έπαιρνα αυτήν την απόφαση»; Έτσι, με την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης μπορεί μια επιχείρηση και μια καινοτομία να πάει μπροστά. Στην επιχειρηματικότητα, αυτή η ικανότητα μεταφράζεται σε νέες ιδέες για προϊόντα, υπηρεσίες ή τρόπους επικοινωνίας με τον καταναλωτή.
Ταυτόχρονα, η λογοτεχνία διδάσκει την αξία της αφήγησης. Κάθε επιτυχημένη επιχείρηση χρειάζεται μια ιστορία που να πείθει τον πελάτη για το γιατί το προϊόν ή η υπηρεσία αξίζει. Η εμπειρία του αναγνώστη με μια ιστορία μπορεί να εμπνεύσει τον επιχειρηματία να δημιουργήσει προϊόντα που δεν απλώς ικανοποιούν ανάγκες, αλλά συνδέονται συναισθηματικά με τον χρήστη. Όπως είπαμε πριν, ο καταναλωτής δε πρέπει να βλέπει προϊόντα που είναι παραπάνω από φανερό ότι φτιάχτηκαν από επιχειρήσεις που έχουν μόνο σκοπό το κέρδος. Πρέπει λοιπόν, να βάζουμε συναίσθημα στην εργασία μας, όπως ο συγγραφέας βάζει συναίσθημα στο έργο του και στους χαρακτήρες του. Μόνο με αυτό το τρόπο ο καταναλωτής νιώθει σημαντικός και όχι απλά «ένα πορτοφόλι». Το συναίσθημα παίζει μεγάλο ρόλο στην εξέλιξη μιας επιχείρησης.
Ένα άλλο στοιχείο είναι η ικανότητα να βλέπουμε τον κόσμο από πολλές οπτικές γωνίες. Στα βιβλία, οι αναγνώστες συχνά παρακολουθούν διαφορετικούς χαρακτήρες με αντιφατικές απόψεις, μαθαίνοντας έτσι να αναλύουν καταστάσεις πολυδιάστατα. Με αυτό το τρόπο, ο επιχειρηματίας καταλαβαίνει καλύτερα τους διαφορετικούς καταναλωτές. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους κάποιος να αγοράσει ένα προϊόν. Άλλος μπορεί να το αγόρασε επειδή του το πρότεινε κάποιος φίλος του. Άλλος μπορεί να το αγόρασε επειδή κάνει συλλογή από πολλά τέτοια αντικείμενα. Άλλος μπορεί να το αγόρασε δοκιμαστικά. Άλλος μπορεί να προτιμά τη συγκεκριμένη μάρκα εδώ και χρόνια και η επιχείρηση δε πρέπει να χάσει την εμπιστοσύνη του. Στην επιχειρηματική πράξη, η πολυδιάστατη σκέψη είναι απαραίτητη για να εντοπιστούν κρυμμένες ανάγκες και νέες αγορές.
Η ελληνική αγορά, με τη στασιμότητα σε πολλά προϊόντα και υπηρεσίες, χρειάζεται ακριβώς αυτή τη νοοτροπία. Η λογοτεχνική φαντασία μπορεί να δώσει τη σπίθα για startups που αντιμετωπίζουν προβλήματα για τα οποία μέχρι σήμερα δεν υπήρχε λύση. Για παράδειγμα, ένα διήγημα φαντασίας που περιγράφει έναν τρόπο αποθήκευσης ενέργειας ή διαχείρισης αποβλήτων μπορεί να εμπνεύσει πραγματικές τεχνολογικές εφαρμογές. Δεν είναι λίγες φορές που η λογοτεχνία έχει εμπνεύσει εφευρέσεις. Στο έργο Η ανακάλυψη της Αμερικής και άλλα έργα περιγράφονται ιπτάμενες μηχανές, πριν καλά καλά εφευρεθεί το αεροπλάνο. Η λέξη ρομπότ προέρχεται από το βιβλίο R.U.R. και προβλέπει τη τεχνητή νοημοσύνη έναν αιώνα πριν δημιουργηθεί. Τέλος, η σιλικόνη και τα πλαστικά εμφυτεύματα παρατηρούνται για πρώτη φορά στο Brave New World, τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα στην χειρουργική.
Επιπλέον, η λογοτεχνία ενισχύει την ανθεκτικότητα απέναντι στην αποτυχία. Οι ήρωες των μυθιστορημάτων συχνά αντιμετωπίζουν αποτυχίες και προκλήσεις που απαιτούν δημιουργικότητα για να τις ξεπεράσουν. Ο επιχειρηματίας πρέπει να παίρνει παράδειγμα από εκείνους τους ατρόμητους ήρωες και να μη το βάζει κάτω στις απρόσμενες δυσκολίες που μπορεί να φέρνει η δουλειά. Έτσι, με το ηθικό ανεβασμένο μπορεί να παίρνει αποφάσεις, ακόμη και ρίσκα που αποβαίνουν καλές στην εταιρεία. Είναι σημαντικό να έχουν οι εταιρίες πρότυπα έτσι ώστε να γνωρίζουν ότι υπάρχει φως στο τούνελ και έτσι να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις θετικά. Στην επιχειρηματική ζωή, η ικανότητα να βλέπει κανείς κάθε αποτυχία ως ευκαιρία μάθησης είναι καθοριστική για τη γέννηση καινοτόμων ιδεών.
Η σύνδεση πολιτισμού και επιχειρηματικότητας αποτελεί ακόμη μια πτυχή της σχέσης λογοτεχνίας και καινοτομίας. Μέσα από την ελληνική λογοτεχνική παράδοση μπορούν να αναδυθούν επιχειρηματικά προϊόντα με πολιτισμική ταυτότητα. Ένα βιβλίο που αναδεικνύει παραδοσιακά επαγγέλματα ή τοπικές ιστορίες μπορεί να εμπνεύσει επιχειρήσεις που συνδυάζουν παράδοση και σύγχρονη καινοτομία.
Ακόμη, η λογοτεχνία προσφέρει έμπνευση για τον σχεδιασμό νέων εμπειριών. Μια καλά γραμμένη ιστορία δημιουργεί έντονα συναισθήματα και αίσθηση συμμετοχής. Παρόμοια, οι επιχειρήσεις που καταφέρνουν να μεταφέρουν συναισθήματα μέσω των προϊόντων ή υπηρεσιών τους, δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς με τους καταναλωτές.
Τέλος, η επένδυση στον χρόνο για διάβασμα και κατανόηση λογοτεχνίας δεν είναι πολυτέλεια, αλλά στρατηγική επένδυση. Ο επιχειρηματίας που καλλιεργεί τη φαντασία και τη δημιουργικότητα μέσω της λογοτεχνίας αποκτά συγκριτικό πλεονέκτημα: μπορεί να αντιλαμβάνεται τάσεις πριν αυτές γίνουν εμφανείς, να δημιουργεί μοναδικά προϊόντα και να καινοτομεί εκεί όπου άλλοι ακολουθούν απλώς τη μάζα.
