Τα στοιχεία από τις αυτοψίες των επιθεωρητών, τα οποία η Ανεξάρτητη Αρχή παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με αφορμή τη συζήτηση που έχει ανοίξει για τις αδειοδοτήσεις και τους ελέγχους των ιδιωτικών δομών υγείας μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, επιβεβαιώνουν σε σημαντικό βαθμό τον προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί τις τελευταίες ημέρες.

Από τη σύσταση της ΕΑΔ, το 2019, όταν και διαδέχθηκε πέντε ελεγκτικούς φορείς, μεταξύ των οποίων το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας, έχουν εκδοθεί περισσότερα από 2.500 πορίσματα στο πλαίσιο ειδικών ελέγχων για ζητήματα προστασίας της δημόσιας υγείας.

Παράλληλα, περισσότερα από 1.500 πορίσματα έχουν προκύψει από το τακτικό ελεγκτικό έργο της Αρχής στον τομέα της Υγείας.

Στο ίδιο διάστημα έχουν πραγματοποιηθεί Ένορκες Διοικητικές Εξετάσεις, ενώ έχουν διενεργηθεί και περισσότερες από 40 προκαταρκτικές εξετάσεις έπειτα από εισαγγελικές παραγγελίες.

Συνολικά, οι διερευνήσεις που έχουν ολοκληρωθεί ανέρχονται περίπου σε 1.400. Πρόκειται για υποθέσεις που προέκυψαν από καταγγελίες, αναφορές και πληροφορίες, αλλά και από αιτήματα υπουργών και διοικήσεων οργανισμών αναφορικά με τον τρόπο λειτουργίας των φορέων που εποπτεύουν.

287 πορίσματα για ιδιωτικές μονάδες υγείας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τους τακτικούς ελέγχους της ΕΑΔ, στο πλαίσιο των οποίων έχουν εκδοθεί πορίσματα για 287 περιπτώσεις ιδιωτικών μονάδων υγείας.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται ιδιωτικά ιατρεία, διαγνωστικά εργαστήρια, κλινικές, δομές ψυχικής υγείας, μονάδες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος, μονάδες χρόνιας αιμοκάθαρσης, φαρμακεία και κέντρα αισθητικής.

Στους ελέγχους περιλαμβάνονται επίσης υποθέσεις φυσικών προσώπων που είχαν καταγγελθεί για διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς να διαθέτουν την ιδιότητα του γιατρού.

Το αντικείμενο των αυτοψιών εκτείνεται από τη νομιμότητα λειτουργίας μιας μονάδας και τον εξοπλισμό της έως τον τρόπο παροχής ιατρικής και νοσηλευτικής φροντίδας. Εξετάζονται ακόμη η τήρηση των κανόνων δεοντολογίας, η στελέχωση, η συνταγογράφηση και η διακίνηση φαρμάκων.

Στο πεδίο των ελέγχων περιλαμβάνονται επίσης η συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική, τα κέντρα φυσιοπαθητικής, τα κέντρα αισθητικής, οι ψυχιατρικές κλινικές, οι ιαματικές πηγές και άλλες δομές που παρέχουν άμεσα ή έμμεσα υπηρεσίες σχετικές με την υγεία.

Από εμφυτεύσεις μαλλιών έως ιατρικές πράξεις από μη γιατρούς

Τα ευρήματα που περιλαμβάνονται στα πορίσματα της ΕΑΔ αποκαλύπτουν και περιπτώσεις κατά τις οποίες ιατρικές πράξεις πραγματοποιούνταν από άτομα που δεν ήταν γιατροί.

Μεταξύ άλλων, τέτοιες περιπτώσεις εντοπίστηκαν σε υπηρεσίες εμφύτευσης μαλλιών, βελονισμού και ομοιοπαθητικής. Σε άλλες υποθέσεις διαπιστώθηκε ότι μονάδες λειτουργούσαν χωρίς την παρουσία ή την επίβλεψη του επιστημονικά υπεύθυνου.

Σε χαρακτηριστική περίπτωση, ιατρική πράξη πραγματοποιούνταν από εργαζόμενο ιατρείου, ενώ ο γιατρός έδινε τις σχετικές οδηγίες μέσω βιντεοκλήσης.

Άλλες παραβάσεις αφορούσαν την παροχή ιατρικών υπηρεσιών από γιατρούς ειδικότητας που δεν περιλαμβανόταν στην άδεια λειτουργίας, καθώς και τη λειτουργία ιατρείου στο εσωτερικό πολυϊατρείου χωρίς να προβλέπεται κάτι τέτοιο από την άδεια.

Παράλληλα, καταγράφηκαν περιπτώσεις παροχής υπηρεσιών από εργαζόμενους που δεν είχαν τα απαιτούμενα επαγγελματικά δικαιώματα.

Στα ευρήματα περιλαμβάνονται ακόμη περιπτώσεις ανεπαρκούς στελέχωσης ιδιωτικών κλινικών, διαφήμισης τμημάτων τα οποία δεν περιλαμβάνονταν στην άδεια λειτουργίας και παροχής νοσηλευτικών υπηρεσιών από άτομα που δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.

Σε άλλη υπόθεση, εντοπίστηκε παιδίατρος ο οποίος πραγματοποιούσε εμβολιασμό στο ιατρείο του χρησιμοποιώντας ληγμένο εμβόλιο.

Η υπόθεση με τις εμφυτεύσεις μαλλιών

Σε έλεγχο ιδιωτικού πολυϊατρείου στην Αττική, ο οποίος πραγματοποιήθηκε έπειτα από καταγγελία για εμφύτευση μαλλιών από μη εξειδικευμένο προσωπικό, οι ελεγκτές της ΕΑΔ διαπίστωσαν ότι το δερματολογικό ιατρείο λειτουργούσε χωρίς την παρουσία δερματολόγου.

Παράλληλα, οι μεταμοσχεύσεις μαλλιών πραγματοποιούνταν από γιατρό με ειδικότητα Αναισθησιολογίας, αλλά και από νοσηλευτικό προσωπικό.

Το σχετικό πόρισμα διαβιβάστηκε στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ) και στον Εισαγγελέα Εφετών.

Με βάση τα στοιχεία της ΕΑΔ, ο ΙΣΑ προχώρησε σε ανάκληση, για χρονικό διάστημα ενός μήνα, της άδειας λειτουργίας του δερματολογικού ιατρείου, ενώ επέβαλε και πρόστιμο ύψους 14.600 ευρώ. Παράλληλα, σχηματίστηκε πειθαρχικός φάκελος.

Η υπόθεση διαβιβάστηκε επιπλέον στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, προκειμένου να διενεργηθεί προκαταρκτική εξέταση.

Μεταξύ των ευρημάτων που έχουν καταγραφεί από τους επιθεωρητές και ελεγκτές της ΕΑΔ περιλαμβάνονται επίσης περιπτώσεις κατά τις οποίες πραγματοποιούνταν επεμβάσεις από γιατρό σε ιδιωτικές κλινικές για την αφαίρεση ιστού, ο οποίος προοριζόταν για αποστολή σε Τράπεζα Ιστών του εξωτερικού με σκοπό την παρασκευή καινοτόμου φαρμάκου, χωρίς να τηρούνται οι προβλεπόμενες διατάξεις.

Έχουν ακόμη εντοπιστεί ιδιωτικές Τράπεζες Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος που λειτουργούσαν χωρίς την απαιτούμενη άδεια, καθώς και περίπτωση μεταφοράς δεξαμενών με κρυοσυντηρημένους ιστούς μιας Μονάδας μέσα στις εγκαταστάσεις ιδιωτικού σχολείου.

Σε άλλη υπόθεση, Μονάδα Χρόνιας Αιμοκάθαρσης λειτουργούσε χωρίς την παρουσία του Προϊσταμένου Νοσηλευτή, ενώ σε θέσεις βοηθών νοσηλευτών απασχολούνταν άτομα που δεν διέθεταν άδεια άσκησης επαγγέλματος.

Οι έλεγχοι σε εναλλακτικές θεραπείες

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι δραστηριότητες που βρίσκονται στα όρια ή εκτός του σαφώς θεσμοθετημένου πλαισίου παροχής υπηρεσιών υγείας.

Η ΕΑΔ πραγματοποίησε ελέγχους σε δύο κέντρα εναλλακτικής θεραπευτικής, στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου δραστηριοποιούνταν άτομο χωρίς πτυχίο Ιατρικής.

Σύμφωνα με τα ευρήματα που περιλαμβάνονται στα πορίσματα, διαπιστώθηκαν θεραπευτικοί ισχυρισμοί για την αντιμετώπιση σειράς ασθενειών χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, χρήση μηχανημάτων, προώθηση σκευασμάτων χωρίς την απαιτούμενη άδεια, αλλά και πώληση συμπληρωμάτων από χώρους όπου δεν επιτρεπόταν η συγκεκριμένη δραστηριότητα.

Η ΕΑΔ επισημαίνει ιδιαίτερα ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικό ρυθμιστικό πλαίσιο που να καθορίζει τη λειτουργία των κέντρων εναλλακτικής ιατρικής. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αναπτύσσονται δραστηριότητες αυτού του είδους χωρίς επαγγελματική πιστοποίηση και χωρίς άδεια λειτουργίας.

Η συγκεκριμένη υπόθεση διαβιβάστηκε στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ), στο υπουργείο Υγείας, στο Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), στο υπουργείο Οικονομικών και στην Εισαγγελία.

Σύμφωνα με την ΕΑΔ, ο ΕΟΦ επέβαλε πρόστιμα σε έξι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο των συμπληρωμάτων διατροφής, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη προκαταρκτική εξέταση.

Από τα «κέντρα ευεξίας» στα παράνομα ιατρεία αισθητικής

Χαρακτηριστική είναι και υπόθεση που αποκαλύφθηκε στη Θεσσαλονίκη, όταν μικτό κλιμάκιο της ΕΑΔ και της Οικονομικής Αστυνομίας πραγματοποίησε έλεγχο σε χώρο ο οποίος, σύμφωνα με την καταγγελία, λειτουργούσε ως παράνομο ιατρείο αισθητικής.

Όπως προκύπτει από την έκθεση, μια κατοικία είχε μετατραπεί σε χώρο όπου παρέχονταν αισθητικές και δερματολογικές υπηρεσίες, ενώ η προσέλκυση πελατών γινόταν μέσω προφίλ σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν, μεταξύ άλλων, σκευάσματα Botox και Dysport, τα οποία περιέχουν ως δραστική ουσία τοξική ουσία που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των ρυτίδων του προσώπου, καθώς και πλαστές συσκευασίες Dysport.

Εντοπίστηκαν επίσης φιαλίδια ενέσιμου σκευάσματος αυξητικής ορμόνης, το οποίο κυκλοφορούσε παράνομα στην Ελλάδα.

Οι ελεγκτές της ΕΑΔ διαπίστωσαν αντιποίηση του ιατρικού επαγγέλματος, παράνομη διακίνηση φαρμάκων, χορήγηση φαρμάκων εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων και διακίνηση πλαστών φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Το πόρισμα διαβιβάστηκε στον ΕΟΦ, στο ΣΔΟΕ, στις εισαγγελικές αρχές και στον Ιατρικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης.

Τι δείχνουν οι έλεγχοι της ΕΑΔ

Τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η ΕΑΔ αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στον απόηχο της υπόθεσης Μαζωνάκη και της συζήτησης για το κατά πόσο οι έλεγχοι στις ιδιωτικές δομές υγείας είναι τυπικοί ή ουσιαστικοί.

Η ίδια η Αρχή διευκρινίζει ότι ένα πόρισμα δεν αποτελεί αποτέλεσμα αυτοματοποιημένης ή απλώς τυπικής διαδικασίας. Προκύπτει ύστερα από συλλογή και αξιολόγηση στοιχείων, διασταύρωση δεδομένων, εξέταση των πραγματικών περιστατικών και τεκμηρίωση των διαπιστώσεων.

Κάθε υπόθεση εξετάζεται ξεχωριστά, ενώ πριν από την οριστικοποίηση των ευρημάτων ζητούνται και οι απόψεις των ελεγχόμενων προσώπων.

Η ύπαρξη ελεγκτικού μηχανισμού, επομένως, δεν σημαίνει ότι έχει ελεγχθεί προληπτικά κάθε ιδιωτική δομή υγείας ούτε ότι κάθε πιθανή παράβαση μπορεί να εντοπίζεται πριν εκδηλωθεί. Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται βάσει των αρμοδιοτήτων της Αρχής, καταγγελιών, πληροφοριών, αιτημάτων ή προγραμματισμού και μπορούν να οδηγήσουν σε διοικητικές, πειθαρχικές ή ποινικές διαδικασίες.

Οι συνέπειες των ελέγχων, πάντως, δεν περιορίζονται σε συστάσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΑΔ, 26 εκθέσεις ελέγχου έχουν διαβιβαστεί σε εισαγγελικές αρχές για ποινική αξιολόγηση.

Παράλληλα, εκθέσεις έχουν αποσταλεί και στους Ιατρικούς Συλλόγους προκειμένου να διερευνηθούν ενδεχόμενες πειθαρχικές ευθύνες. Συγκεκριμένα, 13 έχουν διαβιβαστεί στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών και από μία στους Ιατρικούς Συλλόγους Πειραιά, Θεσσαλονίκης και Μαγνησίας.

Σε αρκετές περιπτώσεις, τέλος, οι ελεγκτικές διαδικασίες οδήγησαν σε διοικητικές κυρώσεις και πρόστιμα, σε ανάκληση αδειών λειτουργίας ή ακόμη και σε προτάσεις για τροποποίηση και ενίσχυση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.