Πέρα από το γενικότερο σκηνικό αβεβαιότητας στο φόντο των «φωτοβολίδων» Τραμπ, που είναι άγνωστο ακόμη πώς θα επηρεάσουν μια μεγάλη «δεξαμενή» πελατών για τα κρουαζιερόπλοια, αλλά και τους Αμερικανούς, καταγράφονται και άλλες προκλήσεις για τον κλάδο, που μπαίνει στο 2026 μετά από μια τριετία εντυπωσιακών ρεκόρ.
Οι προκλήσεις αυτές έχουν να κάνουν με τη φέρουσα ικανότητα των υποδομών, τα ρυθμιστικά βάρη που έχει πάνω του ο κλάδος σε ό,τι αφορά την ελληνική αγορά, αλλά και το ότι λείπει μια ολοκληρωμένη στρατηγική ανάπτυξης και προβολής προορισμών, ώστε να αυξηθεί η ροή νέων επισκεπτών προς τις ελληνικές θάλασσες.
Έτσι, συνδυαστικά, το αυξημένο λειτουργικό κόστος λόγω της ένταξης της κρουαζιέρας στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS), το οποίο επιβαρύνει όλα τα πλοία που δραστηριοποιούνται εντός της Ε.Ε, αλλά και νέο τέλος κρουαζιέρας που θεσπίστηκε ειδικά στην Ελλάδα σε βασικούς προορισμούς και προσέθεσε με αιφνιδιαστικό τρόπο επιπλέον κόστος, καθιστώντας τα ελληνικά λιμάνια λιγότερο ανταγωνιστικά σε σχέση με άλλους προορισμούς, είναι στην αιχμή του ενδιαφέροντος για την επόμενη μέρα.
Στο φόντο αυτό, η ανάδειξη νέων προορισμών και νέων διαδρομών, εν πολλοίς άγνωστων, η σωστή διαχείριση των εμβληματικών προορισμών Μυκόνου, Σαντορίνης κτλ, παράλληλα με την υλοποίηση επενδύσεων στα λιμάνια τίθενται επί τάπητος ως «προαπαιτούμενο» για να συνεχίσει η χώρα να αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς παγκοσμίως.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τον περασμένο Οκτώβριο η Μαρία Δεληγιάννη, διευθύντρια Ανατολικής Μεσογείου της Διεθνούς Ένωσης Εταιρειών Κρουαζιέρας (Cruise Lines International Association - CLIA) σε εκδήλωση για την παρουσίαση έρευνας της Oxford Economics για την πορεία της κρουαζιέρας στη Μύκονο, τόνισε ότι είναι αναγκαία η εκπόνηση ενός εθνικού σχεδίου για την περαιτέρω ανάπτυξη της κρουαζιέρας με όρους βιωσιμότητας, καθώς πάνω από το 50% των επισκεπτών κρουαζιέρας φαίνεται να εστιάζει στον Πειραιά, στη Σαντορίνη και στη Μύκονο.
Όπως είχε εξηγήσει, στην απόφαση των επιβατών για την επιλογή ταξιδιού, σημαντικό ρόλο παίζει η δημοφιλία των προορισμών, ωστόσο οι εταιρείες κρουαζιέρας είναι πρόθυμες να δώσουν έμφαση και σε εναλλακτικούς προορισμούς.
Το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με τον κλάδο, θα πρέπει να έχει σαφές χρονοδιάγραμμα για τη δρομολόγηση επενδύσεων και την υποστήριξη νέων προορισμών στην Ελλάδα, και μπορεί να χρηματοδοτηθεί κι από τα έσοδα του τέλους κρουαζιέρας, το οποίο επιβλήθηκε με την αίρεση της ανταποδοτικότητας. Η εκπόνηση του δε, θα πρέπει να γίνει σε συνεργασία της κυβέρνησης με την βιομηχανία της κρουαζιέρας, στο πλαίσιο ενός εποικοδομητικού διαλόγου, για να περιλαμβάνει αφενός χαρτογράφηση των αναγκών για λιμενικές υποδομές κι αφετέρου συγκεκριμένες ενέργειες για την προώθηση των προορισμών.
«Θεωρούμε ότι έτσι μπορεί να υπάρξει καλύτερη διάχυση των οφελών σε περισσότερους προορισμούς επιτρέποντας τη βιώσιμη και ισορροπημένη ανάπτυξη του κλάδου στη χώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Δεληγιάννη.
Νέοι προορισμοί
Ήδη, ένεκα και του τέλους αλλά και του εμπλουτισμού του προϊόντων «βοηθούντων» και των κορεσμένων υποδομών, καταγράφεται τάση για ανασχεδιασμό δρομολογίων και αναζήτηση νέων διαδρομών. Έτσι για φέτος υπάρχουν κάποιες σημαντικές σε αριθμό μετατοπίσεις προσεγγίσεων σε εναλλακτικά λιμάνια. Π.χ. η Celestyal από Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο επιλέγει τη Ρόδο και τον Άγιο Νικόλαο, αλλά και η MSC περιόρισε κάποιες από τις αφίξεις της στη Σαντορίνη προς όφελος της «Αρχόντισσας του Αιγαίου», της Σύρου.
Χαρακτηριστικό πάντως και το ό,τι ανέφερε για τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας, πρόσφατα, ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Κρουαζιέρας, κ. Γιώργος Κουμπενάς, επισημαίνοντας ότι η ανταγωνιστικότητα του κλάδου υποχωρεί σε σύγκριση με αγορές εκτός Ευρώπης. Όπως τόνισε, «πλοία κατευθύνονται πλέον σε περιοχές όπου δεν εφαρμόζεται το ETS και οι επιβαρύνσεις είναι αισθητά χαμηλότερες».
Το τέλος
Σημειώνεται ότι η εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου ξεκίνησε στις 21 Ιουλίου 2025 και, σύμφωνα με απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών που υπογράφηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025, εγκρίθηκε η επιχορήγηση ποσού 9.775.519,24 ευρώ σε 64 δήμους της χώρας.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 1/3 των συνολικών εισπράξεων από το τέλος, αφού σύμφωνα με την σχετική ΚΥΑ τα έσοδα διανέμονται ισομερώς:
- 1/3 στους Δήμους για έργα τουριστικής υποδομής (ανά λιμένα).
- 1/3 στο Υπουργείο Ναυτιλίας (Αναπτυξιακό Πρόγραμμα).
- 1/3 στο Υπουργείο Τουρισμού
Ο κ.Κουμπενάς, πάντως, έχει κάνει λόγο για σοβαρές στρεβλώσεις στον τρόπο διάθεσης των εσόδων από τα τέλη, αναφέροντας ότι ενώ αυτά αποδίδονται στους δήμους, ενώ την ίδια ώρα τα μεγαλύτερα λιμάνια της χώρας που τελούν υπό έλεγχο ιδιωτικών εταιρειών, δεν λαμβάνουν κανένα μερίδιο.
Ελλείμματα σε υποδομές
Την ίδια στιγμή, πάντως, με βάση όσα ανέφεραν δήμαρχοι πόλεων με μεγάλα λιμάνια στα όρια ευθύνης τους και στελέχη του κλάδου που συμμετείχαν σε ημερίδα που διοργάνωσε το βράδυ της δευτέρας 19/1 το ΠΑΣΟΚ, στο ΕΒΕΠ, -παρουσία του προέδρου του Νίκου Ανδρουλάκη-, την τελευταία εικοσαετία ελάχιστα έργα που αφορούν την κρουαζιέρα έχουν πραμγατοποιηθεί, παρά τις σχετικές δεσμεύσεις που έχουν καταγραφεί στις συμβάσεις παραχώρησης. Μια εξαίρεση καταγράφεται: το Λιμάνι της Θεσσαλονίκης με το νέο σταθμό επιβίβασης και την προέκταση της προβλήτας κρουαζιέρας στον Πειραιά.
Από τον Ιανουάριο οι πρώτες αφίξεις κρουαζιερόπλοιων
Παρά ταύτα η χρονιά ήδη ξεκίνησε νωρίς με τα πρώτα κρουαζιερόπλοια να έχουν ήδη καταπλεύσει σε αρκετά λιμάνια. Συγκεκριμένα εκπρόσωποι της ΟΛΠ Α.Ε. υποδέχτηκαν την εβδομάδα που μας πέρασε στον Επιβατικό Σταθμό Α' «Μιαούλης», το Viking Vesta, το νεότερο πλοίο της Viking Cruises, το οποίο θα πραγματοποιήσει συνολικά ακόμη 12 προσεγγίσεις εντός του 2026, ενισχύοντας περαιτέρω τη σταθερή συνεργασία της εταιρείας με το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας.
Αντίστοιχα και το κρουαζιερόπλοιο MSC Lirica, προγραμματίζεται να επισκεφθεί το λιμάνι του Πειραιά συνολικά 13 φορές εντός του 2026 πραγματοποιώντας μερική αποβίβαση επιβατών. Υπενθυμίζεται ότι το λιμάνι του Πειραιά υποδέχθηκε 863 κρουαζιερόπλοια, ενώ ο συνολικός αριθμός επιβατών ανήλθε σε περίπου 1,85 εκατ. επιβάτες. Σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά τα μεγέθη καταγράφηκαν αυξημένα κατά 10%
Αντίστοιχα, στη γραμμή εκκίνησης βρέθηκε και η Κέρκυρα, καθώς στις 2 Ιανουαρίου και στις 16 Ιανουαρίου υποδέχτηκε επισκέπτες. Μια μικρή σχετικά αύξηση σε σχέση με πέρυσι, που φτάνει το 10-15% καταγράφει φέτος και η κρουαζιέρα στα Χανιά.
Στη Θεσσαλονίκη το πρώτο κρουαζιερόπλοιο αναμένεται στις 21 Ιανουαρίου. Στις Πρόκειται για το Viking Star της Viking Cruises. Η εταιρεία θα προσεγγίσει φέτος τον ΟΛΘ με πέντε διαφορετικά πλοία, έναντι τεσσάρων προσεγγίσεων πέρυσι. 11 Φεβρουαρίου θα ακολουθήσει το Celebrity Infinity της Royal Caribbean Group, το οποίο θα διανυκτερεύσει στη Θεσσαλονίκη, θα αναχωρήσει στις 12 Φεβρουαρίου και θα «δέσει» στον ΟΛΘ συνολικά 23 φορές κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Το 2026 μάλιστα επιστρέφει στον ΟΛΘ και η Norwegian Cruises με το πλοίο Norwegian Viva, που θα κάνει την πρώτη από τις τρεις συνολικά προσεγγίσεις του στις 16 Μαΐου.
Και το «φρένο»
Πάντως προβληματισμό δημιουργεί μια μικρή κάμψη σε μεγάλους προορισμούς. Μένει βέβαια να φανεί πώς θα εξελιχθεί η χρονιά μια και πολλά αλλάζουν στην πορεία.. Έτσι, από το περσινό ρεκόρ των 863 προσεγγίσεων, με βάση διαθέσιμα στοιχεία, ο Πειραιάς φέτος αναμένει, ως τώρα, 777 calls. Θα πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι φέτος λόγω ζημιών δε θα κάνει δρομολόγιο το κρουαζιερόπλοιο Gemini, το οποίο πέρυσι πραγματοποίησε 70 προσεγγίσεις.
Στη Σαντορίνη, όπου το 2025 καταγράφηκαν 728 προσεγγίσεις και πάνω από 1,2 εκατ. επιβάτες, έχουν δηλωθεί για φέτος 617 προσεγγίσεις με περίπου 1,1 εκατ. ταξιδιώτες, λόγω απουσίας του Gemini και της μείωσης των αφίξεων της MSC. Πάντως με βάση παράγοντες του κλάδου η όλη εικόνα είναι συγκυριακή και θα επανέλθει όταν βγουν τα προγράμματα για τα επόμενα χρόνια, από το 2027 και εντεύθεν, οπότε και η αγορά θα μπορέσει να ενσωματώσει με ορθολογικό τρόπο το επιπλέον κόστος του Τέλους. Άλλωστε, όπως τονίζουν δε νοείται κρουαζιέρα στο Αιγαίο χωρίς Μύκονο και Σαντορίνη.
Ανάλογη εικόνα είναι και στο Ηράκλειο όπου το 2025 καταγράφηκε ρεκόρ με 536.543 επιβάτες και 281 προσεγγίσεις. Φέτος οι αναμονές είναι για 242 προσεγγίσεις, αριθμός που ενδέχεται να αυξηθεί. Η Ρόδος κινείται ανοδικά φτάνοντας μέχρι τώρα τις 460 προθέσεις προσεγγίσεων έναντι 418 πέρυσι.
Νέοι προορισμοί
Στην τάση ανόδου των νέων προορισμών εντάσσεται και ο Βόλος. Έτσι μετά πλημμύρες «Daniel» και «Elias» του 2023, ήδη από το 2025 καταγράφει σημαντικές επιδόσεις. Συγκεκριμένα πέρυσι καταγράφηκαν οι μεγαλύτερες αφίξεις σε αριθμό επιβατών της τελευταίας δεκαετίας, - 49.298 επιβάτες με 41 αφίξεις κρουαζιερόπλοιων, έναντι 26 αφίξεων και 16.142 επιβατών το 2024. Για το τρέχον έτος δε, βάσει των στοιχείων που έχει ανακοινώσει ο ΟΛΒ Α.Ε., έχουν προγραμματιστεί 51 αφίξεις κρουαζιερόπλοιων, χωρίς ο αριθμός να έχει ακόμα οριστικοποιηθεί. Για σήμερα 20 Ιανουαρίου αναμένεται, δε, το Viking Star.
Περισσότερα από 300 κρουαζιερόπλοια για το 2026 αναμένεται να δέσουν στο λιμάνι του Κατάκολου, με προοπτική να αυξηθούν. Η περίοδος αιχμής είναι από τον Μάιο μέχρι τον Οκτώβριο, αφού στη διάρκεια αυτού του πενταμήνου προβλέπονται κατά μέσο όρο 40 κρουαζιερόπλοια μηνιαίως, με τον Οκτώβριο να φτάνει τα 50.
