Στην αξιολόγηση της EMSA για την κακόβουλη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε κρουαζιερόπλοιο, η φράση «Israeli citizens commonly among the passengers» περιλαμβάνεται στον κατάλογο των πιθανών ευπαθειών, μαζί με τη διαδρομή του πλοίου και την έκθεση των επιβατών στα ανοιχτά καταστρώματα.

Η αναφορά γίνεται στο πλαίσιο συγκεκριμένου σεναρίου κινδύνου και όχι ως γενικός χαρακτηρισμός των Ισραηλινών επιβατών. Η EMSA εξετάζει τα στοιχεία που μπορούν να καταστήσουν ένα κρουαζιερόπλοιο πιθανό στόχο και τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν για τον περιορισμό των συνεπειών μιας επίθεσης.

Η μελέτη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα ανοιχτά καταστρώματα των κρουαζιερόπλοιων και ειδικότερα στους χώρους πισίνας, όπου μπορεί να συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός επιβατών.

Η EMSA θεωρεί ότι, σε συγκεκριμένα σενάρια κινδύνου, πρέπει να εξετάζεται το κλείσιμο του pool deck. Το μέτρο συνδέεται και με την απόσταση του πλοίου από την ακτή, καθώς ένα κρουαζιερόπλοιο που βρίσκεται κοντά στη στεριά μπορεί να είναι περισσότερο εκτεθειμένο σε επίθεση από drone.

Σε υψηλότερο επίπεδο απειλής, και ειδικότερα στο Security Level 3, το κλείσιμο του pool deck θα πρέπει να εξετάζεται ανεξάρτητα από τη θέση του πλοίου.

Η EMSA αντιμετωπίζει τα μεγάλα ανοιχτά καταστρώματα ως σημαντικό παράγοντα ευπάθειας λόγω της συγκέντρωσης επιβατών και της περιορισμένης προστασίας τους από εναέρια επίθεση.

Η ίδια μελέτη περιλαμβάνει και μια δεύτερη, ιδιαίτερα σημαντική παράμετρο: την απενεργοποίηση του Automatic Identification System (AIS).

Σύμφωνα με την EMSA, τα σχέδια ασφαλείας ενός πλοίου που αντιμετωπίζει απειλή από drone μπορούν να περιλαμβάνουν «απλές τακτικές», όπως το κλείσιμο του AIS, ώστε να δυσχεραίνεται η στοχοποίηση του πλοίου.

Η ίδια προσέγγιση επανέρχεται και στην αντιμετώπιση απειλών από πυραύλους.

Η δυνατότητα του πλοιάρχου να διακόψει τη λειτουργία του AIS για λόγους ασφαλείας δεν είναι νέα. Οι κανόνες του SOLAS προβλέπουν ήδη τη σχετική διακριτική ευχέρεια όταν η λειτουργία του συστήματος μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο για το πλοίο.

Νέο στοιχείο είναι η ενσωμάτωση της συγκεκριμένης τακτικής σε ευρωπαϊκή μεθοδολογία αξιολόγησης απειλών στο πλαίσιο της ασφάλειας πλοίων και λιμένων.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η απενεργοποίηση ή χειραγώγηση του AIS μπορεί, υπό διαφορετικές συνθήκες, να αντιμετωπίζεται και ως ένδειξη ύποπτης συμπεριφοράς. Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, η χρήση πρακτικών που χαρακτηρίζονται ως «irregular and high-risk shipping practices» έχει αποτελέσει κριτήριο για τον εντοπισμό και την επιβολή μέτρων σε πλοία.

Έτσι, η ίδια πρακτική μπορεί να έχει διαφορετική σημασία ανάλογα με το επιχειρησιακό περιβάλλον. Η διακοπή του AIS μπορεί να αποτελεί μέτρο προστασίας απέναντι σε άμεση απειλή, ενώ σε άλλη περίπτωση μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη προσπάθειας απόκρυψης της δραστηριότητας ενός πλοίου.

Το ISPS Code απέναντι στον πόλεμο της «γκρίζας ζώνης»

Η EMSA θέτει παράλληλα ένα ευρύτερο ζήτημα σχετικά με το υφιστάμενο πλαίσιο maritime security.

Η υπηρεσία αναγνωρίζει ότι μπορεί να είναι αμφισβητήσιμο κατά πόσο επιθέσεις όπως αυτές που έχουν σημειωθεί στην Ερυθρά Θάλασσα από κρατικούς ή κρατικά υποστηριζόμενους φορείς εμπίπτουν πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του ISPS Code.

Ο Κώδικας ISPS σχεδιάστηκε κυρίως για την αντιμετώπιση απειλών που συνδέονται με την τρομοκρατία, το έγκλημα και άλλες παράνομες ενέργειες εναντίον πλοίων και λιμενικών εγκαταστάσεων.

Η χρήση drones σε σύγχρονες συγκρούσεις δημιουργεί, όμως, μια διαφορετική κατηγορία απειλών. Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν χαρακτηριστικά που συνδέονται με ευρύτερες στρατιωτικές και γεωπολιτικές συγκρούσεις.

Η EMSA εξετάζει επομένως ένα περιβάλλον όπου η παραδοσιακή διάκριση μεταξύ τρομοκρατικής απειλής, εγκληματικής ενέργειας και κρατικής επιθετικής δράσης γίνεται δυσκολότερη.

Στο μικροσκόπιο και τα sea drones

Η απειλή δεν περιορίζεται στα εναέρια drones.

Η EMSA αναφέρει ότι τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USVs) μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι αποτελεσματικότερα από τα εναέρια drones.

Τα sea drones μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις εναντίον συστημάτων χειρισμού και πηδαλιουχίας ή για την πρόκληση ζημιών στη δομική ακεραιότητα ενός πλοίου.

Η συγκεκριμένη απειλή, σύμφωνα με την EMSA, χρειάζεται περαιτέρω μελέτη και θα αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικής έρευνας.

Η εξέλιξη αυτή διευρύνει το πεδίο της ναυτιλιακής ασφάλειας, καθώς ένα πλοίο μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα εναέριες και θαλάσσιες απειλές από μη επανδρωμένα συστήματα.

Η νέα προσέγγιση της EMSA αποτυπώνει έτσι τη μεταβολή του περιβάλλοντος ασφαλείας για τα κρουαζιερόπλοια. Η θέση και η διαδρομή του πλοίου, η συγκέντρωση επιβατών, η διαμόρφωση των ανοικτών καταστρωμάτων, η παρουσία επιβατών συγκεκριμένης εθνικότητας και η δυνατότητα ηλεκτρονικού εντοπισμού μέσω AIS μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία μιας ενιαίας αξιολόγησης κινδύνου.