Το βασικό μήνυμα της παρουσίασης, που πραγματοποιήθηκε στην έδρα του ΣΕΒ, ήταν σαφές. Όπως δηλαδή τονίστηκε, σε μια περίοδο έντονης δημογραφικής πίεσης και περιορισμού του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί πλέον τον μοναδικό βιώσιμο δρόμο για τη διατηρήσιμη ανάπτυξη του ΑΕΠ και την ενίσχυση των εισοδημάτων.

Έτσι, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή: χωρίς αύξηση της παραγωγικότητας, επενδύσεις και αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η ανάπτυξη και η βελτίωση των μισθών δεν θα μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.

Χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, τόνισε ότι η παραγωγικότητα δεν ταυτίζεται με την εντατικοποίηση της εργασίας, αλλά με την ικανότητα μιας οικονομίας να παράγει μεγαλύτερη αξία με τους ίδιους πόρους. Όπως σημείωσε, τα προηγούμενα χρόνια η ελληνική οικονομία στηρίχθηκε κυρίως στην αύξηση της απασχόλησης και στη μείωση της ανεργίας, ωστόσο αυτό το μοντέλο έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά του λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της συρρίκνωσης της δεξαμενής εργαζομένων.

«Η παραγωγικότητα δεν είναι τεχνικός δείκτης. Είναι εθνικός στόχος», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι χωρίς ουσιαστική βελτίωσή της δεν μπορούν να υπάρξουν διατηρήσιμες αυξήσεις μισθών ούτε πραγματική σύγκλιση της Ελλάδας με την Ευρώπη.

Διαρθρωτικό έλλειμμα παραγωγικότητας

Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, ανέφερε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει ένα διαρθρωτικό πρόβλημα παραγωγικότητας, καθώς οι επιδόσεις της οικονομίας παραμένουν ουσιαστικά στάσιμες εδώ και δύο δεκαετίες.

Σύμφωνα, πάντως, με τα στοιχεία της μελέτης:

- Η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 54% του μέσου όρου της ΕΕ.

- Η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας βρίσκεται ακόμη χαμηλότερα, στο 43% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

- Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 22% την περίοδο 2000-2024, κυρίως λόγω της αύξησης της απασχόλησης κατά 26% και όχι χάρη σε βελτίωση της παραγωγικότητας.

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το επόμενο στάδιο ανάπτυξης απαιτεί αλλαγή παραγωγικού μοντέλου, με βασικούς άξονες:

- τις επενδύσεις,

- τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό,

- την αναβάθμιση δεξιοτήτων,

- και κυρίως τη μεγέθυνση των επιχειρήσεων.

Έμφαση στο μέγεθος των επιχειρήσεων

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο μικρομεσαίο μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων, το οποίο θεωρείται βασικός λόγος της χαμηλής παραγωγικότητας.

Η μελέτη δείχνει ότι:

- οι πολύ μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα υστερούν κατά 67% σε παραγωγικότητα σε σχέση με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές,

- ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις εμφανίζουν απόκλιση μόλις 17%.

Ο κ. Θεοδωρόπουλος επισήμανε ότι στην Ελλάδα λειτουργούν μόλις 657 επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζομένους, υποστηρίζοντας ότι οι συνεργασίες, οι συγχωνεύσεις και η οργανική μεγέθυνση αποτελούν πλέον αναγκαία συνθήκη για μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και καλύτερες αμοιβές.

«Δεν είναι κακές οι μικρές επιχειρήσεις, αλλά πρέπει να μεγαλώσουμε επιχειρήσεις που μπορούν να προσφέρουν υψηλότερους μισθούς», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Καθοριστικός ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης

Κεντρικό ρόλο στη βελτίωση της παραγωγικότητας αποδίδουν ΣΕΒ και ΙΟΒΕ στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο πρόεδρος του ΣΕΒ χαρακτήρισε την AI «Εγνατία για την Ελλάδα ή το μεγαλύτερο πρόβλημα», ανάλογα με την ταχύτητα προσαρμογής κράτους και επιχειρήσεων στις νέες τεχνολογίες.

Όπως τόνισε, η χώρα κινδυνεύει είτε να συγκλίνει με την Ευρώπη είτε να διευρύνει ακόμη περισσότερο την απόσταση από αυτήν, εάν δεν επιταχύνει:

- την υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών,

- τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων,

- και την εκπαίδευση των εργαζομένων σε νέες δεξιότητες.

Η μελέτη αναδεικνύει επίσης σημαντικό επενδυτικό κενό σε σχέση με την Ευρώπη, καθώς το επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στην ΕΕ είναι από 1,3 έως 5,7 φορές υψηλότερο σε σύγκριση με την Ελλάδα, ανάλογα με τον κλάδο δραστηριότητας.

Το Ταμείο Ανάκαμψης και οι επενδύσεις

Αναφορά έγινε και στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με τον κ. Θεοδωρόπουλο να σημειώνει ότι οι παραγωγικές επενδύσεις χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν, εκτιμώντας ωστόσο ότι η θετική επίδρασή τους θα συνεχίσει να αποτυπώνεται στην οικονομία έως και το 2028.

Παράλληλα, οι δύο φορείς υπογράμμισαν την ανάγκη μείωσης της γραφειοκρατίας, ταχύτερης απονομής δικαιοσύνης,, ενίσχυσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης, επέκτασης ψηφιακών υποδομών, προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων από το εξωτερικό, αλλά και αύξησης της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Οι βασικές προτάσεις ΣΕΒ και ΙΟΒΕ

Για τις επιχειρήσεις πάντως η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για:

- Αύξηση επιχειρηματικών επενδύσεων

- Τεχνολογικός εκσυγχρονισμός και ενίσχυση R&D

- Μεγέθυνση επιχειρήσεων μέσω συνεργασιών και συγχωνεύσεων

- Αξιοποίηση τεχνολογιών cloud, big data, αυτοματοποίησης και AI

Για την Πολιτεία προτάσσονται τα εξής:

- Απλοποίηση αδειοδοτήσεων

- Μείωση ρυθμιστικής επιβάρυνσης

- Επιτάχυνση απονομής δικαιοσύνης

- Φορολογικά και επενδυτικά κίνητρα

- Στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές

- Ενίσχυση εξωστρέφειας

Κοινές παρεμβάσεις, επίσης, μπορούν να γίνουν με αιμχή τα αξής :

- Αναβάθμιση επαγγελματικής εκπαίδευσης και ψηφιακών δεξιοτήτων

- Ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης

- Επανακατάρτιση εργαζομένων μέσης ηλικίας

- Προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού

- Επιτάχυνση ψηφιακού μετασχηματισμού επιχειρήσεων και κράτους