Αναλυτικότερα, στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ στο Ζάππειο, ο πρόεδρος του κόμματος, Νίκος Ανδρουλάκης, παρουσίασε στην ομιλία του ένα φιλόδοξο και αναλυτικό σχέδιο για την αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος, το οποίο, όπως τόνισε, αποτελεί πρώτη προτεραιότητα για τη Δημοκρατική Παράταξη.

Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την αντιστροφή του brain drain με νέο περιφερειακό μοντέλο, την εναρμόνιση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και τις πολιτικές ενίσχυσης της οικογένειας.

1ος Πυλώνας: Αντιστροφή του brain drain – Νέο Περιφερειακό Μοντέλο

Ο κ. Ανδρουλάκης έθεσε ως βασικό στόχο την επιστροφή της ζωής στην περιφέρεια και την ανάδειξή της σε πυλώνα ανάπτυξης:

• Με τις περιφερειακές συνδιασκέψεις, το ΠΑΣΟΚ επισκέφθηκε κάθε γωνιά της χώρας και κατέληξε στη διαμόρφωση 12 σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης, βασισμένων στις ιδιαίτερες συνθήκες και πλεονεκτήματα κάθε περιοχής.
• Υποστηρίζεται η συγκρότηση διαρκούς διακομματικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για το Δημογραφικό, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου εθνικού διαλόγου.
• Προτείνονται κίνητρα για εργαζόμενους και επιχειρηματίες εξ αποστάσεως, ώστε να μπορούν να εργάζονται από απομακρυσμένες περιοχές.
• Σχεδιάζεται μια ολιστική πολιτική για τη νησιωτικότητα και την ορεινότητα, διασφαλίζοντας πρόσβαση σε εκπαίδευση, υγεία και πολιτισμό για κάθε παιδί, χωρίς το αίσθημα απομόνωσης.
• Δίνεται έμφαση στη στεγαστική πολιτική, με δέσμευση για άμεση εφαρμογή στεγαστικού προγράμματος από την πρώτη μέρα διακυβέρνησης, αξιοποιώντας τη δημόσια περιουσία υπέρ των πολιτών – και όχι υπέρ της εργολαβικής ή επενδυτικής κερδοσκοπίας.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας για τη στάση της στο στεγαστικό ζήτημα, σημειώνοντας την εκρηκτική αύξηση των ενοικίων κατά σχεδόν 50% και τις επιπτώσεις της golden visa, που – όπως είπε – «ξεπούλησε τη δημόσια περιουσία του ελληνικού λαού». Επισήμανε δε πως η στέγη έχει καταστεί πολυτέλεια, ακόμη και για φοιτητές, με αποτέλεσμα πολλές οικογένειες να μην μπορούν να σπουδάσουν τα παιδιά τους.

«Η περιφρόνηση της Νέας Δημοκρατίας στο στεγαστικό θα είναι κρίσιμος παράγοντας για την επερχόμενη εκλογική της ήττα», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι «με τη ΝΔ, πάντα χάνουν οι πολλοί, οι αδύναμοι, η μεσαία τάξη – και πάντα κερδίζουν οι ισχυροί».

2ος Πυλώνας: Εναρμόνιση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής

Ο δεύτερος πυλώνας του σχεδίου εστιάζει στη στήριξη των νέων γονιών και τη διευκόλυνση της καθημερινότητας των οικογενειών:

• Καθολική, δωρεάν βρεφική και προσχολική αγωγή.
• Θέσπιση επιδόματος 200 ευρώ μηνιαίως για τις δαπάνες παιδιών έως 3 ετών, με εισοδηματικά κριτήρια.
• Ελεύθερες μετεγγραφές στα πανεπιστήμια για παιδιά πολυτέκνων.
• Δημιουργία δημόσιων δομών εξωσωματικής γονιμοποίησης και κάλυψη του κόστους των σχετικών φαρμάκων.
• Πρόγραμμα δωρεάν συντήρησης γενετικού υλικού.
• Κάλυψη εξόδων διαμονής πριν τον τοκετό για γυναίκες που διαμένουν σε απομακρυσμένες περιοχές.

3ος Πυλώνας: Πολιτικές για την οικογένεια

• Καθιέρωση Εθνικού Αποταμιευτικού Λογαριασμού για κάθε παιδί, ως μέτρο θωράκισης του μέλλοντός του.
• Εξίσωση των παροχών προς τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες.
• Φορολογική μεταρρύθμιση με έμφαση στη στήριξη των οικογενειών:

- Μηδενισμός ΦΠΑ σε όλα τα βασικά βρεφικά είδη.

- Μείωση κατά 75% του ΕΝΦΙΑ για τα πρώτα 100 τ.μ. κατοικίας στις πολύτεκνες οικογένειες.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης ξεκαθάρισε πως όλες οι παραπάνω προτάσεις θα ενταχθούν σε ένα πλήρες τετραετές πρόγραμμα που θα παρουσιαστεί αναλυτικά στη ΔΕΘ. Όπως δήλωσε, «για εμάς το δημογραφικό είναι πάνω από την κάλπη – είναι υπόθεση εθνικής ευθύνης, όχι μικροπολιτικής σκοπιμότητας». Πάντως στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ ασκήθηκε περιθωριακή κριτική ότι δεν αναφέρθηκε καθόλου στο ζήτημα της Μετανάστευσης ως μέσο υπέρβασης της δημογραφικής κρίσης.

Το δημογραφικό σε αριθμούς – «Καμπανάκι» από τους ειδικούς

Πριν την ομιλία του κ. Ανδρουλάκη, είχε προηγηθεί ομιλία του πρώην υπουργού και έμπειρου πολιτικού του ΠΑΣΟΚ Τάσου Γιαννίτση για τη δημογραφική κρίση.

Ο καθηγητής παρουσίασε κατά την ίδια εκδήλωση σοκαριστικά αριθμητικά στοιχεία που αναδεικνύουν το βάθος του προβλήματος:

• Οι γεννήσεις υπολείπονται των θανάτων κατά 390.000 άτομα (2011–2023).

• 250.000 – 300.000 Έλληνες έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό.

• Ο ενεργός πληθυσμός (15–65 ετών) έχει μειωθεί κατά 350.000 άτομα.

• Έλλειψη 150.000 εποχικά απασχολούμενων μεταναστών, λόγω δυσμενών συνθηκών εργασίας και διαβίωσης.

• 500.000 άνεργοι παραμένουν αναξιοποίητοι παραγωγικά.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι το δημογραφικό έλλειμμα ξεπερνά τις 600.000 σε σχέση με το 2011, ενώ στον ενεργό πληθυσμό η απώλεια πλησιάζει το 1 εκατομμύριο.

Πέρα από τους αριθμούς: Τα βαθύτερα αίτια

Ο κ. Γιαννίτσης προειδοποίησε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο αριθμητικό αλλά βαθιά θεσμικό, πολιτισμικό και διακυβερνητικό. Η αβεβαιότητα, οι κοινωνικές ανισότητες, η αναξιοκρατία και η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς αποθαρρύνουν τους νέους από τη δημιουργία οικογένειας ή ακόμη και την παραμονή στη χώρα.

Χαρακτηριστική ήταν η φράση του:

«Το σύνθημα δεν είναι ‘γεννάτε γιατί χανόμαστε’. Είναι ‘να ξυπνήσουμε γιατί χανόμαστε’.»

Οι προτάσεις Γιαννίτση για μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική

• Τοποθέτηση του δημογραφικού στην κορυφή της εθνικής ατζέντας, με υπερκομματική προσέγγιση.
• Επαναπροσδιορισμός του παραγωγικού μοντέλου με επίκεντρο τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και τις ευκαιρίες για τους νέους.
• Αναβάθμιση των κοινωνικών υποδομών (παιδεία, υγεία, ασφάλεια, ποιότητα ζωής).
• Αναθεώρηση της μεταναστευτικής πολιτικής, με πλήρη ενσωμάτωση μεταναστών και των παιδιών τους.
• Ενίσχυση των γυναικών μέσα από υποδομές και όχι απλή μετακύλιση ευθυνών.
• Καταπολέμηση της διαφθοράς και αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Δημογραφική κρίση με γεωπολιτικές διαστάσεις

Ο κ. Γιαννίτσης συνέδεσε τη δημογραφική συρρίκνωση με τη γεωπολιτική αστάθεια:

Η Ελλάδα προβλέπεται να έχει κάτω από 8 εκατομμύρια κατοίκους το 2050, ενώ η Τουρκία θα αυξήσει τον πληθυσμό της κατά 10 εκατομμύρια, με σοβαρές συνέπειες για την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και την εθνική ασφάλεια.

Τι λένε οι ειδικοί

Ακολούθησε, μετά την παρέμβαση του κ. Γιαννίτση, θεματική εκδήλωση για το Δημογραφικό, στην οποία παρουσιάστηκαν ανησυχητικά στοιχεία για τη γήρανση και τη μείωση του πληθυσμού στην Ελλάδα από ειδικούς και ερευνητές.. Ο καθηγητής Βύρωνας Κοτζαμάνης από το ΙΔΕΜ τόνισε την υπερσυγκέντρωση πληθυσμού σε ελάχιστο γεωγραφικό χώρο, τη συνεχιζόμενη πτώση των γεννήσεων και την ταχεία γήρανση, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι το 23% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών. Ως αποτέλεσμα, τα τελευταία 13 χρόνια, η χώρα μας είναι αντιμέτωπη με μία μείωση του πληθυσμού κατά 720.000, εκ των οποίων 510.000 είναι περισσότεροι θάνατοι από τις γεννήσεις. «Η ζυγαριά γεννήσεις και θάνατοι δεν μπορεί να γίνει θετική στην επόμενη 50ετία», ξεκαθάρισε ο κ. Κοτζαμάνης, τονίζοντας την ανάγκη να περιοριστεί η ψαλίδα των 60.000 θανάτων πάνω από τις γεννήσεις ετησίως, τονίζοντας την ανάγκη για λήψη άμεσων μέτρων. Επιπλέον, ο κ. Κοτζαμάνη ανέφερε ότι θα χρειαστεί να ενταχθούν στην Ελλάδα 1.5 εκατομμύρια μετανάστες στα επόμενα 35 χρόνια και εστίασε ιδιαίτερα στην ανάγκη για θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο.

Ο δρ. Παύλος Μπαλτάς από το ΕΚΚΕ υπογράμμισε τις έντονες περιφερειακές διαφοροποιήσεις και την ανάγκη για στοχευμένες, μη οριζόντιες πολιτικές, ανάλογα με τα προβλήματα κάθε περιοχής – από την εγκατάλειψη της υπαίθρου έως τη χαμηλή γονιμότητα των αστικών κέντρων. Η Φαίη Μακαντάση από τη διαΝΕΟσις εστίασε στο «fertility gap», σημειώνοντας ότι οι οικονομικές δυσκολίες, η στέγη και η ανασφάλεια αποτρέπουν τους νέους από την τεκνοποίηση, ενώ η στήριξη στην προσχολική αγωγή και η ενίσχυση της πατρικής συμμετοχής είναι κρίσιμες. Η Έφη Μπέκου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ έκλεισε, τονίζοντας πως το δημογραφικό είναι βαθιά πολιτικό ζήτημα που αφορά το παραγωγικό μοντέλο και τις κοινωνικές ανισότητες της χώρας.

Το δημογραφικό στο επίκεντρο της ΔΕΘ

Πλέον, το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να θέτει ως ύψιστη προτεραιότητα τη δημογραφική κρίση. Η συρρίκνωση του πληθυσμού αναμένεται να αποτελέσει επίσης ένα από τα κεντρικά θέματα συζήτησης της φετινής ΔΕΘ, με την κυβέρνηση να σχεδιάζει κι εκείνη από την πλευρά της παρεμβάσεις που θα διευκολύνουν νέες και νέους να δημιουργήσουν οικογένειες. Η αξιωματική αντιπολίτευση αναμένεται να πιέσει την κυβέρνηση στο συγκεκριμένο ζήτημα, αναδεικνύοντας παράλληλα την ερήμωση της υπαίθρου, με αφορμή το λουκέτο που έχει μπει σε αρκετά σχολεία και νηπιαγωγεία το λουκέτο που έχει μπει σε αρκετά σχολεία και νηπιαγωγεία.