Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι πέρα από αυτά τα σχολεία, αναμένεται να βάλουν λουκέτο 162 δημοτικά σχολεία και νηπιαγωγεία σε Κεντρική και Δυτική Μακεδονία.
Μία οικονομία που στηρίζεται κατά το ήμισυ τουλάχιστον στην πρωτεύουσα
Η ερημοποίηση της ελληνικής υπαίθρου δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Οι ελληνικές κυβερνήσεις των τελευταίων δεκαετιών επέλεξαν συνειδητά να επενδύσουν σε ένα αθηνοκεντρικό - κατά κύριο λόγο - μοντέλο ανάπτυξης, με αποτέλεσμα περίπου ο μισός πληθυσμός της χώρας να είναι συγκεντρωμένος στην πρωτεύουσα. Αν προστεθεί και ο πληθυσμός της Θεσσαλονίκης, προκύπτει ότι το 53% των Ελλήνων ζει στις περιφέρειες των δύο μεγάλων αστικών κέντρων, ενώ το οικονομικό αποτύπωμα αυτών εκτιμάται ότι είναι ακόμη μεγαλύτερο περίπου στο 60%, όπως προκύπτει από στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Επομένως υπάρχει υπερσυγκέντρωση στα αστικά κέντρα.
Κατά συνέπεια, η περιφέρεια χάνει συνεχώς το ανθρώπινο δυναμικό της λόγω έλλειψης ευκαιριών, ενώ η απουσία επενδύσεων σε υποδομές επιταχύνει την ερημοποίησή της. Εξαίρεση παραμένουν τα τουριστικά νησιά, τα οποία διασώζονται εν μέρει από τον αυξημένο αριθμό παραθεριστών των τελευταίων ετών. Ωστόσο, εύλογα τίθεται το ερώτημα κατά πόσο η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να αποδειχθεί βιώσιμη, όταν στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον τουρισμό και στην αγορά ακινήτων.
Οι μειωμένες γεννήσεις και το Brain Drain
Το δημογραφικό πρόβλημα, από την άλλη, είναι εξίσου γνωστό και εξίσου ανησυχητικό. Τα ελληνικά νοικοκυριά δεν έχουν καταφέρει ακόμη να ανακάμψουν από το σοκ των μνημονίων, με αποτέλεσμα τη συνεχή πτώση των γεννήσεων, η οποία βέβαια παρατηρούνταν και πριν το 2010. Οι μισθοί παραμένουν χαμηλοί συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, οι αυξήσεις των τελευταίων ετών έχουν απορροφηθεί από τον πληθωρισμό, τα ενοίκια αυξάνονται με σταθερό ρυθμό και το Εθνικό Σύστημα Υγείας βρίσκεται αντιμέτωπο με διαρκείς προκλήσεις.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ολοένα και περισσότεροι νέοι – που αναγκάζονται να συνεχίσουν να ζουν στο πατρικό τους – διστάζουν να δημιουργήσουν οικογένεια λόγω των αυξημένων οικονομικών υποχρεώσεων. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα φυγής στο εξωτερικό, όπως ανέδειξε και πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σύμφωνα με την οποία ένας στους δύο νέους ηλικίας 17-24 ετών σκέφτεται να μεταναστεύσει. Απαιτείται συνεπώς ακόμη πιο μεγάλη και συντονισμένη προσπάθεια για ανατροπή του συγκεκριμένου φαινομένου, τη στιγμή που σύμφωνα με εκτιμήσεις ο πληθυσμός θα μειώνεται σταθερά τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 2050, με τις συνέπειες να επηρεάζουν τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία και την οικονομία ευρύτερα.
Τι να περιμένουμε στη ΔΕΘ
Μέχρι στιγμής, τα κυβερνητικά μέτρα για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος δεν φαίνεται να αποδίδουν τα αναμενόμενα. Το εφάπαξ βοήθημα των 2.000 ευρώ για κάθε παιδί, που θεσπίστηκε από την πρώτη κυβερνητική θητεία του Κυριάκου Μητσοτάκη, προφανώς δεν επαρκεί για να καλύψει το αυξημένο κόστος ανατροφής ενός παιδιού σε συνθήκες γενικευμένης ακρίβειας - από τα βασικά είδη διατροφής μέχρι τα σχολικά είδη. Αντίστοιχα παραδείγματα στο εξωτερικό, όπως στην Αυστραλία, δείχνουν ότι τέτοια μέτρα δεν αποδίδουν χωρίς ευρύτερη κοινωνική πολιτική. Ταυτόχρονα, υπάρχουν ενστάσεις και για την προσέγγιση της κυβέρνησης στο ζήτημα της στέγασης, μέσω των προγραμμάτων «Σπίτι μου», με την αντιπολίτευση - κυρίως το ΠΑΣΟΚ, αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ - να επιμένει στην ανάγκη ενός διαφορετικού μοντέλου, με επίκεντρο την κοινωνική κατοικία.
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι εξαγγελίες της κυβέρνησης στη φετινή ΔΕΘ. Ήδη έχει διαρρεύσει ότι προγραμματίζεται η παράταση του «παγώματος» του ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα έως και το 2026, ενώ αναμένονται παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση των νοικοκυριών με παιδιά. Από την άλλη πλευρά, όπως φάνηκε και από τη σημερινή συνέντευξη του Νίκου Ανδρουλάκη στον ΣΚΑΪ, το ΠΑΣΟΚ ετοιμάζεται να επενδύσει πολιτικά στα θέματα στέγασης, υγείας, παιδείας και ακρίβειας - ζητήματα που συνδέονται άμεσα με το δημογραφικό.
Από την άλλη, το ζήτημα της ερημοποίησης της ελληνικής επαρχίας δεν δείχνει να απασχολεί τον δημόσιο διάλογο στον ίδιο βαθμό. Ωστόσο, εικάζεται ότι το ΠΑΣΟΚ - του οποίου η εκλογική επιρροή είναι σταθερά ισχυρότερη στην περιφέρεια σε σύγκριση με τα μεγάλα αστικά κέντρα - θα επιχειρήσει να το αναδείξει στην πορεία.
