Το νομοσχέδιο με τίτλο «Καθορισμός αδικημάτων και κυρώσεων σε βάρος φυσικών και νομικών προσώπων για παραβίαση των περιοριστικών μέτρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης…» ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης.
Υπέρ του νομοσχεδίου τάχθηκε η Νέα Δημοκρατία, ενώ το καταψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Νέα Αριστερά και Πλεύση Ελευθερίας. ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ, Ελληνική Λύση και Νίκη επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν στην Ολομέλεια.
Το επίμαχο άρθρο 18
Στο επίκεντρο βρίσκεται το άρθρο 18, το οποίο προβλέπει δυνατότητα αποκλεισμού του κατηγορουμένου από την πρόσβαση στη δικογραφία – ή σε τμήμα της – εφόσον η γνωστοποίησή της ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή ή τα δικαιώματα άλλου ανθρώπου, το δημόσιο συμφέρον ή την εθνική ασφάλεια.
Η διάταξη αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης αλλά και από νομικούς φορείς, που κάνουν λόγο για περιορισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Οι διευκρινίσεις Μπούγα
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας τόνισε ότι πρόκειται για υποχρεωτική διάταξη που απορρέει από την ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/1226, η οποία πρέπει να ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο όλων των κρατών–μελών. «Δεν είναι στη διακριτική μας ευχέρεια, αλλά υποχρέωση ενσωμάτωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος διευκρίνισε πως η εφαρμογή της διάταξης θα κρίνεται αποκλειστικά από δικαστές και εισαγγελείς, με δυνατότητα ελέγχου και σε δεύτερο βαθμό από Δικαστικό Συμβούλιο. «Καμία κυβέρνηση και κανένας δημόσιος λειτουργός δεν θα αποφασίζει, μόνο ο δικαστής που έχει πλήρη γνώση της δικογραφίας», είπε.
Ο κ. Μπούγας επικαλέστηκε τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία το δικαίωμα πρόσβασης στη δικογραφία δεν είναι απόλυτο, αλλά υπόκειται σε περιορισμούς αναλογικότητας και αναγκαιότητας.
Επίσης υπενθύμισε ότι ανάλογη διάταξη είχε ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο το 2014, με τον Ν. 4236/2014, χωρίς να υπάρξουν αντιδράσεις τότε. Όπως σημείωσε, από το 2014 έως το 2019 η διάταξη δεν εφαρμόστηκε ποτέ, γεγονός που δείχνει, κατά τον ίδιο, «τη μεγάλη φειδώ» με την οποία την αντιμετώπισαν οι δικαστές.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης χαρακτήρισαν το άρθρο «χτύπημα κατά της Δημοκρατίας και της δίκαιης δίκης», κατηγορώντας την κυβέρνηση για καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η δεύτερη ανάγνωση του νομοσχεδίου στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης έχει προγραμματιστεί για το πρωί της Τετάρτης, πριν την εισαγωγή του στην Ολομέλεια.
Αντιδράσεις και αποχή από τον ΔΣΑ
Το επίμαχο νομοσχέδιο έχει φέρει αντιδράσεις και στο δικηγορικό κόσμο με αποτέλεσμα ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών να έχει κηρύξει αποχή από τα καθήκοντά τους την πρώτη ημέρα των δικαστηρίων, δηλαδή αύριο 16 Σεπτεμβρίου.
