Η περίοδος των προσωρινών μειώσεων φαίνεται να φτάνει σταδιακά στο τέλος της.Και αυτή τη φορά η πίεση δεν προέρχεται από έναν μόνο παράγοντα. Ενέργεια, καύσιμα, πρώτες ύλες και λειτουργικό κόστος συγκλίνουν και δημιουργούν ένα νέο εκρηκτικό μείγμα για τις τιμές.Το ερώτημα είναι εάν το κόστος θα απορροφηθεί από τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο ή εάν θα καταλήξει, τελικά, στο καλάθι του καταναλωτή.
7%-12% οι νέες αυξήσεις
Την ίδια στιγμή, όμως, νέοι τιμοκατάλογοι έχουν ήδη αρχίσει να κατατίθενται. Οι αυξήσεις κινούνται μεσοσταθμικά στο 7%-12%, με μεγάλες αποκλίσεις ανά προϊόν και κατηγορία. Ωστόσο, η αγορά δεν μιλά ακόμη για γενικευμένο κύμα ανατιμήσεων. Μιλά, όμως, για σαφή αλλαγή τάσης.
Η φέτα στην πρώτη γραμμή
Ιδιαίτερη πίεση καταγράφεται στα γαλακτοκομικά. Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για τη δεύτερη αύξηση μέσα σε λίγους μήνες, καθώς η έλλειψη γάλακτος ανεβάζει το κόστος της πρώτης ύλης. Ειδικά, η φέτα βρίσκεται στο επίκεντρο. Παράγοντες της αγοράς δεν αποκλείουν αυξήσεις που μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 2 ευρώ τους επόμενους δύο μήνες. Οι αυξήσεις δεν αφορούν, πάντως, το σύνολο των επιχειρήσεων. Είναι κινήσεις συγκεκριμένων εταιρειών που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στο αυξημένο κόστος και στην ανάγκη να μην απολέσουν μερίδιο αγοράς.
Το στοίχημα των Χριστουγέννων
Σε κάθε περίπτωση, η μεγάλη μάχη θα δοθεί στις γιορτές. Οι εβδομάδες πριν από τα Χριστούγεννα αποτελούν κρίσιμο διάστημα για το λιανεμπόριο, καθώς συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος του ετήσιου τζίρου. Και βέβαια, καμία αλυσίδα δεν θέλει να βρεθεί εκτός αγοράς, ενώ καμία βιομηχανία δεν θέλει να αυξήσει τις τιμές σε τέτοιο βαθμό ώστε να περιορίσει τη ζήτηση. Κι όλα αυτά την ώρα που κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ποιο θα είναι το τελικό κόστος της ενέργειας. Έτσι, η αγορά κινείται με το βλέμμα στον ανταγωνισμό.
Το κόστος παραγωγής έχει ήδη ξεφύγει
Στο μεταξύ, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν το μέγεθος της πίεσης.Ο γενικός δείκτης τιμών παραγωγού στη βιομηχανία αυξήθηκε τον Αύγουστο κατά 14,9% σε ετήσια βάση.Στην εξωτερική αγορά η αύξηση έφτασε το 29,7%, ενώ στην εγχώρια αγορά το 8,9%.Η ενέργεια αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής.Και όσο το κόστος παραμένει υψηλό, τόσο αυξάνεται η πίεση για μετακύλισή του στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το ρεύμα ξαναπιέζει τις τιμές
Η ηλεκτρική ενέργεια προσθέτει, επίσης, έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα του κόστους. Η μέση χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος τον Σεπτέμβριο διαμορφώθηκε στα 157,92 ευρώ/MWh, από 133,40 ευρώ/MWh τον Αύγουστο. Μάλιστα, η άνοδος ανέρχεται σε 18,4%.
Παράλληλα, η υποχώρηση του Brent κάτω από τα 100 δολάρια προσφέρει μια ανάσα. Δεν αρκεί όμως για να εξαφανίσει την ενεργειακή αβεβαιότητα.Οι διεθνείς εξελίξεις, οι ροές πετρελαίου και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμες μεταβλητές. Και κάθε νέα άνοδος στα καύσιμα περνά από ολόκληρη την αλυσίδα:
Μειώνονται... οι μειώσεις στα ράφια
Στο φόντο αυτό, το μεγάλο θύμα μπορεί να είναι η πρωτοβουλία για τις μειώσεις τιμών. Σήμερα περιλαμβάνει περίπου 1.780 προϊόντα, εκ των οποίων περίπου 400 είναι σχολικά. Πολλά από αυτά θα παραμείνουν σε μειωμένες τιμές μέχρι το τέλος Οκτωβρίου. Μετά όμως αρχίζουν τα δύσκολα. Οι πληροφορίες από την αγορά δείχνουν ότι η λίστα των προϊόντων που θα παραμείνουν στην πρωτοβουλία το δίμηνο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου αναμένεται να είναι μικρότερη.
Η ενεργειακή κρίση, είναι προφανές, ότι περιορίζει τα περιθώρια των προμηθευτών. Πάντως, στόχος της αρμόδιας Αρχής είναι να διατηρηθούν τουλάχιστον 1.000 βασικά αγαθά στην πρωτοβουλία μέχρι το τέλος του έτους.Το εάν θα επιτευχθεί ο στόχος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη του κόστους.
Νέα εργαλεία για τους ελέγχους
Την ίδια ώρα, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή εντείνει τους ελέγχους για αδικαιολόγητες ανατιμήσεις. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν επιχειρήσεις για τις οποίες υπάρχουν ενδείξεις ότι οι αυξήσεις στις τιμές δεν δικαιολογούνται από αντίστοιχη αύξηση του κόστους. Παράλληλα, προχωρά η νέα εφαρμογή myKateggelies.Ο καταναλωτής θα μπορεί από το κινητό να υποβάλλει καταγγελία, να αποστέλλει φωτογραφίες και να παρακολουθεί την εξέλιξή της. Η ψηφιακή καταγραφή των καταγγελιών θα επιτρέπει την αναζήτηση επαναλαμβανόμενων πρακτικών και τη διενέργεια περισσότερο στοχευμένων ελέγχων.
