Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Ιωάννα Προκοπίου, CEO της Sea Traders, στο πρόσφατο ναυτιλιακό συνέδριο της "Ναυτεμπορικής" το κόστος συμμόρφωσης με τα μεσοπρόθεσμα μέτρα του IMO αναμένεται να φτάσει τα 100 δισ. δολάρια μέχρι το 2035 – και αυτό χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι πρόσθετες χρεώσεις που εισάγει ο κανονισμός FuelEU της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Ένα πλοίο τύπου Kamsarmax που σήμερα καίει 6.000 τόνους VLSFO θα πληρώσει περίπου 834.000 δολάρια το έτος σε επιβαρύνσεις. Το ποσό αυτό, με βάση τις ισχύουσες ρυθμίσεις, θα αγγίξει τα 3 εκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2035.
Παράλληλα, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) σχεδιάζει την εφαρμογή του International Fuel Standard από το 2028, που προβλέπει επιπλέον πρόστιμα συνολικού ύψους 15 έως 30 δισ. δολαρίων ετησίως, οδηγώντας στο συγκεντρωτικό ποσό των 100 δισ. δολαρίων μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Όμως, ακόμη πιο ανησυχητική από το κόστος είναι η έλλειψη επάρκειας πράσινων καυσίμων. Η κατανάλωση πράσινης μεθανόλης, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι θα πρέπει να φτάσει τους 440 εκατομμύρια τόνους ετησίως, όταν σήμερα η διαθέσιμη ποσότητα δεν ξεπερνά τους τρεις.
Για την πράσινη αμμωνία, θα απαιτηθούν 470 εκατομμύρια τόνοι – και σήμερα υπάρχουν μόλις 6,4. Αντίστοιχα, το πράσινο LNG είναι σχεδόν ανύπαρκτο, με διαθέσιμους 0,01 εκατ. τόνους έναντι ανάγκης 180 εκατομμυρίων. Και για το πράσινο υδρογόνο, από τα 70 εκατ. τόνους που θα χρειαστούν, σήμερα υπάρχουν μόνο 1,5.
Με αυτά τα δεδομένα, η «βιώσιμη ναυτιλία» κινδυνεύει να καταστεί ασύμφορη – αν όχι ανέφικτη – εφόσον δεν υπάρξει ρεαλιστικός σχεδιασμός σε παγκόσμιο επίπεδο για την παραγωγή, διανομή και κοστολόγηση των πράσινων καυσίμων.
Η πίεση γίνεται ακόμη πιο έντονη για την ακτοπλοΐα. Ο Πάνος Δικαίος, CEO της Attica Group, τόνισε ότι ο κλάδος χρειάζεται ειδική μεταχείριση.
Όπως ανέφερε, τα μέτρα της Ε.Ε. και του ΙΜΟ επηρεάζουν δυσανάλογα τις ακτοπλοϊκές εταιρείες, οι οποίες λειτουργούν σε ένα περιβάλλον έντονων πληθωριστικών πιέσεων, αυξημένων καυσίμων, εποχικότητας και χαμηλών περιθωρίων κέρδους. Οι επιβαρύνσεις αυτές δεν μπορούν εύκολα να μετακυλιστούν στον επιβάτη χωρίς να πληγεί η κοινωνική προσβασιμότητα των νησιών.
Απέναντι στο διπλό αυτό πρόβλημα – αυξημένου κόστους και ανεπαρκούς προσφοράς – η τεχνολογία προβάλλει ως μία από τις λίγες ορατές διεξόδους.
Ο Σταμάτης Τσαντάνης, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Seanergy Maritime Holdings, ανέφερε πως η εταιρεία του έχει από το 2015 ενσωματώσει αισθητήρες και ψηφιακά συστήματα που πλέον λειτουργούν με τεχνητή νοημοσύνη, προσφέροντας σημαντική εξοικονόμηση καυσίμων και λειτουργική αποτελεσματικότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η στρατηγική επένδυση προσφέρει σήμερα καρπούς και μετατρέπει τα δεδομένα σε εργαλείο λήψης αποφάσεων.
Τη σημασία της τεχνητής νοημοσύνης υπογράμμισε και ο Δημήτρης Αλεξάνδρου, συνιδρυτής και Διευθυντής Επιχειρηματικής Καινοτομίας της UBITECH, σημειώνοντας πως η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει ριζικά τη ναυτιλία, δίνοντας τη δυνατότητα για πιο έξυπνη διαχείριση των ροών, των καυσίμων και της συμμόρφωσης με τις ρυθμίσεις.
Η περιβαλλοντική συμμόρφωση, ωστόσο, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως κόστος, αλλά και ως επένδυση στο ίδιο το μέλλον των εταιρειών. Αυτό επεσήμανε η Ελίνα Λίτσα, Partner στη Grant Thornton, λέγοντας ότι η συμμόρφωση μπορεί να ενισχύσει την αξία μιας ναυτιλιακής εταιρείας, να βελτιώσει τις σχέσεις με επενδυτές και να λειτουργήσει ως «κλειδί» για τη χρηματοδότηση στο νέο ESG-πλαίσιο.
Παρά τις επιμέρους προσεγγίσεις, κοινός παρονομαστής όλων ήταν η ανάγκη για ένα σαφές, απλοποιημένο και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο. Όπως διαπιστώθηκε η σημερινή κατάσταση είναι τοξικά ρευστή, καθώς τα μέτρα αλλάζουν διαρκώς, το κόστος αυξάνεται ανεξέλεγκτα, και η τεχνολογία δεν αρκεί να καλύψει το χαμένο έδαφος, αν η ίδια η παγκόσμια πολιτική δεν προσφέρει κατεύθυνση και σταθερότητα.
Η ναυτιλία, που μεταφέρει το 90% του παγκόσμιου εμπορίου, καλείται να περάσει σε μια νέα εποχή. Όμως για να το καταφέρει χωρίς να γονατίσει, η μετάβαση πρέπει να είναι ρεαλιστική, υποστηριζόμενη από επαρκείς πόρους, ώριμες τεχνολογίες και κανονισμούς που να μην τιμωρούν την προσπάθεια, αλλά να ενθαρρύνουν την προσαρμογή.
Η πράσινη ναυτιλία δεν μπορεί να είναι υπόθεση καλών προθέσεων. Χρειάζεται οδικό χάρτη, κοινό βηματισμό και ειλικρινή αναγνώριση του βασικού προβλήματος, ότι το τίμημα είναι υψηλό, και μέχρι στιγμής, ο λογαριασμός δεν βγαίνει.
