Η πρωτοβουλία αυτή δεν αφορά μόνο τις βόρειες ναυπηγικές χώρες, αλλά ανοίγει έναν νέο κύκλο για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ναυπηγική βάση, με την Ελλάδα στο επίκεντρο.
Η ΕΕ επιδιώκει να απαντήσει στην άνιση μάχη με την Ασία. Από τη δεκαετία του ’80, η ευρωπαϊκή ναυπηγική παραγωγή συρρικνώθηκε: Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Κίνα κυριάρχησαν στην αγορά δεξαμενοπλοίων και containerships, αφήνοντας στους Ευρωπαίους μόνο τα «πολύπλοκα» προϊόντα, όπως τα κρουαζιερόπλοια, τα σκάφη ειδικών αποστολών, αλλά και σε ναυτικά έργα υψηλής τεχνολογίας.
Όμως, ακόμη και αυτά πλέον απειλούνται από ασιατικό ανταγωνισμό, που συνδυάζει κρατικές ενισχύσεις, χαμηλό κόστος και στρατηγική βιομηχανική πολιτική.
Στο ευρωπαϊκό προσχέδιο στρατηγικής, προβλέπονται χρηματοδοτικά εργαλεία, R&D σχήματα και ενίσχυση για “πράσινες” τεχνολογίες: καθαρά καύσιμα, υβριδική πρόωση, ψηφιακά ναυπηγεία και πολιτικές για εξασφάλιση αλυσίδων εφοδιασμού στην Ευρώπη. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο ανταγωνιστικό αλλά και στρατηγικά ανεξάρτητο, ικανό να στηρίξει τις ευρωπαϊκές ανάγκες άμυνας, μεταφορών και βιομηχανίας.
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται η ελληνική περίπτωση.
Η Ελευσίνα και η Σύρος, μέσα από το επενδυτικό πρόγραμμα του Ομίλου ΟΝΕΧ σε συνεργασία με την U.S. International Development Finance Corporation (DFC), έχουν γίνει το μοντέλο “δυτικής ανασυγκρότησης” μιας ναυπηγικής βιομηχανίας που είχε σχεδόν χαθεί.
Με συνδυασμό ιδιωτικών κεφαλαίων, τεχνογνωσίας και ελληνικού ανθρώπινου δυναμικού, δημιουργείται ένα πρότυπο βιομηχανικό cluster που συνδέει ναυπηγεία, τεχνικές σχολές, αμυντικές συμβάσεις και ναυτικές υπηρεσίες.
Η DFC δεν περιορίζεται σε οικονομικό ρόλο, αλλά θεωρεί την αναγέννηση των ελληνικών ναυπηγείων στρατηγική επένδυση, συνδεδεμένη με τη ναυτική ασφάλεια και την ενεργειακή διαφοροποίηση της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.
Παράλληλα, η ΕΕ προωθεί αντίστοιχες αρχές μέσα από τη νέα της στρατηγική, επαναπατρισμό παραγωγής, στήριξη ναυπηγικών οικοσυστημάτων και συμμετοχή των ναυπηγείων σε αμυντικά και πράσινα προγράμματα.
Η περίπτωση των ελληνικών ναυπηγείων δείχνει τι μπορεί να σημαίνει στην πράξη η ευρωπαϊκή φιλοδοξία όπως η σύνδεση της πολιτικής βιομηχανικής κυριαρχίας με επενδύσεις που έχουν γεωπολιτικό βάθος και ήδη ενώ η Ευρώπη ετοιμάζει νέο κανονιστικό πλαίσιο για την “πράσινη” ναυπηγική, οι ΗΠΑ χρηματοδοτούν έργα που ενισχύουν τον δυτικό έλεγχο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει διπλή ευκαιρία. Αφενός την αναβίωση της ναυπηγικής παραγωγής με διεθνή ερείσματα, αφετέρου, τη μετατροπή της χώρας σε κόμβο συντήρησης και ναυπηγικής υποστήριξης για συμμαχικούς στόλους, ενεργειακά έργα και υπεράκτιες εγκαταστάσεις.
Οι προβλέψεις των Βρυξελλών κάνουν λόγο για στρατηγικά κίνητρα τύπου “Buy European Ships”, πράσινες επιδοτήσεις και νέα χρηματοδοτικά ταμεία προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες του ναυπηγικού τομέα.
Αυτά θα μπορούσαν να ενταχθούν σε κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια ανασύνταξης του ναυπηγικού κλάδου, στην οποία η ελληνική εμπειρία με τον Όμιλο ΟΝΕΧ προσφέρει ένα ρεαλιστικό, λειτουργικό υπόδειγμα.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική μπορεί τελικά να γίνει ο κρίκος που ενώνει τις επενδυτικές πρωτοβουλίες ΗΠΑ–Ελλάδας με την ανάγκη ευρωπαϊκής βιομηχανικής αυτονομίας. Αν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, η Ελλάδα δεν θα είναι απλώς ένας περιφερειακός παίκτης, αλλά το εργαστήριο της νέας ναυπηγικής Ευρώπης.
