Τα κόμματα της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU) και του SPD κατέχουν συνολικά 328 έδρες. Η αντιπολίτευση από την άλλη ελέγχει 302. Μια πλειοψηφία 316 ψήφων θα αρκούσε για να εκλεγεί ο Μερτς. Ωστόσο οι αποκλίσεις ήταν εν τέλει αρκετά περισσότερες από αυτές που ανέμεναν οι επικεφαλής των κομματικών επιτελείων.
Το κλίμα αμηχανίας ήταν ολοφάνερο όταν ανακοινώθηκε η αποτυχία της πρώτης ψηφοφορίας. Δεν περιορίστηκε μόνο στους έκπληκτους βουλευτές, αλλά ήταν έκδηλη ακόμη και στους παρουσιαστές και σχολιαστές των γερμανικών καναλιών που «ψάχνονταν» κατά τη διάρκεια των ζωντανών μεταδόσεων να δουν τι διαδικασίες προβλέπονται σε αυτή την περίπτωση, καθώς επρόκειτο για ένα γεγονός χωρίς προηγούμενο: Ποτέ ένας εν αναμονή καγκελάριος δεν είχε χάσει στη ψηφοφορία για την τελική του έγκριση από τη Βουλή.
Οι διεργασίες των δημοκρατικών κομμάτων
Το γερμανικό Grundgesetz προβλέπει σε αυτή τη περίπτωση επανάληψη της διαδικασίας σε διάστημα 14 ημερών. Αυτή η αναμονή μπορεί να παρακαμφθεί εφόσον συμφωνήσουν τα 2/3 των μελών της Βουλής. Ωστόσο, όπως εκείνη διαμορφώθηκε μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου, η πλειοψηφία των 2/3, η λεγόμενη πλειοψηφία του «Κέντρου», είναι πλέον ανύπαρκτη λόγω της γιγάντωσης της επιβεβαιωμένα εξτρεμιστικής AfD και του καλού ποσοστού που πέτυχε το κόμμα της Αριστεράς.
Οι Σοσιαλδημοκράτες τόνισαν στους μελλοντικούς κυβερνητικούς τους εταίρους πώς δεν θα ανεχθούν νομιμοποίηση από το ακροδεξιό μόρφωμα. Οπότε ο Μερτς έπεσε στην ανάγκη της Αριστεράς, η οποία έδωσε τις απαραίτητες ψήφους για έγκριση επίσπευσης της ψηφοφορίας, όπως και οι Πράσινοι. Ήταν ένα δύσκολο βήμα για τον Μερτς καθώς το καταστατικό της Χριστιανικής Ένωσης προβλέπει απαγόρευση συμπράξεων με το αριστερό κόμμα, λόγω της ιστορικής του σχέσης με το SED της Λαοκρατικής Γερμανίας. Να σημειωθεί ότι η στήριξη Αριστεράς και Πρασίνων αφορούσε μόνο την επίσπευση της διαδικασίας και όχι την υπερψήφιση του Μερτς.
Εκτιμάται πάντως ότι ο Μερτς φοβόταν πώς η υποψηφιότητά του θα καιγόταν αν περίμενε δύο εβδομάδες. Ήδη είχαν ξεκινήσει συζητήσεις και σχόλια, μήπως είχε χάσει τη νομιμοποίησή του και τι θα συνέβαινε αν αποτύχαινε ξανά. Ως εκ τούτου, αποφάσισε να το παίξει «όλα για όλα», προχωρώντας άμεσα στη δεύτερη προσπάθεια.
Δεν θα μάθουμε ποτέ τα κίνητρα των «αποστατών»
Εντωμεταξύ τόσο Χριστιανοδημοκράτες όσο και Σοσιαλδημοκράτες έψαχναν να βρουν τους «αποστάτες» (η ψηφοφορία είναι κρυφή), ενώ ταυτόχρονα η μία πλευρά κατηγορούσε την άλλη.
Πιθανότατα δεν θα μάθουμε πότε ποιοι δεν τήρησαν την κομματική γραμμή. Το πιθανότερο είναι να υπήρξαν διαφοροποιήσεις από αμφότερα τα κόμματα. Στη Χριστιανική Ένωση υπάρχει ακόμη δυσαρέσκεια για τις παραχωρήσεις Μερτς στο SPD ως προς το κυβερνητικό πρόγραμμα που συμφωνήθηκε. Επιπλέον, υπάρχει η γκρίνια βουλευτών, των οποίων το όνειρο για υπουργοποίηση έμεινε ανεκπλήρωτο, όπως σχολιάζουν γερμανικά μέσα. Από την πλευρά των Σοσιαλδημοκρατών ενδέχεται να υπήρξαν διαφοροποιήσεις ως προς την στήριξη της υποψηφιότητας Μερτς λόγω της έντασης του προεκλογικού αγώνα, αλλά και λόγω εσωκομματικών ανταγωνισμών.
Αν μη τι άλλο, δεν είναι διόλου απίθανο οι βουλευτές που διαφοροποιήθηκαν αρχικά να μην περίμεναν ότι θα αποτύχαινε η ψηφοφορία. Εν τέλει, στη δεύτερη προσπάθεια του απογεύματος, ο Μερτς έλαβε 325 ψήφους, 9 ψήφους άνω των απαραίτητων και εξελέγη τυπικά καγκελάριος. Σε περίπτωση που αποτύχαινε η δεύτερη προσπάθεια, θα τελείωνε πιθανότατα πρόωρα η πολιτική του πορεία.
Το «καμπανάκι» στον Μερτς και η ανακούφιση των Βρυξελλών
Το σημερινό σκηνικό ήταν ένα «καμπανάκι» για τον Μερτς. Η αποδοχή του βρισκόταν ήδη σε πτωτική πορεία στις δημοσκοπήσεις και η περιπέτεια της Τρίτης φανέρωσε ότι έχει ακόμη πολύ δουλειά μπροστά του, όχι μόνο στο να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, αλλά και ως προς τον έλεγχο των προθέσεων της κυβερνητικής του πλειοψηφίας. Πολλοί τον κατηγορούν ότι είναι πολιτικός παλαιάς κοπής και ξεπερασμένου ηγετικού στυλ, ωστόσο αν θέλει να φέρει αποτελέσματα θα χρειαστεί πιθανότατα αρκετή δουλειά στη δημόσια εικόνα του, όπως επισημαίνουν εξάλλου αρκετοί Γερμανοί αναλυτές.
Παρόλα αυτά, με τη δεύτερη ψηφοφορία, η οποία είχε αίσιο τέλος για τον Μερτς, φαίνεται για την ώρα να αποφεύχθηκαν τα χειρότερα, παρά την αρχική ζημιά που προκλήθηκε το πρωί της Τρίτης (6/5). Ένα παρατεταμένο χάος στη Γερμανία θα συμπαρέσερνε πιθανότατα και την Ευρώπη, την στιγμή που καλείται να αντιμετωπίσει δύο μέτωπα ταυτόχρονα, ένα του Τραμπ και ένα του Πούτιν. Στις Βρυξέλλες ελπίζουν εξάλλου ότι η ανάληψη της καγκελαρίας από τον Μερτς θα λύσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα χέρια, ώστε να προχωρήσουν οι τομές που απαιτούνται, στη μάχη επιβίωσης που δίνει μέσα στο χάος των δασμών και των πολέμων.
Γιώργος Ραυτόπουλος
