Με μία σειρά αιφνιδιαστικών αποφάσεων, ο Αμερικανός πρόεδρος επέβαλε δασμό 25% στις εισαγωγές προϊόντων από την Ινδία, πυροδοτώντας νέο κύμα αντιδράσεων στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα. Η αιτία; Η προσέγγιση της Ινδίας με τη Ρωσία, και συγκεκριμένα νέες αμυντικές και ενεργειακές συμφωνίες που υπογράφηκαν ανάμεσα στο Νέο Δελχί και τη Μόσχα.
Ο Τραμπ δεν σταμάτησε εκεί, καθώς ανακοίνωσε πώς μετά την 1η Αυγούστου θα τεθούν σε ισχύ δασμοί για τρίτα κράτη που δεν έχουν συμφωνήσει σε ένα συγκεκριμένο δασμολογικό πλαίσιο με τις ΗΠΑ. Σήμερα, προχώρησε στην επιβολή επιπλέον δασμών στη Βραζιλία (έφτασε στο 50%) και στο χαλκό.
Επιπλέον, με ακόμη σκληρότερη ρητορική, απείλησε ήδη από την Δευτέρα (28/7) ότι μέσα στις επόμενες 10-12 ημέρες θα επιβάλει υψηλούς δασμούς και στη Ρωσία, εφόσον η Μόσχα συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Ουκρανίας. Οι δηλώσεις του χαρακτηρίστηκαν από ειδικούς ως "ταυτόχρονα εθνικιστικές και επιθετικές", υποδηλώνοντας μία προοπτική σύγκρουσης με το διεθνές εμπορικό σύστημα και τους κανόνες του ΠΟΕ. Παρότι οι αγορές μέχρι στιγμής παραμένουν συγκρατημένες, η προοπτική ευρείας εμπορικής σύγκρουσης δεν αποκλείεται να επιφέρει νέο γύρο αστάθειας. Υπενθυμίζεται ότι παρά τις διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο στη Στοκχόλμη προ ημερών, δεν υπάρχει ακόμη λευκός καπνός ανάμεσα σε Ουάσινγκτονκαι Πεκίνο για μόνιμη εμπορική συμφωνία.
Υπενθυμίζεται ότι ο Ρεπουμπλικανός Γερουσιαστής Λίνσεϊ Γκρέιχαμ έχει ήδη εξασφαλίσει υπερκομματική απήχηση πακέτο κυρώσεων αξίας 100 δισ. κατά της Μόσχας. Το πακέτο αυτό αναμένεται να πλήξει και όσους προχωρούν σε εμπορικές συνδιαλλαγές με τη Ρωσία (βλ. Ινδία) και εκτιμάται ότι προκαλέσουν μεγάλη ζημιά και στην Κίνα, εφόσον ενεργοποιηθούν από τον Λευκό Οίκο.
Ευρωπαϊκή ψυχραιμία με ερωτηματικά
Η αντίδραση της Ευρώπης στη δασμολογική συμφωνία που πέτυχε η επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με Τραμπ προ ημερών υπήρξε μάλλον σκεπτική. Παρά την επιθυμία ορισμένων ευρωπαϊκών ηγεσιών να κλείσουν μία γρήγορη εμπορική συμφωνία με την Ουάσιγκτον, ο ενθουσιασμός για τον δασμολογικό συντελεστή στο 15% είναι περιορισμένος. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασε ανοιχτά τις επιφυλάξεις του, όπως και ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσες, ο οποίος ωστόσο δήλωσε ότι αποδέχεται το πλαίσιο.
Στη Γερμανία, ο καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, αντιμετωπίζει εσωτερικές πιέσεις. Παρά τη μεταρρύθμιση του περίφημου "φρένου χρέους" (Schuldenbremse), που προσέφερε κάποιες δημοσιονομικές ανάσες, η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη: ο προϋπολογισμός για το 2026 εμφανίζει σημαντικά ελλείμματα, με τους νέους εμπορικούς κινδύνους από τις ΗΠΑ να επιδεινώνουν το κλίμα. Η γερμανική οικονομία κινδυνεύει να βυθιστεί για άλλη μία χρονιά στην ύφεση και ο δασμολογικός συντελεστής συμβάλει δεδομένα σε αυτή τη κατεύθυνση σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές.
Όσον αφορά τη χώρα μας, ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε πως η συμφωνία αποτρέπει έναν εμπορικό πόλεμο, αν και εξέφρασε την επιθυμία για χαμηλότερους δασμούς, ειδικά για προϊόντα ΠΟΠ. Η νέα εμπορική στρατηγική της χώρας περιλαμβάνει το άνοιγμα προς αγορές όπως η Ινδία και η Μ. Ανατολή. Σύμφωνα με μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού, παλαιότεροι αμερικανικοί δασμοί προκάλεσαν σημαντικές μειώσεις σε συγκεκριμένους εξαγωγικούς κλάδους, αναδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένη στήριξη και διαφοροποίηση των εξαγωγικών προσανατολισμών.
Ως εκ τούτου, με δεδομένο ότι οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν μεγάλες πιέσεις, δεν αποκλείεται να ενδυναμωθεί η ευρωπαϊκή εσωστρέφεια. Κι αυτό την πιο ακατάλληλη στιγμή, καθώς για την αντιμετώπιση του Τραμπ απαιτείται ενιαίο μέτωπο, τη στιγμή που η απειλή της «ρωσικής αρκούδας» παραμένει. Το σενάριο σύμπραξης Ρωσίας-Κίνας, στη λογική του κοινού εχθρού, είναι ίσως ο μεγαλύτερος εφιάλτης για τον ελεύθερο κόσμο, καθώς εκτιμάται ότι η συγκεκριμένη συμμαχία δεν είναι ελέγξιμη για τη Δύση.
Τέλος, παρά τη γενικότερη οικονομική αβεβαιότητα λόγω των συνεχόμενων δασμολογικών σοκ του Τραμπ, αξίζει να σημειωθεί ότι το ΔΝΤ παραμένει ... αισιόδοξο για την παγκόσμια οικονομία, καθώς ανακοίνωσε, μόλις την Τρίτη (29/7) ότι εκτιμά ανάπτυξη 3% για το 2025
