Επεισοδιακή ανάδειξη στην καγκελαρία και ο… «φόβος» των μυστικών ψηφοφοριών
Αναλυτικότερα, όλοι θυμούνται τον επεισοδιακό τρόπο με τον οποίο αναδείχθηκε ο Φρίντριχ Μερτς στην καγκελαρία προ μηνών. Χρειάστηκαν δύο ψηφοφορίες στη Βουλή, καθώς στην πρώτη απέτυχε να εξασφαλίσει την πλειοψηφία της Βουλής, γεγονός που επιβεβαιώνει την εσωτερική δυσαρέσκεια στο CDU προς την ηγεσία Μερτς, καθώς και τις επιφυλάξεις του SPD.
Η κυβερνητική εσωστρέφεια κορυφώθηκε εκ νέου με αφορμή την επικύρωση νέων δικαστών για το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Δύο υποψήφιοι μπορούσαν να προταθούν από τους Σοσιαλδημοκράτες και ένας από την Χριστιανική Ένωση. Για την επικύρωσή τους απαιτούνται τα 2/3 της Βουλής (Πράσινοι και Αριστεροί).
Ενώ φαινομενικά τα κόμματα είχαν συμφωνήσει στους υποψήφιους, τελευταία στιγμή οι Χριστιανοδημοκράτες δήλωσαν επιφυλάξεις για μια υποψήφια που προτάθηκε από το SPD, την νομικό Frauke Brosius-Gersdorf. Βουλευτές του κόμματος θεωρούσαν τις απόψεις της δικαστικού υπέρ των αμβλώσεων ακραίες και στηρίχθηκαν στην υποψία για αντιγραφή στη διδακτορική της διατριβή. Οι υποψίες διαψεύστηκαν ωστόσο στη συνέχεια. Τελικά, μία τυπική διαδικασία αναβλήθηκε για μετά το πέρας των καλοκαιρινών διακοπών, προκαλώντας την οργή τόσο του κυβερνητικού εταίρου, όσο των Πρασίνων και των Αριστερών.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η Χριστιανική Ένωση μετατρέπεται σταδιακά σε μια πολιτική εκδοχή των Αμερικανών Ρεπουμπλικανών, με στροφή σε alt right θέσεις και πολιτικοποίηση της δικαστικής εξουσίας. Ασχέτως του αν συμφωνεί κανείς ή όχι με αυτή τη διαπίστωση, το γεγονός ότι κάθε μυστική ψηφοφορία δοκιμάζει την κυβερνητική συνοχή θα έπρεπε να προβληματίζει τόσο τον ίδιο όσο και τους πολιτικούς παράγοντες της Γερμανίας συνολικά.
Η γερμανική οικονομία νοσεί παρά την μεταρρύθμιση του «φρένου»
Η δυσαρέσκεια κατά του Μερτς είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοδημιούργητη από τον ίδιο. Όσο βρισκόταν στην αντιπολίτευση ασκούσε δριμεία κριτική για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Σολτς και απέρριπτε σταθερά μία πιθανή μεταρρύθμιση του φρένου χρέους που εγκλώβιζε τη χρηματοδότηση των κρατικών δαπανών, σε μία εποχή αυξημένων κρίσεων και αναγκαίο εκσυγχρονισμό των υποδομών.
Παρά τη δέσμευσή του κατά τη διάρκεια της εκλογικής του καμπάνιας χρειάστηκαν μόλις λίγες μέρες μετά την νίκη του ώστε να άλλαξε στάση. Κατάφερε τελικά, μετά από μεγάλες δυσκολίες, να περάσει μεταρρύθμιση του δημοσιονομικού πλαισίου για το «φρένό», υιοθετώντας σε μεγάλο βαθμό απαιτήσεις των Πρασίνων, τους οποίους το κόμμα του κι ο ίδιος είχαν δαιμονοποιήσει στο παρελθόν. Πλέον κατέχει 500 πρόσθετα δισ. για την υλοποίηση επενδύσεων σε υποδομές και άμυνα.
Φυσικά, η στροφή του Μερτς σε πιο ρεαλιστικές πολιτικές προσεγγίσεις είναι μία πράξη πολιτικής γενναιότητας. Ωστόσο η κατηγορία ότι εκλέχθηκε με ένα ανεδαφικό δημοσιονομικό πρόγραμμα, σύμφωνα με αρκετά γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα, παραμένει. Για την ώρα ωστόσο, η στροφή του Μερτς δεν του κοστίζει σε επίπεδο δημοσκοπήσεων.
Ωστόσο, παρά τη μεταρρύθμιση του «φρένου» χρέους, η γερμανική οικονομία εξακολουθεί να προβληματίζει. Η Γερμανία οδεύει για άλλη μία χρονιά προς την ύφεση, οι αμερικανικοί δασμοί ταλανίζουν τις γερμανικές εξαγωγές. Επιπλέον, στον γερμανικό προϋπολογισμό υπάρχει μία τρύπα 172 εκατ. ευρώ για την τριετία 2027-2029, που ακόμη δεν έχει ακόμη καλυφθεί. Εκκρεμούν ακόμη οι αποφάσεις για τον προϋπολογισμό του τρέχοντος έτους και του 2026.
Υπενθυμίζεται ότι η Γερμανία δεν έχει υπαχθεί ακόμη στο πρόγραμμα επανεξοπλισμού SAFE, καθώς δεν έχει καταθέσει ακόμη μεσοπρόθεσμο στην Κομισιόν.
Η αντιμεταναστευτική ρητορική
Επιπλέον, μεγάλο μέρος των Σοσιαλδημοκρατών δεν ξεχνούν την (έστω άτυπη) σύμπραξη με την ακροδεξιά AfD στην αυστηροποίηση των πολιτικών ασύλου. Εξάλλου το κόμμα προβάλλει σταθερά με περηφάνεια το αντιφασιστικό του παρελθόν και τις διώξεις μελών του, την εποχή της ναζιστικής Γερμανίας στον Μεσοπόλεμο. Αρκετοί Σοσιαλδημοκράτες δηλώνουν έντονες επιφυλάξεις για τη στάση που πρέπει να τηρηθεί στο Μεταναστευτικό.
Ο Μερτς εκλέχθηκε πράγματι με αντιμεταναστευτική ρητορική και κατηγορήθηκε, ειδικά την προεκλογική περίοδο για αντιγραφή της ατζέντας της επιβεβαιωμένα εξτρεμιστικής AfD. Για την ώρα, γίνονται αυξημένοι έλεγχοι στα γερμανικά σύνορα, οι οποίες έχουν φέρει αντιδράσεις από ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως την Πολωνία. Απτά αποτελέσματα δεν μπορεί κανείς να πει ότι έχουν φέρει, δεδομένου ότι οι μεταναστευτικές ροές άρχισαν ήδη να μειώνονται αισθητά από την εποχή της καγκελαρίας Σολτς. Πάντως, πέρα από τις αυστηρές συστάσεις του Μερτς προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στο Βερολίνο, ο καγκελάριος έχει αφήσει τον Υπουργό Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ να χειριστεί το θέμα. Μένει να φανεί αν ο Μερτς θα καταφέρει να περιορίσει, έστω σε επικοινωνιακό επίπεδο, την ενίσχυση της AfD.
Οι επιδόσεις του Μερτς στη διεθνή πολιτική σκηνή
Να σημειωθεί ακόμη ότι ο Μερτς είχε εξ αρχής δηλώσει ότι θα δώσει προτεραιότητα στα εξωτερικά ζητήματα, κυρίως με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και τη Μέση Ανατολή. Τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα.
Δεν έκανε ποτέ πράξη την απειλή του για πρόσθετες κυρώσεις κατά του Πούτιν, ωστόσο θεωρείται ότι συνέβαλε στο να μην εγκαταλείψει ο Τραμπ το δυτικό στρατόπεδο και στο να συνεχίσει να στηρίζει στρατιωτικά την Ουκρανία. Αναδίπλωσε την αρχική του δήλωση να καλέσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στη Γερμανία, παρά την ύπαρξη διεθνούς εντάλματος σύλληψης, ωστόσο υποστήριξε σε συνέντευξή του πώς το Ισραήλ «κάνει τη βρωμοδουλειά μας» όταν πραγματοποιήθηκε η επίθεση το Ιράν, για να καταδικάσει στη συνέχεια εκ νέου τις ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα.
Αρκετοί κατηγορούν επίσης τον Μερτς ότι βρίσκεται περισσότερο στο εξωτερικό παρά στο εσωτερικό και ότι δεν επιβλέπει τους υπουργούς του όσο θα έπρεπε, αποφεύγοντας τη διαχείριση των εσωτερικών προβλημάτων, ώστε να μη «τσαλακωθεί» το προφίλ του.
Κανένα restart στον γαλλογερμανικό άξονα
Παράλληλα, το restart του γαλλογερμανικού άξονα, που ως γνωστόν ρυθμίζει την συνολική πορεία της Ευρώπης φαίνεται να αποτυχαίνει προς ώρας, καθώς σε αντίθεση με τον Μερτς ο Μακρόν δεν βιαζόταν με το κλείσιμο νέας εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ και δεν δίστασε να το εκφράσει ανοιχτά. Επιπλέον οι Γερμανοί πιέζουν να εφαρμοστεί το συντομότερο η συμφωνία του Mercosur, με τους Γάλλους να είναι επιφυλακτικοί.
Ο ευρωπαϊστής Μερτς που καλείται να βρει λύσεις και να πείσει ότι μπορεί
Ο Μερτς αυτοπροσδιορίζοταν ανέκαθεν ως Ευρωπαϊστής και δήλωνε έτοιμος να ηγηθεί του μπλοκ. Μόνο που η αναβάθμιση της αποτρεπτικής ικανότητας της Ένωσης έναντι της Ρωσίας δεν θα εξασφαλιστεί μόνο με (την απαραίτητη) αύξηση αμυντικών δαπανών. Χρειάζονται στοχευμένες επενδύσεις και διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Ειδικά στο δεύτερο σκέλος, ο Μερτς δεν φαίνεται να δίνει μέχρι στιγμής την απαραίτητη βαρύτητα. Αυτό το γεγονός, σε συνδυασμό με το δεδομένο ότι δυσκολεύεται να κλείσει τα εσωτερικά του μέτωπα (εντός κυβέρνησης και εκτός) είναι μία κακή είδηση για τις Βρυξέλλες, καθώς περιορίζεται η δυνατότητά του να αναλάβει τολμηρότερες αποφάσεις που θα ενισχύσουν τη λειτουργικότητά της ΕΕ, τη στιγμή που καλείται να αντιμετωπίσει δύο μέτωπα ταυτόχρονα: Τον απρόβλεπτο Τραμπ και τους δασμούς του από την μία και τις ρωσικές επιθετικές διαθέσεις από την άλλη.
Επομένως, η πιθανότητα εγκλωβισμού της ισχυρότερης ευρωπαϊκής οικονομίας στην εσωστρέφεια είναι ίσως ένας από τους μεγαλύτερους εφιάλτες των Βρυξελλών.
