Αναλυτικότερα, η κίνηση αυτή συνιστά σημαντική μεταστροφή, καθώς μέχρι σήμερα η ανατολική Λιβύη ήταν ξεκάθαρα αντίθετη στη συμφωνία αυτή. Όπως αναφέρουν πηγές σε Λιβύη και Τουρκία, τα περισσότερα εμπόδια για την υλοποίησή της έχουν πλέον ξεπεραστεί. Λίβυος αξιωματούχος δήλωσε ότι «η νέα στάση αντικατοπτρίζει τη σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων με την Άγκυρα», ενώ η ψήφιση του συμφώνου αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Η έγκριση της συμφωνίας θα επιτρέψει την είσοδο τουρκικών ερευνητικών σκαφών σε μια εκτεταμένη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Τουρκίας, ενισχύοντας τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με το Bloomberg, αυτή η εξέλιξη αναμένεται να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από την Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίες κατηγορούν την Τουρκία για παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε αμφισβητούμενες ζώνες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εκφράσει την έντονη αντίθεσή της, υποστηρίζοντας ότι η εν λόγω συμφωνία αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ και παραβιάζει δικαιώματα τρίτων χωρών.
Η αλλαγή στάσης της Βεγγάζης αποδίδεται στη σταδιακή προσέγγιση μεταξύ της Τουρκίας και του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ. Υπενθυμίζεται ότι ο Χάφταρ είχε συγκρουστεί με την κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019–2020, με τη στήριξη χωρών όπως η Αίγυπτος, τα ΗΑΕ και η Ρωσία, ενώ η Τουρκία είχε στρατιωτικά ενισχύσει την αντίπαλη πλευρά.
Σημαντικό βήμα στη διπλωματική προσέγγιση ήταν η επίσκεψη του τουρκικού πολεμικού πλοίου TCG Kinaliada στο λιμάνι της Βεγγάζης –η πρώτη του είδους– καθώς και η συζήτηση για αποστολή Τούρκων στρατιωτικών εκπαιδευτών. Επιπλέον, τον περασμένο Απρίλιο, ο γιος του Χάφταρ, Σαντάμ, επισκέφθηκε την Άγκυρα και συναντήθηκε με την τουρκική στρατιωτική ηγεσία.
Ανατολικο-λιβυκοί πολιτικοί κύκλοι δηλώνουν ότι η αναθέρμανση των σχέσεων με την Τουρκία θεωρείται κρίσιμη για την ασφάλεια και την οικονομική ανάκαμψη της περιοχής. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιδιώκει την επανενεργοποίηση έργων δισεκατομμυρίων δολαρίων που είχαν διακοπεί λόγω του πολέμου, ενώ τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες ήδη δραστηριοποιούνται σε έργα ανοικοδόμησης στη Βεγγάζη.
Η Τουρκία έχει επίσης ξεκινήσει απευθείας αεροπορικές πτήσεις προς τη Βεγγάζη, ενισχύοντας περαιτέρω τις εμπορικές και οικονομικές σχέσεις. Σύμφωνα με Λίβυο αξιωματούχο που συμμετέχει στις συνομιλίες, η συμφωνία αναμένεται να προσελκύσει επενδύσεις και να ενισχύσει την τοπική βιομηχανία.
Η Ελλάδα, από την πλευρά της, τον Μάιο προκήρυξε διαγωνισμό για ενεργειακές έρευνες νότια της Κρήτης, σε περιοχές που η Λιβύη θεωρεί δικές της, γεγονός που έχει προκαλέσει νέες εντάσεις.
Εφόσον τελικά εγκριθεί η συμφωνία από τη Βουλή της Βεγγάζης, η Ανατολική Μεσόγειος ενδέχεται να βρεθεί ξανά στο επίκεντρο γεωπολιτικών εντάσεων, με αυξημένο κίνδυνο διπλωματικών αντιπαραθέσεων το προσεχές διάστημα.
