Στην έκθεση επισημαίνεται ότι οι χώρες με τις πιο αξιοσημείωτες προόδους από το 2005 έως το 2024 είναι η Ιρλανδία και η Νορβηγία, με αύξηση περίπου έξι ποσοστιαίων μονάδων στους πτυχιούχους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ακολουθούν χώρες όπως η Κολομβία, η Κόστα Ρίκα, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, το Μεξικό, η Πορτογαλία και η Τουρκία, σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν.
Παρά την αύξηση των πτυχιούχων, πολλά προβλήματα παραμένουν. Πολλοί φοιτητές, κυρίως άνδρες, δεν ολοκληρώνουν τις σπουδές τους, λόγω αναντιστοιχίας ανάμεσα στις προσδοκίες και την εκπαιδευτική πραγματικότητα ή λόγω έλλειψης επαρκούς στήριξης κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Επιπλέον, η κατοχή πτυχίου δεν εξασφαλίζει πάντα τις απαραίτητες δεξιότητες, καθώς ειδικά οι ικανότητες στο γραπτό λόγο και τα μαθηματικά παραμένουν στάσιμες ή έχουν μειωθεί στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας στις περισσότερες χώρες μέλη. Ο Αντρέας Σλάιχερ, διευθυντής της διεύθυνσης εκπαίδευσης και δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, σημειώνει χαρακτηριστικά ότι στη Γαλλία υπάρχουν ενήλικες που παρά το πέρασμα ετών στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο, στο γραπτό λόγο δεν διαθέτουν ούτε την ικανότητα ενός δεκάχρονου παιδιού.
Η έκθεση επισημαίνει ακόμη ότι, παρά την αύξηση των πτυχιούχων, πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν τα προσόντα που χρειάζονται. Ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι το 40% των εργοδοτών αντιμετωπίζει έλλειψη δεξιοτήτων και προτείνει την καθιέρωση σύντομων και πιστοποιημένων εκπαιδεύσεων σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής, ώστε οι εργαζόμενοι να προσαρμόζονται στις ανάγκες των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα ενόψει της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ τονίζει ότι οι τριτοβάθμιες σπουδές παραμένουν αποδοτικές, ακόμη και αν το κόστος τους είναι υψηλό, όπως στην Αγγλία και τις ΗΠΑ. Ένας απόφοιτος τριετούς τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κερδίζει κατά μέσο όρο 39% περισσότερα από έναν απόφοιτο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ τα κέρδη είναι ακόμη υψηλότερα με πτυχίο τετραετούς φοίτησης. Αυτή η υπεραξία ενισχύει την κινητικότητα των διεθνών φοιτητών, παρά το υψηλό κόστος των σπουδών.
Ωστόσο, οι ανισότητες στην πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παραμένουν. Τα παιδιά των πτυχιούχων γονέων έχουν σαφώς μεγαλύτερες πιθανότητες να φοιτήσουν και να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους σε σχέση με εκείνα των οποίων οι γονείς δεν έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ορισμένες χώρες, όπως η Δανία και η Νότια Κορέα, έχουν μειώσει σημαντικά αυτές τις ανισότητες, παρέχοντας περίπου 40% πιθανότητες απόκτησης πτυχίου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε άτομα των οποίων οι γονείς δεν έχουν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αντιθέτως, σε χώρες όπως η Ουγγαρία και η Λιθουανία, η πιθανότητα αυτή φτάνει μόλις στο 7%.
Συνολικά, η έκθεση του ΟΟΣΑ δείχνει ότι, παρά την αύξηση των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την οικονομική υπεραξία που αυτή παρέχει, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις σχετικά με την πρόσβαση, την ολοκλήρωση σπουδών και τις δεξιότητες, οι οποίες απαιτούν συνεχή παρέμβαση και αναμόρφωση των εκπαιδευτικών πολιτικών.
