Σύμφωνα με το προεδρικό διάταγμα που δημοσιοποιήθηκε στο Κίεβο, οι κυρώσεις αφορούν τον πρώην επιχειρηματικό εταίρο του Ζελένσκι, Τιμούρ Μίντιτς, και τον χρηματοδότη Ολεξάντρ Ζούκρμαν, οι οποίοι φέρονται να εμπλέκονται σε σκάνδαλο δωροδοκιών στον ενεργειακό και αμυντικό τομέα. Και οι δύο έχουν διαφύγει στο εξωτερικό, ενώ οι ουκρανικές αρχές προχώρησαν στο πάγωμα όλων των περιουσιακών τους στοιχείων στην Ουκρανία.
Το μέτρο αυτό πλήττει έμμεσα και το γνωστό κινηματογραφικό στούντιο «Kvartal 95», το οποίο ίδρυσε ο Ζελένσκι πριν από την είσοδό του στην πολιτική. Ο Μίντιτς κατέχει, σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, το 50% των μετοχών του στούντιο, ενώ οι μετοχές του ίδιου του προέδρου μεταβιβάστηκαν σε εκείνον το 2019, λίγο πριν την έναρξη της προεκλογικής του εκστρατείας. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει ερωτήματα για πιθανή σύγκρουση συμφερόντων, ενώ πηγές στο Κίεβο αναφέρουν ότι εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο να αφαιρεθεί η ουκρανική υπηκοότητα από τους δύο επιχειρηματίες.
Η υπόθεση αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στην εμπόλεμη Ουκρανία. Υπενθυμίζεται ότι το καλοκαίρι είχαν ξεσπάσει διαδηλώσεις με αφορμή κυβερνητικό νομοσχέδιο που περιόριζε τις εξουσίες των ανεξάρτητων αρχών κατά της διαφθοράς. Υπό την πίεση των δρόμων αλλά και των Βρυξελλών, ο Ζελένσκι αναγκάστηκε το Καλοκαίρι να αποσύρει τη ρύθμιση, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκαθάρισε ότι τέτοιες παρεμβάσεις θέτουν υπό αμφισβήτηση την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Το Ποκρόφσκ στο επίκεντρο των μαχών
Ενώ το πολιτικό θερμόμετρο ανεβαίνει στο Κίεβο, στο μέτωπο η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά. Το Ποκρόφσκ, μια βιομηχανική πόλη γνωστή για την εξόρυξη άνθρακα και τη μεταλλουργία, βρίσκεται τις τελευταίες εβδομάδες υπό συνεχή ρωσικό βομβαρδισμό. Πριν από τον πόλεμο ζούσαν εκεί περίπου 70.000 κάτοικοι – κυρίως ρωσόφωνοι – ενώ πλέον μεγάλο μέρος του πληθυσμού έχει εγκαταλείψει την πόλη.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, στην περιοχή έχουν συγκεντρωθεί περίπου 170.000 Ρώσοι στρατιώτες, μια «τεράστια υπεροχή» όπως τη χαρακτήρισε. Δυτικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 20 συντάγματα και ταξιαρχίες, δηλαδή έως και 40.000 μαχητές που επιχειρούν κατά κύματα, ενώ στην ουκρανική πλευρά υπολογίζονται περίπου 12.000 υπερασπιστές.
Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) αναφέρει ότι η Ρωσία έχει υποστεί βαριές απώλειες στην περιοχή, με περισσότερους από 1.500 στρατιώτες να έχουν σκοτωθεί τον Οκτώβριο και δεκάδες άρματα μάχης και τεθωρακισμένα να έχουν καταστραφεί. Ωστόσο, ρωσικές μονάδες αναγνώρισης έχουν ήδη διεισδύσει σε τμήματα της πόλης, ιδίως στα προάστια Ρόντινσκε και Σουχέστκε.
Το ISW και ουκρανικές πηγές καταγγέλλουν ότι Ρώσοι μαχητές δρουν με πολιτικά ρούχα για να περάσουν απαρατήρητοι – μια πρακτική που θεωρείται πολεμικό έγκλημα (περφιδία). Παράλληλα, η Ρωσία φαίνεται να περιορίζει τη χρήση τεθωρακισμένων, προτιμώντας μικρές ομάδες πεζικού που κινούνται μέσα σε «γκρίζες ζώνες» ανάμεσα σε οικοδομικά τετράγωνα και οχυρωματικές γραμμές. Η τακτική αυτή, αν και προκαλεί τεράστιες απώλειες, έχει επιτρέψει στις ρωσικές δυνάμεις να κερδίζουν σταδιακά έδαφος.
Ο ουκρανός στρατιωτικός αναλυτής Μικόλα Μπελέσκοφ προειδοποιεί ότι η απώλεια του Ποκρόφσκ θα είχε «σημαντικό ηθικό και πολιτικό αντίκτυπο». Όπως εξηγεί, η πόλη βρίσκεται πάνω σε κομβική γραμμή ανεφοδιασμού που συνδέει το Μίρνοχραντ με τα δυτικά τμήματα του μετώπου· εάν αυτή διακοπεί, κινδυνεύουν να αποκοπούν τα ουκρανικά προπύργια στο Κραματόρσκ και το Σλοβιάνσκ.
«Αν πέσει το Ποκρόφσκ, δεν θα καταρρεύσει η άμυνα, αλλά θα είναι κρίσιμη στιγμή για το ηθικό και τη διεθνή εικόνα της Ουκρανίας», σημειώνει ο Μπελέσκοφ, υπογραμμίζοντας ότι ο πόλεμος έχει πλέον εξελιχθεί σε πόλεμο φθοράς, όπου κάθε πόλη έχει και συμβολική αξία.
Σύμφωνα πάντως με τις πιο πρόσφατες ενδείξεις, το Ποκρόφσκ βρίσκεται λίγο πριν την πτώση. Η ήττα αυτή θα ήταν μία σημαντική πληγή για το γόητρο του ουκρανικού στρατού.
‘Ελλειψη ανδρών και κοινωνική κόπωση
Η πίεση δεν είναι μόνο στρατιωτική αλλά και κοινωνική. Ο πρώην υφυπουργός Άμυνας και επικεφαλής της ανθρωπιστικής οργάνωσης Come Back Alive, Βιτάλι Ντεϊνέχα, προειδοποίησε ότι αν δεν δοθεί σύντομα εντολή για αποχώρηση από το Ποκρόφσκ και το Μίρνοχραντ, η Ουκρανία κινδυνεύει να χάσει «χιλιάδες καλά εκπαιδευμένους αλεξιπτωτιστές και πεζοναύτες» καθώς και πολύτιμο στρατιωτικό εξοπλισμό. «Η επιμονή σε θέσεις που δεν μπορούν να κρατηθούν μπορεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη τη γραμμή άμυνας δυτικά του Ποκρόφσκ», προειδοποιεί.
Την ίδια στιγμή, ο ουκρανικός στρατός αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη προσωπικού. Παρά την επιστράτευση, οι λιποταξίες αυξάνονται, όπως και οι αναφορές για εξάντληση στα μέτωπα. Η κυβέρνηση χαλάρωσε πρόσφατα τους περιορισμούς εξόδου για άνδρες ηλικίας 18 έως 22 ετών, επιτρέποντάς τους να φύγουν νόμιμα από τη χώρα. Η κίνηση αυτή προκάλεσε εντύπωση, καθώς συνδέθηκε από ορισμένους με την ανάγκη να διατηρηθεί ενεργό ανθρώπινο δυναμικό για τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, τον Σεπτέμβριο οι χώρες της ΕΕ χορήγησαν 79.205 νέες άδειες προσωρινής προστασίας σε Ουκρανούς πολίτες – αύξηση 49% σε σχέση με τον Αύγουστο και η μεγαλύτερη μηνιαία άνοδος από το καλοκαίρι του 2023.
Πολιτική πίεση και αβέβαιο μέλλον
Το διπλό μέτωπο – διαφθοράς και πολέμου – δημιουργεί μια εκρηκτική ατμόσφαιρα γύρω από τον Ζελένσκι. Παρά τις προσπάθειές του να δείξει αποφασιστικότητα, το σκάνδαλο και οι στρατιωτικές απώλειες εντείνουν τη δυσπιστία στο εσωτερικό και την ανησυχία των δυτικών συμμάχων.
Το Κίεβο επιμένει ότι «ο αγώνας συνεχίζεται». Ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, Ολεξάντρ Σύρσκι, δήλωσε πως πρόκειται για μια «σύνθετη επιχείρηση» με συμμετοχή ειδικών δυνάμεων και μονάδων πληροφοριών, που επιχειρούν να εξουδετερώσουν τις ρωσικές ομάδες μέσα στην πόλη. Όμως, η γενική εικόνα είναι ζοφερή: η Ουκρανία παλεύει ταυτόχρονα με τη φθορά του πολέμου και με τη φθορά της πολιτικής.
