Οι επιλογές του Τραμπ δεν δείχνουν αποσπασματικές ή ευκαιριακές. Αντιθέτως, εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική, με το Project 2025 να λειτουργεί ως ιδεολογικό και οργανωτικό υπόβαθρο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μέσα στους πρώτους έντεκα μήνες της νέας του θητείας έχει επιχειρηθεί η υλοποίηση περίπου των μισών προβλέψεων του σχεδίου, οι οποίες εκτείνονται σχεδόν σε όλους τους τομείς της πολιτικής και κοινωνικής ζωής στις ΗΠΑ.
Οι θεσμοί σε δοκιμασία
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο, με ένα σύστημα ισχυρών θεσμικών ισορροπιών. Παρ’ όλα αυτά, οι ισορροπίες αυτές τίθενται υπό πίεση. Ο Τραμπ αμφισβητεί συστηματικά την ανεξαρτησία θεσμών και επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της εκτελεστικής εξουσίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αντίδραση δεν προέρχεται τόσο από την κορυφή της ομοσπονδιακής εξουσίας —όπως το Ανώτατο Δικαστήριο ή τη Γερουσία— όσο από τις ίδιες τις πολιτείες, οι οποίες προσπαθούν να ανακόψουν ή να καθυστερήσουν ομοσπονδιακές πρωτοβουλίες.
Το Κογκρέσο και η Γερουσία βρίσκονται υπό ρεπουμπλικανικό έλεγχο. Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις το ίδιο το Κογκρέσο έχει μεταβιβάσει αρμοδιότητες στον Λευκό Οίκο. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εικόνα ενός Ρεπουμπλικανικού Κόμματος που, σε μεγάλο βαθμό, κινείται στη γραμμή Τραμπ, παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις ή τις τοπικές πολιτικές απώλειες προσώπων που συνδέονται με αυτόν.
Η αναδιαμόρφωση της γραφειοκρατίας
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία αυτή έπαιξε και το DOGE, με επικεφαλής τον Ίλον Μασκ στις αρχές του έτους. Επισήμως, στόχος ήταν η μείωση της γραφειοκρατίας και η «εξορθολογισμένη» λειτουργία των θεσμών. Αν και ο Μασκ αποχώρησε σχετικά γρήγορα για να επικεντρωθεί στις επιχειρηματικές του δραστηριότητες, οι παρεμβάσεις του άφησαν έντονο αποτύπωμα: περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια, μαζικές απολύσεις και αποδυνάμωση κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών. Σε πολλές περιπτώσεις, όσοι απομακρύνθηκαν αντικαταστάθηκαν από πρόσωπα φιλικά προσκείμενα στον πρόεδρο, ενισχύοντας τον έλεγχο της ομοσπονδιακής διοίκησης από τον Λευκό Οίκο.
Το δικαστικό σύστημα συνεχίζει σε μεγάλο βαθμό να λειτουργεί ανεξάρτητα και έχει θέσει εμπόδια σε ορισμένες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης. Παρ’ όλα αυτά, ιδιαίτερη πίεση φαίνεται να ασκείται στο σώμα των εισαγγελέων. Οι αντικαταστάσεις τους από πρόσωπα επιλογής του προέδρου, καθώς και οι απομακρύνσεις υπαλλήλων του έως πρόσφατα σχετικά αυτόνομου Υπουργείου Δικαιοσύνης, εκλαμβάνονται ως προσπάθεια μεγαλύτερου ελέγχου της ποινικής διαδικασίας. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις αγνόησης δικαστικών αποφάσεων, όπως σε ζητήματα απελάσεων μεταναστών. Για ορισμένους αναλυτές, αυτή η πρακτική εντάσσεται σε μια στρατηγική που στοχεύει στη μεταφορά κρίσιμων υποθέσεων στο Ανώτατο Δικαστήριο, με σκοπό τη διαμόρφωση ευνοϊκών δεδικασμένων.
Πίεση στα μέσα ενημέρωσης
Στον τομέα των ΜΜΕ, ο Τραμπ εμφανίζεται ακόμη πιο συγκρουσιακός σε σχέση με την πρώτη του θητεία. Η αντιπαράθεση με τους New York Times είναι χαρακτηριστική, ενώ άλλοι μεγάλοι δημοσιογραφικοί οργανισμοί δείχνουν μεγαλύτερη διάθεση συμβιβασμού, αδυνατώντας να αντέξουν το οικονομικό βάρος μιας μακράς σύγκρουσης. Ο αποκλεισμός του Associated Press από κυβερνητικές δραστηριότητες αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα, ενώ στο προσκήνιο έρχεται πλέον και η σύγκρουση με το BBC, η οποία εκτιμάται ότι θα έχει σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις για τον βρετανικό οργανισμό.
Παρεμβάσεις στις εκλογικές διαδικασίες
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και το ζήτημα των εκλογών. Στις ΗΠΑ, η εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους είναι απαραίτητη για τη συμμετοχή στην ψηφοφορία, και η κυβέρνηση έχει εισαγάγει νέες γραφειοκρατικές απαιτήσεις, ενώ έχουν αυξηθεί τα εμπόδια στην επιστολική ψήφο. Οι επικριτές της κάνουν λόγο για προσπάθεια περιορισμού της συμμετοχής ομάδων ψηφοφόρων που παραδοσιακά στηρίζουν τους Δημοκρατικούς, σε συνδυασμό με αναδιαμορφώσεις εκλογικών περιφερειών που ευνοούν τους Ρεπουμπλικανούς.
Στον πυρήνα του, το Project 2025 επιδιώκει τη συγκέντρωση εξουσιών στο πρόσωπο του προέδρου και, σε βάθος χρόνου, τη μεταβολή βασικών χαρακτηριστικών της αμερικανικής πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Πολλά από τα επιμέρους στοιχεία του έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται. Το βασικό ερώτημα που παραμένει, ωστόσο, είναι κατά πόσο αυτές οι αλλαγές θα αποδειχθούν ανθεκτικές και διατηρήσιμες σε περίπτωση εναλλαγής της εξουσίας. Η απάντηση θα προκύψει στην πράξη, τα επόμενα χρόνια.
