«Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να φέρουμε τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ευρώπης στη ζωή», υπογράμμισε, προσθέτοντας πως «η αμοιβαία άμυνα δεν είναι προαιρετικό καθήκον για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά υποχρέωση». Όπως εξήγησε, πρόκειται για «συλλογική δέσμευση να στεκόμαστε ο ένας δίπλα στον άλλον σε περίπτωση επίθεσης» — με άλλα λόγια, «ένας για όλους και όλοι για έναν».
Η πρόεδρος της Κομισιόν επικαλέστηκε και το σύνθημα που χρησιμοποιείται στην Ουκρανία: «είτε αλλάζεις, είτε πεθαίνεις», τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να υιοθετήσει παρόμοιο μάντρα για να προστατεύσει τον εαυτό της.
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας απέναντι στη Ρωσία και στην αβεβαιότητα του ΝΑΤΟ
Η φον ντερ Λάιεν συνέδεσε την ανάγκη ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας με την αυξανόμενη αβεβαιότητα στην ασφάλεια της ηπείρου. Η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, ενώ η στάση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, έχει εγείρει ανησυχίες για τη διατλαντική δέσμευση του ΝΑΤΟ. Όπως υπενθύμισαν οι Financial Times, ο Τραμπ τον προηγούμενο μήνα είχε απειλήσει ακόμη και με «εισβολή» στη Γροιλανδία, προκαλώντας διεθνείς ανησυχίες.
«Η Ευρώπη πρέπει να είναι συλλογικά έτοιμη να υπερασπιστεί τον εαυτό της και να αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή αφύπνιση στις αμυντικές δαπάνες», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να παραμελεί τη δική της ασφάλεια.
Άρθρο 42.7: Από θεωρία σε πρακτική
Το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ προβλέπει ότι, αν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση, τα υπόλοιπα μέλη οφείλουν να παράσχουν «βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν». Μέχρι σήμερα, όμως, η διάταξη είχε περιορισμένη εφαρμογή, καθώς σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη είναι παράλληλα μέλη του ΝΑΤΟ και βασίζονται κυρίως στη συλλογική ασφάλεια του στρατιωτικού συνασπισμού. Στην ιστορία, έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015.
Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την αδράνεια αυτή «άβολη αλήθεια» που πλέον έχει αλλάξει. «Η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα και να αναλάβει την ευθύνη της», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι νέες προκλήσεις αμφισβητούν τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής, τα δημοκρατικά θεμέλια και την εμπιστοσύνη των πολιτών — από εδαφικές απειλές μέχρι δασμούς και τεχνολογικούς κανονισμούς.
Νέες συνεργασίες και στρατηγικές δυνατότητες
Η πρόεδρος της Κομισιόν επεσήμανε την ανάγκη για νέες «ad hoc» συνεργασίες ασφάλειας με χώρες εκτός ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Ισλανδία και ο Καναδάς. Παράλληλα, η ΕΕ καλείται να αναπτύξει στρατιωτικές δυνατότητες που δεν θα βασίζονται σε όλα τα 27 κράτη-μέλη και να δημιουργήσει μια «ευρωπαϊκή ραχοκοκαλιά στρατηγικών δυνατοτήτων», καλύπτοντας το διάστημα, τις πληροφορίες και τις δυνατότητες βαθιού πλήγματος.
«Κανένα ταμπού δεν μπορεί να μείνει αδιαμφισβήτητο. Πρέπει να είμαστε συλλογικά έτοιμοι», κατέληξε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη μιας Ευρώπης ικανής να υπερασπιστεί τον εαυτό της και να ενεργοποιήσει πλήρως τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
