Σε δηλώσεις που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί προηγουμένως, η αμερικανική κυβέρνηση προειδοποίησε τις Βρυξέλλες ότι θα προβεί σε αντίποινα εάν οι Ευρωπαίοι «εκτοπίσουν με πιέσεις τις αμερικανικές εταιρείες από την αγορά». Το United States Department of Defense εξέφρασε την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε προσπάθεια της ΕΕ να περιορίσει την πρόσβαση των Αμερικανών κατασκευαστών όπλων στην ευρωπαϊκή αγορά, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο θα προκαλέσει αμοιβαία αντίδραση.
Οι μέχρι πρότινος αδημοσίευτες επισημάνσεις περιλαμβάνονται σε παρέμβαση της αμερικανικής κυβέρνησης στο πλαίσιο διαβούλευσης της European Commission νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αφού το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ ζήτησε από κυβερνήσεις και βιομηχανία απόψεις για τους κανόνες προμηθειών οπλικών συστημάτων στην Ευρώπη. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται σθεναρά σε οποιεσδήποτε αλλαγές στην Οδηγία που θα περιόριζαν τη δυνατότητα της αμερικανικής βιομηχανίας να υποστηρίζει ή να συμμετέχει σε εθνικές αμυντικές προμήθειες κρατών-μελών της ΕΕ», ανέφερε η αμερικανική κυβέρνηση ενόψει της επικείμενης αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί αμυντικών προμηθειών.
«Προστατευτικές και αποκλειστικές πολιτικές που εκτοπίζουν με πιέσεις τις αμερικανικές εταιρείες από την αγορά — τη στιγμή που οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες συνεχίζουν να επωφελούνται σημαντικά από την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά — δεν αποτελούν τη σωστή πορεία δράσης», προστίθεται.
Τα σχόλια της Ουάσινγκτον αναδεικνύουν ένα παράδοξο στη στάση των ΗΠΑ έναντι της Ευρώπης: ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα καλέσει τους Ευρωπαίους να αναλάβουν το κύριο βάρος της συμβατικής άμυνας της ηπείρου, δεν επιθυμεί αυτό να γίνει εις βάρος των αμερικανικών αμυντικών εταιρειών.
Το POLITICO είχε αναφέρει προηγουμένως ότι ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λάνταου επέκρινε σε κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση τον Δεκέμβριο τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ επειδή προκρίνουν τη δική τους αμυντική βιομηχανία έναντι των αμερικανικών προμηθευτών όπλων. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνυπέγραψε την παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ στη διαβούλευση της Επιτροπής.
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αυξήσει το μερίδιο ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων στα οπλοστάσια και στις συμβάσεις προμηθειών της Ένωσης, καθώς προετοιμάζεται για ενδεχόμενη σύγκρουση με τη Ρωσία. Για δεκαετίες, η ήπειρος βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στον αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό, από τα μαχητικά F-35 έως τα συστήματα πυροβολικού HIMARS και τα αντιαεροπορικά Patriot. Σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγόμενων όπλων της ΕΕ προέρχονται από τις ΗΠΑ.
Η έντονη αυτή αντίδραση της κυβέρνησης Τραμπ ενδέχεται να περιπλέξει ευρύτερες βιομηχανικές πρωτοβουλίες «Buy European» της Επιτροπής και να δοκιμάσει το πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι ευρωπαϊκές χώρες στην κατεύθυνση μεγαλύτερης ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ, οι οποίες στην εποχή Τραμπ θεωρούνται ολοένα και πιο απρόβλεπτος εταίρος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει την αναθεώρηση της οδηγίας του 2009 για τις αμυντικές προμήθειες το τρίτο τρίμηνο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης και αμφιλεγόμενης ώθησης υπέρ περισσότερων κανόνων «Buy European». Παραμένει ασαφές αν το νέο κείμενο θα περιλαμβάνει δεσμευτικές ρυθμίσεις υπέρ των ευρωπαϊκών κατασκευαστών.
Ήδη η ΕΕ ευνοεί τοπικές εταιρείες σε προγράμματα όπως το SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ (δάνεια για εξοπλισμούς) και στις αγορές όπλων που μπορεί να πραγματοποιήσει η Ουκρανία μέσω του πρόσφατα συμφωνηθέντος δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού μόνο εφόσον τουλάχιστον το 65% της αξίας του προέρχεται από την Ευρώπη.
Αντίποινα
Το Πεντάγωνο προειδοποίησε στη σχετική παρέμβασή του ότι η ενσωμάτωση ισχυρής ρήτρας «Buy European» στη μελλοντική νομοθεσία περί προμηθειών θα οδηγήσει σε αντίποινα από τις ΗΠΑ.
«Εάν εφαρμοστούν μέτρα ευρωπαϊκής προτίμησης στις εθνικές νομοθεσίες προμηθειών των κρατών-μελών, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανόν να επανεξετάσουν όλες τις υφιστάμενες γενικές εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από τους νόμους “Buy American” που έχουν χορηγηθεί στο πλαίσιο ή σε συνδυασμό με τις Συμφωνίες Αμοιβαίων Αμυντικών Προμηθειών μας», ανέφερε το Υπουργείο Άμυνας. Στην πράξη, αυτό θα σήμαινε περιορισμό της πρόσβασης ευρωπαϊκών εταιρειών στην αμερικανική αγορά.
Περίπου 19 από τις 27 πρωτεύουσες της ΕΕ έχουν υπογράψει τέτοιες συμφωνίες με την Ουάσινγκτον, που επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να διεκδικούν ορισμένα συμβόλαια του Πενταγώνου. «Οποιεσδήποτε μελλοντικές εξαιρέσεις θα εξετάζονται κατά περίπτωση και μόνο εφόσον κρίνεται απαραίτητο για τη διαλειτουργικότητα και την τυποποίηση του ΝΑΤΟ», τόνισαν οι ΗΠΑ.
Παρότι το Πεντάγωνο προμηθεύεται υλικό κυρίως από αμερικανικές εταιρείες, ευρωπαϊκές εταιρείες όπως η ιταλική Leonardo και η σουηδική Saab πωλούν επίσης στις ΗΠΑ.
Κατά την Ουάσινγκτον, μια ρήτρα «Buy European» στις εθνικές προμήθειες θα περιόριζε την ελευθερία των κρατών-μελών, θα αποδυνάμωνε το ΝΑΤΟ και θα έθετε σε κίνδυνο την ικανότητα των ευρωπαϊκών χωρών να επιτύχουν τους στόχους δυνατοτήτων της Συμμαχίας που συμφωνήθηκαν πέρυσι. Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει επίσης ότι μια τέτοια εξέλιξη θα παραβίαζε τις δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ-ΕΕ που υπογράφηκε το περασμένο καλοκαίρι, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύθηκε να αγοράσει περισσότερα αμερικανικά όπλα.
«Η γλώσσα ευρωπαϊκής προτίμησης έχει ήδη εμφανιστεί σε προγράμματα της ΕΕ, αλλά η ενσωμάτωσή της στην Οδηγία θα αποτελούσε σημείο καμπής, επηρεάζοντας τους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών-μελών», αναφέρεται στην παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ.
Το μήνυμα του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέλαβε και το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ, το οποίο, σε ηπιότερο τόνο, προειδοποίησε επίσης κατά μιας ευρωπαϊκής ρήτρας προτίμησης.
