Όταν ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ανάγκασε τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν να αντιμετωπίσει τη σοβαρότερη κρίση εξωτερικής πολιτικής της Δανίας από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο — και πιθανότατα έσωσε την πολιτική της καριέρα.
Η Φρεντέρικσεν κέρδισε διεθνή εκτίμηση και έναν βαθμό επιρροής που σπάνια απολαμβάνει ένα έθνος έξι εκατομμυρίων κατοίκων. Υπήρξε κινητήρια δύναμη στις ευρωπαϊκές προσπάθειες εξοπλισμού της Ουκρανίας και η υπεράσπιση της Γροιλανδίας, που ανήκει στο βασίλειο της Δανίας, ανέδειξε τις ηγετικές της δυνατότητες, ιδιαίτερα στην Ευρώπη που διστάζει να αντιταχθεί στον Αμερικανό πρόεδρο.
Μέχρι πρόσφατα, το κόμμα της κατέγραφε ιστορικά χαμηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις. Όμως, αφότου ο Τραμπ τον Ιανουάριο αναζωπύρωσε τις προσπάθειές του να ελέγξει τη Γροιλανδία, εκείνη κέρδισε 5 ποσοστιαίες μονάδες σχεδόν μέσα σε μια νύχτα. Έσπευσε να προκηρύξει εκλογές, προγραμματισμένες για την επόμενη εβδομάδα, στις οποίες θα επιδιώξει τρίτη θητεία.
Η αξιοποίηση του «αντι-Τραμπ» κλίματος για εσωτερικό πολιτικό όφελος γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής μεταξύ των δυτικών ηγετών. Η Φρεντέρικσεν ελπίζει να ακολουθήσει τα βήματα του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος πέρυσι πέτυχε εκλογική ανατροπή προβάλλοντας αντίσταση στις απειλές του Τραμπ κατά της καναδικής κυριαρχίας.
Σε συνέντευξή της, η Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι είναι «υπερβολικά απλουστευτικό» να υποστηριχθεί πως ο Τραμπ της έδωσε πολιτική σωτηρία. Αρνήθηκε ότι προσπάθησε να εκμεταλλευτεί το αντι-Τραμπ κλίμα.
«Δεν κάθομαι να σκέφτομαι πώς μια κρίση, στην οποία δεν ήθελα να εμπλακεί η Δανία, μπορεί να επηρεάσει μια δανική προεκλογική εκστρατεία», είπε. Αλλά αν επικρατήσει, παραδέχτηκε: «Νομίζω ότι αυτό θα συμβεί επειδή, σε έναν πολύ ασταθή κόσμο, οι άνθρωποι θέλουν σταθερή ηγεσία».
Η Φρεντέρικσεν μίλησε στη Wall Street Journal μετά από μια μακρά ημέρα προεκλογικών εκδηλώσεων στην ιδιαίτερη πατρίδα της, το Άαλμποργκ, στη βόρεια Δανία. Έχει καλλιεργήσει μια προσγειωμένη εικόνα, δημοσιεύοντας φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το γεύμα της — κονσερβοποιημένο σκουμπρί σε ψωμί σίκαλης — και από το καθάρισμα των παραθύρων στο σπίτι της. Σε ένα τοπικό λύκειο άκουσε ανησυχίες για την ψυχική υγεία και τη μαθητική δημοκρατία και συμμετείχε σε τραγούδι για την εθνική ενότητα και την ανεκτικότητα.
Σε μια βραδινή εκδήλωση τύπου «town hall», φορώντας τζιν και πράσινο πλεκτό πουλόβερ μπροστά σε κοινό που έτρωγε χοτ ντογκ, απάντησε σε ερωτήσεις που κάλυπταν από την ειδική εκπαίδευση και το καθαρό πόσιμο νερό μέχρι τη γεωπολιτική. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, κανένα εσωτερικό ζήτημα δεν επηρεάζει τους ψηφοφόρους σε αυτές τις εκλογές. Μόνο ο Τραμπ.
Μπορεί να σχηματίσει ξανά κυβέρνηση
Το κόμμα της, οι Σοσιαλδημοκράτες, εξακολουθεί να προβλέπεται ότι θα καταγράψει το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα εδώ και πάνω από έναν αιώνα, με ποσοστό 21%, από 27,5% το 2022. Ωστόσο, το πολυκομματικό σύστημα της Δανίας σημαίνει ότι η Φρεντέρικσεν μπορεί να καταφέρει να σχηματίσει πλειοψηφική κυβέρνηση συνασπισμού.
Ο Τραμπ έδωσε στη Φρεντέρικσεν την ευκαιρία να παρουσιαστεί ως υπερασπίστρια της δανικής κυριαρχίας, δήλωσε ο Τόμας Γιούλ-Νταμ, πρώην σύμβουλος της πρώην πρωθυπουργού Χέλε Τόρνινγκ-Σμιτ.
«Αν και η κρίση της Γροιλανδίας ήταν σοβαρή, ήταν επίσης εξαιρετικά χρήσιμη για τους Σοσιαλδημοκράτες. Μπορεί να είναι αυτό που θα τη σώσει από την απώλεια της εξουσίας».
Η Φρεντέρικσεν φαίνεται να αποδίδει καλύτερα σε περιόδους κρίσης. Κατά την πρώτη της θητεία, οδήγησε τη Δανία μέσα από την πανδημία Covid-19, ενώ στη δεύτερη θητεία της πίεσε τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία, δωρίζοντας όλο το πυροβολικό της Δανίας και πολλά μαχητικά αεροσκάφη.
Η Τζούλιαν Σμιθ, πρέσβειρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ (2021–2024), δήλωσε ότι η Φρεντέρικσεν κέρδισε τους συμμάχους με έναν συνδυασμό πραγματισμού και δανικής ευθύτητας, χωρίς να στοχοποιεί χώρες που δεν συνεισέφεραν αρκετά.
«Ήταν εκεί για να μας ενθαρρύνει, να πει: σίγουρα μπορούμε να παράγουμε εξοπλισμό πιο γρήγορα, σίγουρα μπορούμε να εξασφαλίσουμε επτά συστήματα Patriot για την Ουκρανία», είπε.
Μια Ευρώπη λιγότερο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ
Η Φρεντέρικσεν προετοιμάζεται για μια Ευρώπη λιγότερο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ. Βρίσκει σύμμαχο στον Κάρνεϊ, ο οποίος μίλησε για μια νέα συνεργασία μεσαίων δυνάμεων.
«Απαιτείται να υπερβούμε το μέγεθός μας», είπε. «Είμαστε μια μικρή χώρα, αλλά ενωμένοι με τις άλλες σκανδιναβικές χώρες αποτελούμε μια μεσαία δύναμη».
Άλλοι ηγέτες έχουν προσπαθήσει να κερδίσουν πολιτικά οφέλη αντιτασσόμενοι στον Τραμπ, με ανάμεικτες αντιδράσεις. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αρνήθηκε πρόσβαση των ΗΠΑ σε βάσεις για επιθέσεις στο Ιράν.
Στην κρίση της Γροιλανδίας, κάποιοι επικριτές λένε ότι η Φρεντέρικσεν ίσως το παράκανε, δυσκολεύοντας μια συμφωνία χωρίς απώλεια κύρους για τον Τραμπ.
Ίσως για να μην τον προκαλέσει υπερβολικά, δεν έχει πάρει σαφή θέση για τον πόλεμο στο Ιράν.
«Το ιρανικό καθεστώς είναι ένα από τα χειρότερα», είπε. «Αλλά όλοι οφείλουν να τηρούν το διεθνές δίκαιο».
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι δεν είναι ευθύνη της Ευρώπης να υποδεχθεί νέο κύμα προσφύγων.
«Δεν μπορούμε να δεχτούμε τον αριθμό προσφύγων που δεχτήκαμε το 2015», είπε.
Η Φρεντέρικσεν, που μεγάλωσε σε εργατική οικογένεια, μπήκε στην πολιτική για να καταπολεμήσει την κοινωνική ανισότητα. Ωστόσο, η εξουσία μετρίασε τον ιδεαλισμό της.
Ως υπουργός, περιέκοψε κοινωνικά επιδόματα και αργότερα σκλήρυνε τη μεταναστευτική πολιτική της Δανίας, κάνοντάς την από τις πιο αυστηρές στην Ευρώπη.
Όταν έγινε πρωθυπουργός το 2019, ήταν μόλις 41 ετών — η νεότερη στην ιστορία της χώρας.
Ωστόσο, η κυβέρνησή της έχει χάσει δυναμική. Το 2020 διέταξε τη θανάτωση 17 εκατομμυρίων μινκ λόγω Covid, χωρίς νομική βάση, προκαλώντας αντιδράσεις. Επίσης, προκάλεσε δυσαρέσκεια με την κατάργηση δημόσιας αργίας το 2023.
Έχει κατηγορηθεί ότι συγκεντρώνει υπερβολική εξουσία, γεγονός που αποξενώνει ψηφοφόρους.
«Μπορεί να είναι κάπως αλαζονική», είπε μια ψηφοφόρος, αν και τελικά πείστηκε να τη στηρίξει.
Άλλοι βλέπουν αυτό ως πλεονέκτημα.
«Είμαστε μικρή χώρα, αλλά είναι ισχυρή ηγέτιδα», είπε μια καθηγήτρια. «Δεν μπορεί να την πιέσει».
Σε εκδήλωση, η Φρεντέρικσεν τόνισε την εμπειρία της ως κρίσιμη απέναντι στον Τραμπ. «Η Δανία και η Γροιλανδία στάθηκαν σταθερές απέναντι στον πιο ισχυρό άνθρωπο στον κόσμο», είπε και το κοινό ξέσπασε σε έντονο χειροκρότημα.
