«Η εξωτερική μας πολιτική δεν γίνεται πιο πειστική αν δεν ονομάζουμε την παραβίαση του διεθνούς δικαίου με το όνομά της», δήλωσε την Τρίτη (24/3) σε επίσημη ομιλία για την 75η επέτειο από την επανίδρυση του Υπουργείου Εξωτερικών στο Βερολίνο, σύμφωνα με μετάδοση του Stern. «Αυτός ο πόλεμος είναι παράνομος βάσει διεθνούς δικαίου – υπάρχουν ελάχιστες αμφιβολίες επ’ αυτού». Ο Πρόεδρος κάλεσε τη Γερμανία και την Ευρώπη να απεξαρτηθούν από τις υφιστάμενες εξαρτήσεις τους από τις ΗΠΑ.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Σταϊνμάγερ διαφοροποιήθηκε από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία μέχρι τώρα απέφευγε να χαρακτηρίσει τον πόλεμο ως παράνομο. Στην ομιλία του άσκησε έντονη κριτική στην απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και της ισραηλινής κυβέρνησης να προχωρήσουν στον πόλεμο: τον χαρακτήρισε «πολιτικά ολέθριο λάθος και – αυτό που με απογοητεύει περισσότερο – έναν πόλεμο που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, έναν περιττό πόλεμο, εφόσον ο στόχος του ήταν να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων».
Αναφέρθηκε επίσης στη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν το 2015, η οποία αποσκοπούσε στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της χώρας: «Ποτέ δεν βρισκόμασταν πιο μακριά από το ενδεχόμενο πυρηνικού εξοπλισμού του Ιράν» απ’ ό,τι τότε, δήλωσε. Ωστόσο, ο Trump ακύρωσε τη συμφωνία: «Στο δεύτερο έτος της πρώτης του θητείας αποχώρησε από τη συμφωνία, και στη δεύτερη θητεία του διεξάγει πόλεμο». Κατά τον Steinmeier, δεν υπήρχε συγκεκριμένη απειλή από το Ιράν προς τις ΗΠΑ.
Η εκδήλωση στο Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίστηκε από έντονη ανησυχία για τις τρέχουσες αναταράξεις στη διεθνή πολιτική. «Η ίδια μας η ασφάλεια ίσως βρίσκεται σε μεγαλύτερο κίνδυνο απ’ ό,τι οποιαδήποτε στιγμή τα τελευταία 75 χρόνια», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ. Στις απειλές συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, η επιθετική στάση της Ρωσίας, οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή και η αυξανόμενη αποξένωση από τον παραδοσιακό σύμμαχο, τις ΗΠΑ.
Ο Σταϊνμάγερ μίλησε για μια «διπλή ιστορική τομή», που συνδέεται με δύο ημερομηνίες: τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την έναρξη της δεύτερης θητείας του Trump. «Όπως πιστεύω ότι δεν υπάρχει επιστροφή στις σχέσεις με τη Ρωσία πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2022, έτσι πιστεύω ότι δεν υπάρχει επιστροφή στις διατλαντικές σχέσεις πριν από τις 20 Ιανουαρίου 2025», δήλωσε. «Η τομή είναι πολύ βαθιά και η εμπιστοσύνη στην αμερικανική πολιτική ισχύος έχει κλονιστεί – όχι μόνο μεταξύ των συμμάχων, αλλά και παγκοσμίως».
Ο Γερμανός Πρόεδρος κάλεσε εκ νέου τη Γερμανία και την Ευρώπη να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ. «Η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση έχει μια εντελώς διαφορετική κοσμοθεωρία από τη δική μας», είπε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για μια αντίληψη «που δεν λαμβάνει υπόψη καθιερωμένους κανόνες, εταιρικές σχέσεις και τη συσσωρευμένη εμπιστοσύνη».
Παραδέχθηκε ότι η απεξάρτηση –ιδίως σε τομείς όπως η ασφάλεια και η τεχνολογία– αποτελεί «έργο μιας ολόκληρης γενιάς». «Ωστόσο, το μέγεθος της πρόκλησης δεν πρέπει πλέον να αποτελεί λόγο καθυστέρησης, ούτε για εμάς ούτε για τους Ευρωπαίους εταίρους μας».
Τέλος, σημείωσε ότι το κοινό αξιακό υπόβαθρο στις διατλαντικές σχέσεις δεν υφίσταται πλέον. Στις προηγούμενες δεκαετίες, οι διαφορές μπορούσαν να γεφυρωθούν επειδή υπήρχε ένα κοινό θεμέλιο. Σήμερα, αυτό δεν ισχύει: «Η Δύση παραμένει ένα πολύτιμο κανονιστικό ιδεώδες. Αλλά η Δύση ως πολιτική πραγματικότητα δεν υπάρχει προς το παρόν».
