Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η αμερικανική πλευρά η εκεχειρία βασίστηκε σε ένα σχέδιο 10 σημείων που προτάθηκε από το Ιράν και το οποίο αποτελεί το σημείο εκκίνησης για συνομιλίες με στόχο την μακροχρόνια ειρήνη.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε το σχέδιο ως «μια εφαρμόσιμη βάση για διαπραγμάτευση». Ωστόσο, τα 10 σημεία απέχουν πολύ από τις θέσεις που εξέφραζε ο Λευκός Οίκος τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο, όταν οι ΗΠΑ απαιτούσαν τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και περιορισμούς στους βαλλιστικούς πυραύλους του.
Οι συνομιλίες, που θα πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας δύο εβδομάδων που συμφωνήθηκε από τις ΗΠΑ και το Ιράν, αναμένεται να ξεκινήσουν την Παρασκευή.
Η Wall Street Journal παραθέτει τη λίστα των 10 αιτημάτων όπως δημοσιεύθηκε από ιρανικά κρατικά μέσα και τα αναλύει ένα - ένα. Κάποια θεωρούνται "βατά", αλλά αρκετά προβληματίζουν:
1. Εγγύηση μη επιθετικότητας
Αναπόφευκτη ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ιράν έχει προτείνει σε διαμεσολαβητές ότι η Κίνα ή η Ρωσία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εγγυητές. Ένα ερώτημα είναι αν το Ισραήλ θα συμφωνήσει, δεδομένου ότι θεωρεί τη σύγκρουση με το Ιράν υπαρξιακή και μόνιμη. Το Ισραήλ έχει ωστόσο αποδεχθεί την εκεχειρία και χρειάζεται στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ για μελλοντικές επιχειρήσεις, γεγονός που περιορίζει την ελευθερία κινήσεών του. Το Ιράν έχει επίσης επιδείξει αποτρεπτική ισχύ μέσω πυραυλικών επιθέσεων στην ευρύτερη περιοχή.
2. Το Ιράν θα συνεχίσει να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ
Αυτό θα αποτελούσε μεγάλη παραχώρηση από τις ΗΠΑ, δίνοντας στο Ιράν σημαντική νέα πηγή εσόδων και επιρροής. Το Ιράν, που ουσιαστικά έχει κλείσει τη θαλάσσια οδό, θα επιβλέπει την κυκλοφορία κατά την εκεχειρία και ελπίζει να καθιερώσει σύστημα διοδίων. Για τους Άραβες συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, αυτό αποτελεί εφιαλτικό σενάριο. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι είναι απαράδεκτο, αλλά ίσως αποτελεί ήδη τετελεσμένο γεγονός.
3. Αναγνώριση του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου
Εκ πρώτης όψεως, αυτό θα επέτρεπε στο Ιράν να συνεχίσει την παραγωγή καυσίμου που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικά όπλα, ενώ οι ΗΠΑ ζητούσαν τον τερματισμό του εμπλουτισμού και τη διάλυση βασικών εγκαταστάσεων. Ωστόσο, υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού με αυστηρούς περιορισμούς.
4. Άρση όλων των πρωτογενών κυρώσεων
Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα άρουν οικονομικούς περιορισμούς αν το Ιράν συμφωνήσει στους όρους τους για το πυρηνικό πρόγραμμα. Ο τερματισμός της μακροχρόνιας απαγόρευσης εμπορίου θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αμερικανικές επιχειρήσεις, αν και οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί λόγω πολιτικών κινδύνων.
5. Άρση όλων των δευτερογενών κυρώσεων
Η χαλάρωση των περιορισμών σε τραπεζικές συναλλαγές και πετρέλαιο θα μπορούσε να φέρει σημαντικά έσοδα στην ιρανική οικονομία, καθώς οι ΗΠΑ ασκούν πίεση μέσω του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
6. Κατάργηση όλων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας
Το Ιράν επιδιώκει ιδιαίτερα την άρση εμπάργκο όπλων του 2025. Παρόμοιο μέτρο είχε αρθεί αλλά επανήλθε λόγω ανησυχιών για στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία.
7. Κατάργηση όλων των αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΟΑΕ (IAEA)
Αυτό θα ήταν σημαντικό κέρδος για το Ιράν, αλλά θα αποδυνάμωνε βασικό μοχλό πίεσης των ΗΠΑ για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος. Η άρση αυτών των μέτρων είναι περίπλοκη λόγω πολλών εμπλεκόμενων φορέων.
8. Καταβολή αποζημιώσεων στο Ιράν
Οι ΗΠΑ δύσκολα θα το αποδεχθούν. Έχει προταθεί η χρηματοδότηση μέσω τελών στα Στενά του Ορμούζ ή μέσω δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό.
9. Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή
Οι ΗΠΑ είχαν περίπου 40.000 στρατιώτες στη Μέση Ανατολή πριν τον πόλεμο. Αν και υπάρχει τάση μείωσης, οι σύμμαχοι στον Κόλπο εξακολουθούν να χρειάζονται την παρουσία τους λόγω της ενισχυμένης θέσης του Ιράν.
10. Εκεχειρίες σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ στον Λίβανο
Το Ισραήλ έχει αρνηθεί και είναι απίθανο να συμφωνήσει. Το Ιράν πιθανότατα δεν θα το θέσει ως όρο που θα «τινάξει στον αέρα» τη συμφωνία.
