Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία ΕΕ–Mercosur τίθεται σε ισχύ από την 1η Μαΐου, αν και σε προσωρινή βάση.
Η εμβληματική εμπορική συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur – Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη – επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2024. Τα κράτη μέλη της ΕΕ την ενέκριναν έναν χρόνο αργότερα, επιτρέποντας την υπογραφή της. Και οι τέσσερις χώρες της Mercosur έχουν επίσης εγκρίνει τη συμφωνία.
Ωστόσο, για να οριστικοποιηθεί, απαιτείται ακόμη η συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η διαδικασία επιβραδύνθηκε όταν ευρωβουλευτές παρέπεμψαν τη συμφωνία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για νομικό έλεγχο. Στο μεταξύ, η Επιτροπή αποφάσισε να εφαρμόσει τη συμφωνία σε προσωρινή βάση.
Δείτε τις βασικές αλλαγές όπως τις παρουσίασε το Εuractiv:
Θα εισρεύσει απεριόριστο βόειο κρέας και κοτόπουλο από τη Βραζιλία χωρίς δασμούς;
Όχι. Δεν θα εισέλθουν απεριόριστες ποσότητες βοείου κρέατος χωρίς δασμούς από τη Βραζιλία, την Αργεντινή ή άλλες χώρες της Mercosur – ούτε άμεσα ούτε στο μέλλον.
Η συμφωνία προβλέπει επιπλέον ποσόστωση 99.000 τόνων βοείου κρέατος (νωπού και κατεψυγμένου), με μειωμένο δασμό 7,5%, η οποία θα εφαρμοστεί σταδιακά σε έξι χρόνια και θα κατανεμηθεί μεταξύ των τεσσάρων χωρών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1,5% της παραγωγής βοείου κρέατος της ΕΕ. Ορισμένοι ειδικοί υπολογίζουν ότι θα μπορούσε να πιέσει τις τιμές έως και κατά 2% όταν εφαρμοστεί πλήρως. Ο κτηνοτροφικός τομέας, πάντως, παραμένει ανήσυχος για τον ανταγωνισμό από ακριβότερα κομμάτια κρέατος από τη Βραζιλία και την Αργεντινή.
Για τα πουλερικά, οι εισαγωγές χωρίς δασμούς περιορίζονται σε 180.000 τόνους, με σταδιακή εφαρμογή σε πέντε χρόνια. Σύμφωνα με την Επιτροπή, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1,3% της παραγωγής της ΕΕ, ενώ η αυξανόμενη κατανάλωση κοτόπουλου στην Ευρώπη αναμένεται να απορροφήσει την αύξηση.
Για τη ζάχαρη, δεν προβλέπονται νέες ποσοστώσεις, εκτός από 10.000 τόνους από την Παραγουάη. Υφιστάμενη ποσόστωση 180.000 τόνων ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο θα εισάγεται χωρίς δασμούς – περίπου το 1,1% της παραγωγής της ΕΕ.
Δημιουργούνται επίσης δύο ποσοστώσεις για αιθανόλη σε διάστημα πέντε ετών, συνολικού όγκου 650.000 τόνων: 450.000 χωρίς δασμούς και 200.000 με μειωμένο δασμό.
Η συμφωνία περιλαμβάνει ακόμη αδασμολόγητες ποσοστώσεις για μέλι (45.000 τόνοι σε πέντε χρόνια) και ρύζι (60.000 τόνοι σε πέντε χρόνια).
Τι κερδίζουν οι ευρωπαίοι παραγωγοί τροφίμων – και πότε;
Η προσωρινή εφαρμογή φέρνει άμεσα, αλλά σταδιακά, οφέλη και για τους εξαγωγείς της ΕΕ. Οι μειώσεις δασμών είναι γενικά πιο αργές σε σύγκριση με τα προϊόντα της Mercosur.
Για παράδειγμα, στο ελαιόλαδο οι δασμοί θα μηδενιστούν σε βάθος 15 ετών, χωρίς ποσοτικούς περιορισμούς. Στην Αργεντινή, όπου οι δασμοί σήμερα φτάνουν το 31,5%, θα μειωθούν ελαφρώς στο 29,4% από την πρώτη μέρα και θα καταργηθούν πλήρως έως το 2041.
Στον τομέα του κρασιού, μόνο τα ακριβότερα αφρώδη (περίπου 7 ευρώ ανά λίτρο, χωρίς τη σαμπάνια) θα δουν άμεση κατάργηση δασμών. Τα φθηνότερα αφρώδη θα γίνουν αδασμολόγητα σε 12 χρόνια, ενώ άλλα κρασιά θα δουν σταδιακή κατάργηση δασμών σε οκτώ χρόνια.
Τα αλκοολούχα ποτά θα ωφεληθούν ταχύτερα, με τους περισσότερους δασμούς να καταργούνται μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Τα τυριά θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο, με ποσόστωση 30.000 τόνων χωρίς δασμούς να τίθεται σε ισχύ σε 10 χρόνια.
Στα γλυκά, οι δασμοί στη σοκολάτα θα καταργηθούν σε εννέα χρόνια, ενώ για τη λευκή σοκολάτα η μεταβατική περίοδος φτάνει τα 14 χρόνια.
Είναι αυτή η εφαρμογή οριστική;
Όχι. Η συμφωνία εφαρμόζεται μόνο προσωρινά, έως ότου εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πριν από αυτό, το Δικαστήριο της ΕΕ πρέπει να εκδώσει γνωμοδότηση.
Τον Ιανουάριο, ευρωβουλευτές παρέπεμψαν τη συμφωνία στο Δικαστήριο για να εξεταστεί αν συμβαδίζει με το ευρωπαϊκό δίκαιο, λόγω ανησυχιών ότι ορισμένες διατάξεις επιτρέπουν στις χώρες της Mercosur να αμφισβητούν ευρωπαϊκή νομοθεσία που επηρεάζει την πρόσβαση στην αγορά.
Αν το Δικαστήριο κρίνει ότι τμήματα της συμφωνίας δεν είναι συμβατά με τις Συνθήκες της ΕΕ, τότε η συμφωνία θα πρέπει να τροποποιηθεί πριν τεθεί πλήρως σε ισχύ.
Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα της υπόθεσης στο Κοινοβούλιο;
Η υπόθεση κατατέθηκε επίσημα στις 25 Μαρτίου. Τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν κληθεί να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις, ενώ ενδέχεται να ακολουθήσει και προφορική ακρόαση.
Στη συνέχεια, ένας γενικός εισαγγελέας θα εκδώσει γνωμοδότηση προτείνοντας νομική ερμηνεία, πριν οι δικαστές εκδώσουν την τελική απόφαση. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από έναν χρόνο.
