Σύμφωνα με το Reuters, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα ανακοινώσουν τις συμφωνίες κατά τη διάρκεια του Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας του ΝΑΤΟ, πριν από την άφιξη του Τραμπ στην τουρκική πρωτεύουσα, όπου θα συναντηθεί με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και στη συνέχεια θα συμμετάσχει μαζί με τους υπόλοιπους ηγέτες της Συμμαχίας στις εργασίες της Συνόδου, η οποία ξεκινά το βράδυ της Τρίτης με επίσημο δείπνο.
Από την πλευρά του, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε τη Δευτέρα (6/7) ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει σε «εντυπωσιακή» αύξηση των αμυντικών τους δαπανών, τόσο εξαιτίας των αυξανόμενων ανησυχιών για τη Ρωσία μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022, όσο και λόγω των έντονων πιέσεων που άσκησε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ κατηγορεί εδώ και χρόνια τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι βασίζονται υπερβολικά στις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά τους μέσω του ΝΑΤΟ.
«Δημιουργούμε πλέον μια Συμμαχία που είναι βιώσιμη, στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες γνωρίζουν ότι υπάρχει δίκαιη κατανομή των βαρών», δήλωσε σε αυτό το φόντο ο Ρούτε στους δημοσιογράφους στην Άγκυρα.
Ο ίδιος είχε αναφέρει τον προηγούμενο μήνα ότι τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς αύξησαν τις πραγματικές αμυντικές δαπάνες τους κατά 90 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 σε σύγκριση με το 2024, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό σε περισσότερα από 570 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή περίπου 20% υψηλότερα μέσα σε μόλις ένα χρόνο.
Πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35
Σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει σημαντική αλλαγή πολιτικής, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να ενημερώσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι διατεθειμένος να επιτρέψει την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters.
Να σημειωθεί ότι το επίμαχο ζήτημα αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο τριβής στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία και την είχαν απομακρύνει από το πρόγραμμα των F-35 μετά την αγορά, το 2019, του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.
Υπενθυμίζεται επίσης ότι τη Δευτέρα, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε δηλώσει την αντίθεσή του σε μια τέτοια εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο θα διατάρασσε τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Ο πόλεμος με το Ιράν αναζωπύρωσε την κριτική του Τραμπ προς το ΝΑΤΟ
Τους τελευταίους μήνες ο Τραμπ έχει επαναφέρει τη σκληρή κριτική του προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας τους ότι δεν προσέφεραν επαρκή στήριξη στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε ακόμη και να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμμαχία ή να αγνοήσει τη ρήτρα συλλογικής άμυνας.
Από τη δική τους πλευρά, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι χώρες τους τήρησαν σε μεγάλο βαθμό τις δεσμεύσεις τους, επιτρέποντας στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο και τις στρατιωτικές βάσεις τους, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν προηγουμένως ενημερωθεί ή συμμετάσχει στις αποφάσεις για τον πόλεμο, ο οποίος είχε σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις στην Ευρώπη και ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν τη μείωση της στρατιωτικής τους παρουσίας στην Ευρώπη, περιορίζοντας και τις δυνάμεις που εντάσσονται στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ. Μεταξύ άλλων, αποσύρονται ένα αεροπλανοφόρο, αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, μαχητικά αεροσκάφη και μη επανδρωμένα αεροχήματα, ενώ έχει ξεκινήσει και εξάμηνη αναθεώρηση της συνολικής αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Τραμπ ενδέχεται να επαναλάβει μέρος της πρόσφατης κριτικής του και κατά τη διάρκεια της Συνόδου. Παράλληλα, εκφράζουν την ελπίδα ότι ο Ερντογάν και ο Ρούτε, αξιοποιώντας τις στενές σχέσεις τους με τον Αμερικανό πρόεδρο, θα συμβάλουν στη διατήρηση ενός ισορροπημένου κλίματος στις εργασίες της Συνόδου.
Ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι δεν μπορούν να προεξοφλήσουν θετική έκβαση, καθώς παραμένουν ανοιχτά ζητήματα όπως η Γροιλανδία, το Ιράν και οι συχνά τεταμένες προσωπικές σχέσεις του Τραμπ με ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες, όπως φάνηκε πρόσφατα και από τη δημόσια αντιπαράθεσή του με την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι.
Στήριξη στην Ουκρανία και νέες εξοπλιστικές συμφωνίες
Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία και να δεσμευθούν για παροχή βοήθειας ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ μόνο για το τρέχον έτος.
Τη σοβαρότητα της κατάστασης ανέδειξε και η νέα μεγάλη ρωσική επίθεση τη Δευτέρα, όταν η Ρωσία εξαπέλυσε πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον του Κιέβου και της ευρύτερης περιοχής, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 28 άνθρωποι. Η επίθεση ανέδειξε εκ νέου τη σοβαρή έλλειψη αμερικανικών αναχαιτιστικών πυραύλων για τα ουκρανικά συστήματα αεράμυνας.
Οι εξοπλιστικές συμφωνίες παραμένουν μυστικές
Επισημαίνεται ότι οι λεπτομέρειες των εξοπλιστικών συμφωνιών που θα ανακοινωθούν την Τρίτη παραμένουν μέχρι στιγμής απόρρητες, καθώς το ΝΑΤΟ επιδιώκει να δημιουργήσει ισχυρό επικοινωνιακό αντίκτυπο ενόψει της Συνόδου.
Ωστόσο, η υπουργός Άμυνας της Ολλανδίας, Ντίλαν Γεσιλγκιόζ, δήλωσε στο Reuters ότι η χώρα της θα παρουσιάσει συμφωνίες και σχέδια συνολικής αξίας άνω των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων συνεργασίες με το Βέλγιο στον τομέα της αντιαεροπορικής άμυνας και με το Ηνωμένο Βασίλειο για την κατασκευή πολεμικών πλοίων.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που επικαλείται το Reuters, το ΝΑΤΟ αναμένεται να ανακοινώσει την αντικατάσταση του γηρασμένου στόλου αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης AWACS αμερικανικής κατασκευής με το σουηδικό σύστημα GlobalEye της εταιρείας Saab.
Τέλος, να σημειωθεί ότι τη Δευτέρα, ο Καναδάς ανακοίνωσε ότι επέλεξε τη γερμανική εταιρεία TKMS για την κατασκευή έως και 12 υποβρυχίων για το πολεμικό του ναυτικό, προτιμώντας τη γερμανική πρόταση έναντι της ανταγωνιστικής προσφοράς που είχε υποβάλει η Νότια Κορέα, χώρα που δεν αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ.
