Η υπόθεση αναδεικνύεται σε εκτενή έρευνα της Süddeutsche Zeitung (SZ), η οποία αμφισβητεί την αξιοπιστία της συγκεκριμένης απόφασης και, ευρύτερα, του συστήματος ημιαυτόματης ανίχνευσης οφσάιντ (SAOT) της FIFA. Η γερμανική εφημερίδα εξέτασε τη φάση με τη βοήθεια ειδικών επιστημόνων και αναλυτών, ενώ επισημαίνει ότι η FIFA δεν απάντησε στα ερωτήματα που της τέθηκαν σχετικά με τη διαδικασία λήψης της απόφασης και τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν.
Το βασικό εύρημα της έρευνας είναι ότι υπάρχουν σοβαρές επιστημονικές αμφιβολίες για το αν ο Τόρες βρισκόταν πράγματι σε θέση οφσάιντ. Η γαλλική εταιρεία Goodgame, η οποία ειδικεύεται στην ανάλυση ποδοσφαιρικών αγώνων, εξέτασε τα διαθέσιμα τηλεοπτικά πλάνα και το υλικό που δημοσίευσε η FIFA. Ο επικεφαλής της, Pierre Sallet, εντόπισε προβλήματα στην αναπαράσταση της φάσης και κατέληξε ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν προκύπτει οφσάιντ. Στο ίδιο συμπέρασμα κινήθηκε και ο Tobias Weber, επιστήμονας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος και ειδικός σε συστήματα καταγραφής κίνησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η καθυστέρηση στην παρουσίαση της γραφικής απόδειξης. Το γκολ σημειώθηκε στο 112:58, ενώ η επίμαχη γραφική αναπαράσταση εμφανίστηκε μόλις στο 117:06, δηλαδή περισσότερα από τέσσερα λεπτά αργότερα. Η SZ θεωρεί τον χρόνο αυτό αξιοσημείωτο, καθώς η απόφαση για οφσάιντ είχε ληφθεί σχεδόν αμέσως. Η FIFA δεν εξήγησε γιατί χρειάστηκε τόσος χρόνος ούτε τι ακριβώς συνέβη στο δωμάτιο του VAR. Ούτε ο Γερμανός VAR του τελικού, Bastian Dankert, έδωσε εξηγήσεις.
Προβληματισμό προκαλεί επίσης η διαφορά ανάμεσα στο αρχικό τηλεοπτικό πλάνο και στην τελική τρισδιάστατη αναπαράσταση της FIFA. Σύμφωνα με την έρευνα, οι θέσεις ορισμένων μερών του σώματος των παικτών δεν φαίνονται απολύτως ίδιες στις δύο εικόνες. Διαφορετική εμφανίζεται, μεταξύ άλλων, η θέση των χεριών του Τόρες και του Αργεντινού αμυντικού Λεάντρο Παρέδες. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι τα παπούτσια του Τόρες, τα οποία στο πραγματικό πλάνο είναι φωσφοριζέ κίτρινα και κόκκινα, στην τελική αναπαράσταση εμφανίζονται μαύρα. Αυτό υποδεικνύει ότι το avatar δεν αποτελεί απλή και απόλυτα πιστή μετατροπή του πραγματικού πλάνου, αλλά προϊόν υπολογιστικής ανακατασκευής.
Κρίσιμο σημείο της επιστημονικής κριτικής είναι η γεωμετρική παραμόρφωση της εικόνας. Ο Sallet υποστηρίζει ότι η FIFA δεν έλαβε σωστά υπόψη μια κατακόρυφη παραμόρφωση, η οποία μεταβάλλεται ανάλογα με τη θέση μέσα στο τηλεοπτικό κάδρο. Η Goodgame χρησιμοποίησε γραμμές αναφοράς, όπως το κάθετο δοκάρι της εστίας και τις κατακόρυφες γραμμές των κτιρίων, προκειμένου να ελέγξει τη γεωμετρία της εικόνας. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, οι γραμμές αυτές δεν παραμένουν συνεπείς όταν επεκτείνονται προς τη γραμμή του οφσάιντ. Ο Sallet θεωρεί ότι αυτό μπορεί να καθιστά τη συγκεκριμένη ανάλυση της FIFA άκυρη, αν και για οριστικό συμπέρασμα θα απαιτούνταν πρόσβαση σε όλα τα διαθέσιμα δεδομένα.
Ο Tobias Weber επισημαίνει ένα γενικότερο πρόβλημα: η FIFA παρουσιάζει στους θεατές ένα αποτέλεσμα που μοιάζει απόλυτα ακριβές, ενώ στην πραγματικότητα βασίζεται σε μετρήσεις, μοντέλα και ανακατασκευές που έχουν αναπόφευκτα περιθώρια σφάλματος. Οι ποδοσφαιριστές κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, αλλάζουν απότομα κατεύθυνση, περιστρέφονται και επιταχύνουν. Παράλληλα, οι κάμερες καταγράφουν έναν τεράστιο χώρο και δεν είναι δυνατόν να αποκλείονται πλήρως τα προβλήματα καταγραφής. Επομένως, μια απόφαση που αφορά ακόμη και λίγα εκατοστά δεν μπορεί να θεωρείται αυτομάτως αλάνθαστη.
Η υπόθεση του Τόρες εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ιστορικό τεχνικών προβλημάτων και αμφιλεγόμενων αποφάσεων. Η SZ αναφέρει περιπτώσεις στις οποίες το ημιαυτόματο σύστημα απέτυχε να εντοπίσει παίκτες ή δημιούργησε λανθασμένες γραμμές. Παρόμοια προβλήματα έχουν καταγραφεί και στη Bundesliga, ενώ στο ίδιο Μουντιάλ υπήρξε περιστατικό κατά το οποίο δεν δημιουργήθηκε η προβλεπόμενη γραφική απεικόνιση λόγω τεχνικού προβλήματος.
Επιπλέον, η FIFA επιτρέπει στον VAR, όταν διαφωνεί με το προτεινόμενο σημείο επαφής της πάσας ή με την αυτόματη γραμμή, να επιλέξει χειροκίνητα το σημείο και να σχεδιάσει τη γραμμή. Αυτό δημιουργεί ένα ακόμη ερώτημα σχετικά με τη διαφάνεια του συστήματος: πόσο αυτοματοποιημένη είναι πραγματικά μια διαδικασία που μπορεί να τροποποιηθεί από άνθρωπο και, κυρίως, καταγράφεται και δημοσιοποιείται επαρκώς αυτή η παρέμβαση;
Η κριτική δεν περιορίζεται στο οφσάιντ. Η SZ αναφέρεται και στη χρήση του «τσιπ» μέσα στην μπάλα, το οποίο χρησιμοποιείται για την καταγραφή επαφών και της κίνησής της. Σε άλλη φάση του Μουντιάλ, η FIFA επικαλέστηκε δεδομένα του αισθητήρα για να στηρίξει μια απόφαση που αφορούσε οριακή επαφή της μπάλας με τα μαλλιά ενός παίκτη. Σε διαφορετικό αγώνα, όμως, επιστήμονες αμφισβήτησαν την επίσημη εκδοχή σχετικά με πιθανή επαφή της μπάλας με καλώδιο κάμερας.
Το κεντρικό ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν ο Τόρες ήταν ή όχι οφσάιντ. Είναι η αξιοπιστία, η διαφάνεια και η επιστημονική τεκμηρίωση ενός συστήματος που παρουσιάζεται ως απόλυτα ακριβές. Η FIFA δεν έχει δημοσιοποιήσει όλα τα δεδομένα, τις εικόνες από τις κάμερες ή τη λεπτομερή διαδικασία που οδήγησε στην απόφαση. Έτσι, οι θεατές καλούνται ουσιαστικά να εμπιστευτούν το τελικό γραφικό αποτέλεσμα χωρίς να μπορούν να ελέγξουν ανεξάρτητα τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή αφορά τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου, όπου ακόμη και μία λανθασμένη απόφαση μπορεί να αλλάξει την ιστορία μιας διοργάνωσης. Παρότι η Ισπανία τελικά επικράτησε με 1-0, το γκολ του Τόρες θα μπορούσε να είχε αλλάξει δραματικά την εξέλιξη του αγώνα. Για τη SZ, λοιπόν, το συγκεκριμένο περιστατικό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός ευρύτερου προβλήματος: η τεχνολογία έχει σχεδιαστεί για να εξαλείψει την αμφιβολία, όμως όταν η ίδια η τεχνολογία δεν εξηγείται και δεν ελέγχεται επαρκώς, μπορεί τελικά να δημιουργήσει περισσότερη αμφισβήτηση από αυτή που υποσχέθηκε να εξαλείψει.
Παράλληλα, στο φετινό Μουντιάλ διατυπώθηκαν και παράπονα για μια φερόμενη πιο ευνοϊκή μεταχείριση της Αργεντινής και, κατ’ επέκταση, του Λιονέλ Μέσι. Ενδεικτικά, κυκλοφόρησαν στατιστικές συγκρίσεις σύμφωνα με τις οποίες η Γαλλία χρειαζόταν περίπου δέκα φάουλ αντιπάλου για να κερδίσει μία κίτρινη κάρτα, ενώ στην περίπτωση της Αργεντινής ο αντίστοιχος αριθμός εμφανιζόταν αισθητά υψηλότερος. Τέτοιες διαφορές, από μόνες τους, δεν αποτελούν απόδειξη χειραγώγησης, τροφοδότησαν όμως το ερώτημα: για ποιον λόγο θα είχε η FIFA συμφέρον να ευνοήσει την Αργεντινή; Οι επικριτές της διοίκησης Ινφαντίνο υποστηρίζουν ότι ένας παγκόσμιος σταρ με την εμπορική και μάρκετινγκ απήχηση του Μέσι θα ήταν για τη FIFA ένα ιδανικό πρόσωπο-σύμβολο για να στεφθεί πρωταθλητής, ενισχύοντας την παγκόσμια εμπορικότητα του προϊόντος. Μια δεύτερη, πιο πολιτική ερμηνεία που έχει διατυπωθεί είναι ότι μια κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου από την Αργεντινή θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τον Ινφαντίνο στη σύγκρουσή του με ευρωπαϊκούς ποδοσφαιρικούς θεσμούς: εάν η UEFA και οι ευρωπαϊκοί σύλλογοι επιχειρούσαν να μπλοκάρουν σχέδια της FIFA για μεγαλύτερη είσοδο ιδιωτών επενδυτών στο Παγκόσμιο Κύπελλο και σε άλλες δραστηριότητες, ο πρόεδρος της FIFA θα μπορούσε να παρουσιάσει τις αντιδράσεις ως ακόμη μία προσπάθεια της Ευρώπης να αμφισβητήσει την πρωτοκαθεδρία της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας. Πρόκειται, ωστόσο, για πολιτικές εκτιμήσεις και όχι για αποδεδειγμένο κίνητρο. Την ίδια στιγμή, δημοσιογραφικές αναφορές έχουν κάνει λόγο για πιέσεις προς τον επικεφαλής της διαιτησίας της FIFA, Πιερλουίτζι Κολίνα, σχετικά με τους ορισμούς διαιτητών, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν παρουσιαστεί στοιχεία που να αποδεικνύουν συγκεκριμένη παρέμβαση ή χειραγώγηση.
Όλα αυτά αποκτούν μεγαλύτερη σημασία ενόψει της μάχης για την ηγεσία της FIFA: η UEFA φέρεται να επιχειρεί να αποτρέψει την επανεκλογή του Ελβετού παράγοντα τον Μάρτιο του 2027, γεγονός που προμηνύει μια ολοένα εντονότερη πολιτική σύγκρουση γύρω από τον έλεγχο και την κατεύθυνση του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.
