Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε την υποβολή στο MS NOW, σημειώνοντας ότι η συμφωνία, υπό την εποπτεία του υπουργείου Ενέργειας, είναι συμβατή με τον αμερικανικό Νόμο περί Ατομικής Ενέργειας. Παράλληλα, η θέση του Τραμπ παραμένει αμετακίνητη: η συμφωνία θα προχωρήσει μόνο εφόσον η Σαουδική Αραβία ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ και προχωρήσει σε εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ, όπως αναφέρει το CNBC.
Την υποβολή της συμφωνίας στο Κογκρέσο αποκάλυψε αρχικά η Wall Street Journal.
Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε τον Ιούλιο και έχει διάρκεια 30 ετών, θα επιτρέπει σε αμερικανικές εταιρείες να εξάγουν στη Σαουδική Αραβία τεχνολογία για την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, την κατασκευή αντιδραστήρων τύπου AP1000, ένα έργο που εκτιμάται ότι θα κοστίσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά οφέλη στη Westinghouse, η οποία ανήκει από κοινού στην καναδική Cameco και την Brookfield Asset Management.
Το Κογκρέσο διαθέτει πλέον 90 ημέρες συνεχούς συνεδρίασης για να εξετάσει τη συμφωνία. Εάν δεν υπάρξει αντίρρηση, αυτή θα τεθεί σε ισχύ. Η διαδικασία προβλέπεται από τον Νόμο περί Ατομικής Ενέργειας για κάθε συμφωνία αμερικανικής συνεργασίας με ξένη χώρα στον τομέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας.
Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι όροι της συμφωνίας δεν θα επιτρέψουν στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο. «Δεν θα υπάρξει εμπλουτισμός υλικού!», έγραψε τον περασμένο μήνα σε ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι η συμφωνία εξαρτάται πλήρως από την ένταξη του Ριάντ στις «πολύ σεβαστές και επιτυχημένες» Συμφωνίες του Αβραάμ.
Οι φόβοι για διάδοση των πυρηνικών όπλων
Η συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από Δημοκρατικούς lawmakers και ειδικούς στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, καθώς δεν περιλαμβάνει μόνιμη απαγόρευση του εμπλουτισμού ουρανίου ή της επανεπεξεργασίας πυρηνικού υλικού. Παράλληλα, προβλέπει πιο χαλαρούς ελέγχους σε σχέση με τα συνήθη αμερικανικά πρότυπα για την αποτροπή της στρατιωτικής αξιοποίησης της τεχνολογίας.
Αντί για μια απόλυτη απαγόρευση, η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία εγκατάστασης εμπλουτισμού που θα κατασκευαστεί και θα λειτουργεί από τις ΗΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί διετής μελέτη σκοπιμότητας.
Ο Matthew Kroenig, ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ έχουν δίκιο να ενισχύουν τη σχέση τους με το Ριάντ, αλλά δεν πρέπει να το κάνουν εις βάρος των αποτελεσματικών κανόνων μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Ο ίδιος εκτιμά ότι η διετής μελέτη πιθανότατα θα καταλήξει στο συμπέρασμα πως η Σαουδική Αραβία θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε εισαγόμενα πυρηνικά καύσιμα και υπηρεσίες του κύκλου καυσίμου, όπως συμβαίνει στα περισσότερα κράτη που διαθέτουν ειρηνικά πυρηνικά προγράμματα.
Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τον Kroenig, θα ήταν σαφώς προτιμότερη από την εξαγωγή μιας δυνατότητας παραγωγής υλικού που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικών όπλων σε μια ήδη εξαιρετικά ασταθή περιοχή.
«Ολισθηρός δρόμος» για τη Μέση Ανατολή
Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η επί δεκαετίες αμερικανική αρχιτεκτονική για τον παγκόσμιο έλεγχο των πυρηνικών όπλων δέχεται πιέσεις.
Η Erin Dumbacher, ανώτερη συνεργάτιδα του Council on Foreign Relations για την πυρηνική ασφάλεια, προειδοποιεί ότι η συμφωνία ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση από τα αυστηρά μέτρα μη διάδοσης που οι ΗΠΑ επέβαλλαν στο παρελθόν όταν εξήγαγαν πυρηνική τεχνολογία.
Όπως επισημαίνει, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν «ολισθηρό δρόμο», με περισσότερες χώρες να αποκτούν πρόσβαση σε πυρηνικά υλικά χωρίς τις ασφαλιστικές δικλίδες που μέχρι σήμερα έχουν συμβάλει στο να περιοριστεί ο αριθμός των κρατών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα σε μόλις εννέα. Περισσότερο πυρηνικό υλικό χωρίς επαρκείς ελέγχους θα μπορούσε να αυξήσει τους κινδύνους ατυχημάτων, προβλημάτων ασφαλείας και περαιτέρω πυρηνικής διάδοσης.
Το μεγάλο «αγκάθι»: Ισραήλ και Ιράν
Την ίδια ώρα, το πολιτικό σκέλος της συμφωνίας παραμένει εξαιρετικά δύσκολο. Το Ριάντ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα προχωρήσει σε εξομάλυνση των σχέσεών του με το Ισραήλ χωρίς αναγνώριση ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους — θέση που έχει γίνει ακόμη πιο σκληρή μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023.
Παράλληλα, Σαουδάραβες αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι το βασίλειο θα επιδιώξει τη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων εάν το Ιράν αποκτήσει αντίστοιχη δυνατότητα.
Έτσι, η συμφωνία Τραμπ–Ριάντ δεν αφορά μόνο την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων και ένα έργο δεκάδων δισεκατομμυρίων. Συνδέεται άμεσα με την εξομάλυνση Σαουδικής Αραβίας–Ισραήλ, την αντιπαράθεση με το Ιράν και το μέλλον της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
