Υπενθυμίζεται ότι στο Μεκλεμβούργο βγήκε πρώτη, με ισχυρή άνοδο, η AfD, η οποία όμως δεν θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση, καθώς το σοσιαλδημοκρατικό SPD συγκεντρώνει με τη στήριξη των Αριστερών και των Πρασίνων την απαραίτητη πλειοψηφία ώστε να συνεχίσει να κυβερνά στο κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
Σε μια ασυνήθιστη κίνηση, ο Μερτς προχώρησε σε δήλωση λίγο μετά την ανακοίνωση των πρώτων εκτιμήσεων, κάνοντας μια αναδρομή στη μέτρια προς κακή εκλογική πορεία του κόμματος εντός του 2026. Έκανε λόγο για «καταστροφικό» αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο τονίζοντας, όμως, ότι δεν αποχωρεί από την καγκελαρία ή την προεδρία του CDU και ότι παραμένει προσηλωμένος στην υλοποίηση των αναγκαίων, όπως υποστήριξε, μεταρρυθμίσεων.
Είχε προηγηθεί, προ ημερών, γραπτή δήλωση στήριξης των οκτώ Χριστιανοδημοκρατών που ηγούνται κυβερνήσεων στα κρατίδια. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Μερτς θα παραμείνει στο απυρόβλητο. Στη δήλωση, οι πρωθυπουργοί εστίασαν στην ανάγκη διατήρησης σταθερών πλειοψηφιών στην ομοσπονδιακή Βουλή και ανοιχτών διαύλων με τα δημοκρατικά κόμματα, βάζοντας «φρένο» στα σχέδια συμβούλων του Μερτς που τον πίεζαν να αποπέμψει τους Σοσιαλδημοκράτες από τον κυβερνητικό συνασπισμό και να συνεχίσει με κυβέρνηση μειοψηφίας. Επίσης, οι πρωθυπουργοί απέφυγαν να αναφέρουν τον καγκελάριο ονομαστικά, δίνοντας έτσι μια ψυχρή στάση απέναντι στη νυν ηγεσία της Χριστιανικής Ένωσης.
Η δήλωση εξυπηρετούσε επίσης έναν πρόσθετο σκοπό: να μη θεωρηθούν οι πρωθυπουργοί συνυπεύθυνοι για τη διαφαινόμενη νέα πτώση των ποσοστών των Χριστιανοδημοκρατών στις χθεσινές εκλογές μάχες.
Στο Μεκλεμβούργο η «βουτιά» του CDU ήταν μεν αναμενόμενη, λόγω της πόλωσης που επικράτησε ανάμεσα σε AfD (38,2%) και SPD (35,5%). Εντούτοις, η αποτυχία εισόδου στο τοπικό κοινοβούλιο για πρώτη φορά στην ιστορία του κεντροδεξιού κόμματος εντείνει την αμφισβήτηση στο πρόσωπο του καγκελάριου Μερτς. Ήδη υπάρχουν φωνές που υποστηρίζουν ότι βιάστηκε να προχωρήσει στη δήλωση παραμονής του, από τη στιγμή που το CDU δεν είχε οριστικά εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική του παρουσία στο κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Η σοσιαλδημοκράτισσα πρωθυπουργός του Μεκλεμβούργου Μανουέλα Σβέσιγκ άσκησε κριτική στον Μερτς για την κίνησή του, υποστηρίζοντας ότι δείχνει να μην έχει κατανοήσει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Βολές έριξαν επίσης οι Πράσινοι και οι Αριστεροί, ενώ η ακροδεξιά AfD φρόντισε για άλλη μια φορά να κάνει λόγο για έναν τελειωμένο καγκελάριο. Οι Χριστιανοδημοκράτες που βγήκαν μπροστά σχολίαζαν αμήχανα την κατάσταση.Επίσης, δεν υπήρξε κάποια τοποθέτηση από τους οκτώ πρωθυπουργούς.
Λείπουν οι… «μνηστήρες»
Εντούτοις, ένας από τους παράγοντες που λειτουργούν αυτή τη στιγμή υπέρ του Μερτς είναι η απουσία ενός άμεσα διαθέσιμου διαδόχου.
Μακροπρόθεσμα, επικρατέστερος διάδοχός του θεωρείται ο μετριοπαθής αλλά δημοφιλής πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βιστ, ο οποίος συγκυβερνά στο πολυπληθέστερο κρατίδιο της Γερμανίας με τους Πράσινους. Ωστόσο, ο Βιστ έχει μπροστά του εκλογές τον ερχόμενο Απρίλιο και μια φυγή του στο παρά πέντε θα συνοδευόταν από μεγάλη δόση ρίσκου.
Το δεύτερο όνομα που ακούγεται είναι εκείνο του Βαυαρού πρωθυπουργού Μάρκους Σέντερ, ο οποίος θεωρητικά θα ήταν άμεσα διαθέσιμος. Ωστόσο, δεν υπάρχει διάθεση στις τάξεις του CDU να παραδοθούν τα σκήπτρα σε έναν Χριστιανοκοινωνιστή, καθώς το CSU της Βαυαρίας είναι μεν μέλος της Χριστιανικής Ένωσης, αλλά ως ξεχωριστό τοπικό κόμμα.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Υπάρχει, όμως, και μια ευρωπαϊκή διάσταση στην παραμονή του Μερτς: η πρόθεση κυβερνήσεων να επισπεύσουν τις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2028-2034), ώστε να μη χρειαστεί να μπουν σε συζητήσεις με τη Μαρίν Λεπέν, η οποία θεωρείται φαβορί για την επικράτηση στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας το 2027.
Οι συζητήσεις αυτές θα ήταν δύσκολο έως αδύνατο να επιταχυνθούν με τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης να είναι αποπροσανατολισμένη από τα δικά της εσωτερικά προβλήματα και, στη χειρότερη περίπτωση, ακυβέρνητη.
Οι παράγοντες που κρίνουν το μέλλον του Μερτς
Από εκεί και πέρα, η παραμονή του καγκελάριου εξαρτάται από τέσσερις κατά βάση παράγοντες. Πρώτον, το κατά πόσο οι οκτώ πρωθυπουργοί θα συνεχίσουν να τον στηρίζουν. Δεύτερον, από το κατά πόσο ο Μερτς θα είναι σε θέση να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με την Κοινοβουλευτική του Ομάδα στην Ομοσπονδιακή Βουλή, όπου το κλίμα για εκείνον είναι βαρύ. Η ΚΟ συνεδριάζει την Τρίτη (22/9), με τον καγκελάριο να καλείται να δώσει εξηγήσεις για την κατάρρευση των ποσοστών των Συντηρητικών. Η σοβαρότητα της κατάστασης φαίνεται από το γεγονός ότι ο Μερτς δεν θα δώσει το παρών στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ένας τρίτος παράγοντας που επηρεάζει το μέλλον του είναι η πιθανή ανάληψη της πρωθυπουργίας στη Σαξονία-Άνχαλτ από την επιβεβαιωμένα εξτρεμιστική σε τοπικό επίπεδο AfD. Στον νικητή των εκλογών, Ούλριχ Ζίγκμουντ, λείπουν λίγες ψήφοι για την αυτοδυναμία και υπάρχει ένας περιορισμένος, αλλά υπαρκτός κίνδυνος να βγει πρωθυπουργός με «αποστάτες» από το CDU, γεγονός που θα έβαζε οριστική ταφόπλακα στο πύρινο τείχος. Ο τέταρτος παράγοντας που κρίνει την παραμονή του Μερτς είναι η στάση των εταίρων του από το SPD. Εκεί πυκνώνουν οι φωνές που εκφράζουν αμφιβολίες για τη μεταρρυθμιστική πορεία που επιδιώκει ο καγκελάριος, λόγω των χαμηλών πτήσεων του κόμματος, προμηνύοντας έτσι νέα ένταση ανάμεσα σε συντηρητικούς και κεντροαριστερούς.
Το αν Μερτς, ο οποίος έχει χάσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο, θα είναι σε θέση να ηρεμήσει τα πνεύματα θα φανεί τις επόμενες μέρες και βδομάδες.
