«Καθώς οι χώροι εργασίας τους ψηφιοποιούνται, οι εργαζόμενοι εκτός των παραδοσιακών θέσεων γραφείου αναφέρουν χαμηλότερη ευεξία και περισσότερες απουσίες λόγω ασθένειας», δήλωσε ο Oliver Schlenker, αναπληρωτής διευθυντής του Ludwig Erhard ifo Center for Social Market Economy στο Fürth. «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα μπορούσε να εντείνει τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες στον τομέα της υγείας».
Η μελέτη συγκρίνει δύο ομάδες εργαζομένων: από τη μία, όσους απασχολούνται κυρίως σε εργασίες που απαιτούν σωματική δραστηριότητα και, από την άλλη, όσους εργάζονται κυρίως σε θέσεις γραφείου ή σε επαγγέλματα που βασίζονται στη γνωστική εργασία.
Καθώς η ψηφιοποίηση προχωρά —με τον όρο να περιλαμβάνει τη χρήση «έξυπνα» διασυνδεδεμένου λογισμικού και υλικού, συμπεριλαμβανομένης και της τεχνητής νοημοσύνης— και οι δύο ομάδες βιώνουν παρόμοιες αλλαγές στο εργασιακό τους περιβάλλον: οι εργασίες γίνονται πιο σύνθετες, ενώ αυξάνονται η πίεση χρόνου και οι απαιτήσεις απόδοσης.
Ωστόσο, σημαντική επιδείνωση της υγείας αναφέρουν μόνο οι εργαζόμενοι σε θέσεις που βασίζονται κυρίως στη χειρωνακτική εργασία. Κατά μέσο όρο, δηλώνουν περίπου 20% περισσότερες ημέρες απουσίας λόγω ασθένειας τον χρόνο όταν οι χώροι εργασίας τους γίνονται περισσότερο ψηφιοποιημένοι. Αντίθετα, για τους εργαζομένους σε επαγγέλματα γραφείου και σε θέσεις που βασίζονται στη γνώση δεν εντοπίζεται αντίστοιχη αρνητική σχέση.
Η ψηφιοποίηση, επομένως, θα μπορούσε να διευρύνει τις υφιστάμενες ανισότητες στην υγεία, καθώς οι εργαζόμενοι που εκτελούν κυρίως σωματική εργασία και διαθέτουν χαμηλότερο επίπεδο τυπικής εκπαίδευσης αντιμετωπίζουν ήδη, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη επιβάρυνση της υγείας τους.
«Μια πιθανή εξήγηση είναι το τεχνοστρές (technostress): οι νέες ψηφιακές απαιτήσεις μπορεί να προκαλούν ιδιαίτερο άγχος όταν οι εργαζόμενοι δεν διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες και την απαιτούμενη εμπειρία», σημειώνει ο Schlenker.
Η στοχευμένη εκπαίδευση στις ψηφιακές δεξιότητες και η υποστήριξη από τους εργοδότες φαίνεται, πάντως, να περιορίζουν αυτή τη σχέση. Οι εργαζόμενοι που επηρεάζονται και συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης παρουσιάζουν σχεδόν μηδενική επιδείνωση της υγείας τους και δεν καταγράφουν επιπλέον ημέρες απουσίας λόγω ασθένειας.
Σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και μια υποστηρικτική κουλτούρα ηγεσίας. Οι εργαζόμενοι που αισθάνονται ότι έχουν ουσιαστική στήριξη από τους προϊσταμένους τους εμφανίζουν αισθητά λιγότερες επιπλέον ημέρες αναρρωτικής άδειας καθώς ο χώρος εργασίας τους ψηφιοποιείται.
Αντίθετα, οι ερευνητές δεν εντοπίζουν στοιχεία που να δείχνουν ότι οι αυξήσεις των μισθών μπορούν να αντισταθμίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία.
Η μελέτη κάνει σαφή διάκριση μεταξύ ψηφιοποίησης και συμβατικής μηχανοργάνωσης. Ενώ οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα τυπικά λογισμικά αποτελούν εδώ και χρόνια μέρος της καθημερινής εργασίας πολλών εργαζομένων, ο όρος «ψηφιοποίηση» χρησιμοποιείται στη συγκεκριμένη έρευνα κυρίως για να περιγράψει τη χρήση έξυπνων τεχνολογιών.
Σε αυτές περιλαμβάνονται διασυνδεδεμένες μηχανές, αισθητήρες, εφαρμογές μεγάλων δεδομένων (big data), ρομποτική, τεχνητή νοημοσύνη και εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα.
