Την πληροφορία μετέδωσε το Bloomberg, επικαλούμενο πηγές με γνώση των συνομιλιών. Οι δύο συμβάσεις μεταξύ της Gazprom και της τουρκικής κρατικής Botas –που καλύπτουν έως 21,75 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο– λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2025.
Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής πίεσης προς την Άγκυρα, καθώς η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει εντείνει τις προσπάθειες περιορισμού των ενεργειακών ροών από τη Ρωσία προς τρίτες χώρες.
Μετά τις αμερικανικές κυρώσεις στους δύο μεγαλύτερους ρωσικούς πετρελαϊκούς ομίλους, τουρκικά διυλιστήρια έχουν ήδη αρχίσει να μειώνουν τις εισαγωγές ρωσικού αργού. Η Ουάσιγκτον πιέζει αντίστοιχα για περιορισμό και στις αγορές φυσικού αερίου, σε μια προσπάθεια να στερήσει από τη Μόσχα κρίσιμες πηγές εσόδων για τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία.
Παρά τις πιέσεις, η Άγκυρα διαχρονικά αντιστέκεται στην ιδέα πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Οι ροές από την Gazprom αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο του τουρκικού ενεργειακού μίγματος, με μακροχρόνιες συμβάσεις και εκτεταμένο δίκτυο αγωγών.
Το Bloomberg σημειώνει ότι η τουρκική πλευρά έχει στο παρελθόν απαντήσει αρνητικά σε δυτικές εισηγήσεις για διακοπή των ρωσικών προμηθειών. Ωστόσο, το ενεργειακό τοπίο αλλάζει. Η Τουρκία έχει υπογράψει συμφωνίες εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μεταξύ άλλων από τις ΗΠΑ, ενώ αναμένεται αύξηση της εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Άγκυρα επιδιώκει να διατηρήσει τους όγκους από τη Ρωσία, αλλά με καλύτερους οικονομικούς όρους. Το γεγονός ότι οι ρωσικές εξαγωγές προς την Ευρώπη έχουν ουσιαστικά καταρρεύσει μετά το 2022 ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Τουρκίας, η οποία πλέον αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο πελάτη του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών μετά την Κίνα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της τουρκικής ρυθμιστικής αρχής EMRA που επικαλείται το Bloomberg, οι ροές το 2024 ανήλθαν σε 21,6 δισ. κυβικά μέτρα.
Η πιθανότητα η Τουρκία να διαπραγματεύεται όχι μόνο τη διατήρηση των ποσοτήτων, αλλά και την αναθεώρηση των τιμών ή πιο ευέλικτους όρους παραλαβής, κρίνεται ιδιαίτερα πιθανή από ενεργειακούς αναλυτές.
Το περιθώριο αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι η Τουρκία ενδέχεται τα επόμενα χρόνια να διαθέτει πλεόνασμα προσφοράς, λόγω του συνδυασμού LNG, εγχώριας παραγωγής και υφιστάμενων συμβάσεων με Ιράν και Αζερμπαϊτζάν.
Παράλληλα, οι συνομιλίες εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του ρόλου που επιδιώκει να διαδραματίσει η Άγκυρα ως ενεργειακός κόμβος μεταξύ Ανατολής και Ευρώπης.
Η προοπτική δημιουργίας «ενεργειακού κόμβου» στη Θράκη, την οποία έχουν αναφερθεί δημόσια ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παραμένει στη ρητορική, αλλά δεν έχει ακόμη αποκτήσει σαφές επιχειρησιακό περιεχόμενο. Ωστόσο, η σταθεροποίηση των ροών από τη Ρωσία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίησή της.
Η εξέλιξη αυτή έχει ενδιαφέρον και για την Ευρώπη, όπου η στρατηγική διαφοροποίησης από τον ρωσικό ενεργειακό εφοδιασμό έχει προχωρήσει, αλλά παραμένει ευάλωτη στις διακυμάνσεις τιμών και προσφοράς.
Η Τουρκία, ως τέταρτη μεγαλύτερη αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη και σχεδόν πλήρως εξαρτημένη από εισαγωγές, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση ενεργειακής ασφάλειας, την πίεση της Ουάσιγκτον και την ανάγκη να διατηρεί διαύλους με τη Μόσχα.
Το αποτέλεσμα των συνομιλιών Ρωσίας–Τουρκίας θα έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο διμερές ενεργειακό ισοζύγιο, αλλά και στο πώς διαμορφώνεται ο χάρτης ενεργειακών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη τη στιγμή που οι γεωπολιτικές πιέσεις εντείνονται.
