Μετά την πλήρη ωρίμανση του συνόλου των μελετών —αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής, υποδομών υποδοχής επισκεπτών, μουσειακού χώρου, καθώς και μουσειολογικής και μουσειογραφικής για την έκθεση— συνεχίζονται οι εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης του μνημείου.
Τις εργασίες υλοποιούν οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, δηλαδή οι Διευθύνσεις Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και Μελετών και Έργων Μουσείων και Πολιτιστικών Κτηρίων, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη και το έργο στερέωσης του περιβόλου του ταφικού μνημείου.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ξεπερνά τα 10.000.000 ευρώ. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας – ΕΣΠΑ 2021-2027, καθώς και από εθνικούς πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Ο Τύμβος Καστά αποτελεί ένα μνημείο εμβληματικό, μεγάλης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας και σημασίας, που χρήζει ενιαίας ολιστικής προσέγγισης -τύμβος, κυκλικός περίβολος και μνημειώδες ταφικό μνημείο-, ώστε να εξασφαλιστεί η ολοκληρωμένη προστασία του και να καταστεί επισκέψιμο. Η κατασκευή του εκθεσιακού χώρου συμπεριλαμβάνεται στο ευρύτερο σύνολο των σχεδιαζόμενων υποδομών υποδοχής επισκεπτών, του Τύμβου Καστά. Εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του μνημείου, ο εκθεσιακός χώρος καλείται να εξυπηρετήσει τις ανάγκες των επισκεπτών, και συγχρόνως να ρυθμίσει τη ροή της επίσκεψης στον Τύμβο, καθώς, λόγω του περιορισμένου χώρου του, θα επιτρέπεται η επίσκεψη ανά μικρές ομάδες. Στον εκθεσιακό χώρο, που ακολουθεί τις αρχές της σύγχρονης αρχιτεκτονικής και βιοκλιματικής προσέγγισης, στόχος είναι ο επισκέπτης να έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει τα σημαντικά ευρήματα του μνημείου, να κατανοήσει συνολικά το χώρο, μέσα από ψηφιακές εφαρμογές και να βρει υποδομές για την εξυπηρέτησή του και την ευχάριστη παραμονή του στον αρχαιολογικό χώρο.
Σκοπός της μελέτης προσβασιμότητας και βελτίωσης των υποδομών είναι η προστασία του αρχαιολογικού χώρου και του φυσικού περιβάλλοντος, η ανάδειξη των αξιών του συγκεκριμένου μνημειακού χώρου, η εξασφάλιση της ενοποίησης και της επισκεψιμότητας των μνημείων αλλά και της πρόσβασης σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των εμποδιζομένων επισκεπτών και των ατόμων με αναπηρία. Η χωροθέτηση του εκθεσιακού χώρου του Τύμβου Καστά λαμβάνει υπόψη την ανάγκη της ολοκληρωμένης εμπειρίας για τον επισκέπτη, αλλά και για τη διατήρηση του ιστορικού περιβάλλοντος του μνημείου, που παραμένει αλώβητο από νέες ορατές κατασκευές. Το ενδιαφέρον του κοινού για το συγκεκριμένο μνημείο είναι ιδιαίτερα μεγάλο και το έργο, το οποίο έχει αναλάβει να εκτελέσει το Υπουργείο Πολιτισμού, όχι μόνο θα προστατεύσει και θα αναδείξει το μνημείο, αλλά θα ενδυναμώσει το ενδιαφέρον και τη ροή των επισκεπτών και για τον ευρύτερο εξαιρετικά σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης. Ευχαριστώ τον τ. Περιφερειάρχη και νυν Επίτροπο της ΕΕ Απόστολο Τζιτζικώστα για την συνεχή υποστήριξή του στο μοναδικό μνημείο του Τύμβου Καστά, όπως και την Περιφερειάρχη Αθηνά Αηδονά και την Διαχειριστική Αρχή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας για την διαχρονικά άριστη συνεργασία μας».
Υποδομές υποδοχής επισκεπτών και προσβασιμότητας ΑμεΑ
Οι υποδομές υποδοχής και πληροφόρησης του κοινού —διαδρομές επισκεπτών, πλατώματα θέασης, χώροι στάθμευσης, υποδομές υποδοχής και εξυπηρέτησης, έκθεση ευρημάτων και ψηφιακές εφαρμογές— έχουν σχεδιαστεί για να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία στους επισκέπτες, συνδυάζοντας την επίσκεψη στο μνημείο με το εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον και το ιστορικό τοπίο της Αμφίπολης.
Η διαδρομή των επισκεπτών αναπτύσσεται περιμετρικά, σε ασφαλή απόσταση από τον περίβολο, ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή θέαση του τύμβου και η κατανόηση της σχέσης του με τον αρχαιολογικό χώρο και τον ποταμό Στρυμόνα. Η πορεία συνδέεται οργανικά με τον εκθεσιακό χώρο του Τύμβου Καστά, ενώ ένας κλάδος της οδηγεί στην είσοδο του ταφικού μνημείου και ένας άλλος, με μορφή διαμορφωμένου μονοπατιού, στον Μακεδονικό Τάφο ΙΙΙ, που συντηρείται και αναδεικνύεται ως μέρος της ευρύτερης επισκέψιμης διαμόρφωσης.
Το έργο ανάδειξης αποσκοπεί στην πλήρη κατανόηση και αποδοχή του μνημείου από όλους τους επισκέπτες, καθώς ο χώρος καθίσταται προσβάσιμος και «ανοιχτός» σε ΑμεΑ και άτομα με κινητικά προβλήματα
Εκθεσιακός χώρος Τύμβου Καστά
Βασικός άξονας της αρχιτεκτονικής σύνθεσης είναι η εναρμόνιση του κτηρίου με το φυσικό περιβάλλον. Το κτίσμα προβλέπεται να είναι υπόσκαφο στο μεγαλύτερο μέρος του, με την κύρια όψη του να παραμένει ορατή προς το μνημείο. Ο εκθεσιακός χώρος συνδέεται οργανικά με τις διαδρομές των επισκεπτών και τοποθετείται πάνω στην κυκλική διαδρομή που περιβάλλει τον τύμβο, σε άμεση γειτνίαση με το μνημείο.
Η προσαρμογή στο φυσικό περιβάλλον ενισχύεται από την ενεργειακή σχεδίαση, με στόχο το ελάχιστο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Μετά την επίσκεψη του ταφικού μνημείου, ο επισκέπτης συναντά τον εκθεσιακό χώρο κατά μήκος της διαδρομής, ως καμπύλη διαμπερής στοά. Στον χώρο αυτό στεγάζονται αρχιτεκτονικά μέλη που σήμερα φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αμφίπολης και δεν μπορούν να επανατοποθετηθούν στο μνημείο —όπως η θύρα του ταφικού θαλάμου, η γραπτή ζωφόρος του προθαλάμου και τμήματα των «καρυατίδων».
Ο στόχος της έκθεσης είναι η προβολή του ιδιαίτερου χαρακτήρα και του ιστορικού ρόλου του Τύμβου Καστά. Η μόνιμη έκθεση καλύπτει ευρύ φάσμα επισκεπτών, προσφέροντας πλήρη εικόνα των αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του μνημείου και πολλαπλασιάζοντας την εμπειρία της επίσκεψης, ενώ παράλληλα διευκολύνει τη διαχείριση του ρυθμού επίσκεψης στον τύμβο.
Η έκθεση δομείται σε τρία τμήματα:
- Αίθουσα 1: Προθήκες με ευρήματα του μνημείου, με πληροφορίες πλήρως προσβάσιμες σε όλους.
- Αίθουσα 2: Χρήση ψηφιακών εφαρμογών για εικονική διάδραση με το μνημείο.
- Ανοικτή στοά: Θέα στο μνημείο και στον περίβολο με την αυθεντική μαρμάρινη όψη, προσφέροντας συνολική αντίληψη του Τύμβου.
