Σύμφωνα με το υπουργείο, στόχος του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου και λειτουργικού πλαισίου νόμιμης μετανάστευσης, που αφενός θα καλύπτει τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και αφετέρου θα ενισχύει τη δημόσια ασφάλεια, λειτουργώντας αποτρεπτικά για την παράνομη μετανάστευση.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε πολλαπλά επίπεδα, από την αδειοδότηση και την απασχόληση μέχρι την προσέλκυση υψηλής εξειδίκευσης και την αυστηροποίηση των κυρώσεων για την παράνομη διακίνηση.
Αδειοδότηση και ανανεώσεις
Προβλέπονται αλλαγές σε όλα τα στάδια της διαδικασίας χορήγησης και ανανέωσης αδειών διαμονής, με βασικό στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ταχύτερη εξυπηρέτηση πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στη χώρα. Εισάγεται η αυτόματη ανανέωση για συγκεκριμένες «ασφαλείς» κατηγορίες αδειών, όπως η εξαρτημένη εργασία, με μοναδική εξαίρεση λόγους δημόσιας τάξης και ασφάλειας. Παράλληλα, καθιερώνεται ελάχιστη διάρκεια δύο ετών για κάθε άδεια διαμονής.
Απασχόληση και μετάκληση εργαζομένων
Το πλαίσιο μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες ενισχύεται, με απλοποίηση των διαδικασιών και μεγαλύτερη ευελιξία στην αλλαγή εργοδότη. Θεσπίζεται ελάχιστο ηλικιακό όριο για τους εργαζομένους, ενώ δίνεται η δυνατότητα στις Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης να λειτουργούν ως εργοδότες. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για fast track διαδικασίες σε εργαζόμενους που απασχολούνται σε μεγάλα δημόσια έργα και στρατηγικές επενδύσεις.
Το νομοσχέδιο δίνει έμφαση στη σύναψη διμερών διακρατικών συμφωνιών με χώρες προέλευσης, τόσο για την κάλυψη αναγκών νόμιμης εργασίας όσο και για τη συνεργασία στις επιστροφές παράνομα διαμενόντων και την καταπολέμηση των κυκλωμάτων παράνομης μετανάστευσης.
Προσέλκυση υψηλής εξειδίκευσης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Εισάγονται νέες κατηγορίες εθνικών θεωρήσεων, όπως η Tech Visa και η Talent Visa, καθώς και ειδικές ρυθμίσεις για επισκέπτες καθηγητές. Παράλληλα, προβλέπεται επιτάχυνση των προξενικών διαδικασιών σε επιλεγμένες περιπτώσεις και αύξηση της διάρκειας της άδειας διαμονής για εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης (Blue Card).
Φοιτητές και σπουδαστές τρίτων χωρών
Για τους φοιτητές και σπουδαστές τρίτων χωρών, οι άδειες διαμονής θα έχουν διάρκεια ίση με αυτή των σπουδών τους, ενώ κατοχυρώνεται το δικαίωμα μερικής απασχόλησης. Μετά την αποφοίτηση, δίνεται η δυνατότητα παραμονής στη χώρα για αναζήτηση εργασίας, ενώ επιταχύνεται η χορήγηση θεωρήσεων στο πλαίσιο διεθνών συνεργασιών.
Δικαιούχοι διεθνούς προστασίας
Το σχέδιο νόμου στοχεύει στην αξιοποίηση των δικαιούχων διεθνούς προστασίας που διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα, μέσω προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης σε τομείς με αυξημένες ανάγκες, όπως οι κατασκευές, η αγροτική παραγωγή και ο τουρισμός. Στόχος είναι η μείωση της εξάρτησης από επιδόματα και η ενίσχυση της ένταξής τους στην αγορά εργασίας.
Παράνομη διακίνηση και κυρώσεις
Σημαντική είναι η αυστηροποίηση των ποινών για την παράνομη διακίνηση μεταναστών, με κυρώσεις που φτάνουν έως και την ισόβια κάθειρξη για διακινητές. Προβλέπεται επίσης απώλεια του καθεστώτος νομιμότητας για νόμιμους μετανάστες που συνδράμουν με οποιονδήποτε τρόπο την παράνομη μετανάστευση. Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα υφ’ όρων απόλυσης αλλοδαπών από τις φυλακές για πλημμελήματα, υπό την προϋπόθεση της άμεσης απέλασής τους.
Ρυθμίσεις για τις ΜΚΟ
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για το πλαίσιο λειτουργίας των ΜΚΟ, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας. Απλοποιείται η διαδικασία εγγραφής στο μητρώο του υπουργείου, ενώ αυστηροποιούνται οι κυρώσεις για μέλη ΜΚΟ που εμπλέκονται σε παράνομη διακίνηση, με ποινές πολυετούς κάθειρξης και δυνατότητα διαγραφής της οργάνωσης από το μητρώο. Καταργούνται οι προνομιακές προγραμματικές συμβάσεις και προβλέπεται σύναψη συμβάσεων αποκλειστικά μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών.
Θεσμικές αλλαγές
Τέλος, προβλέπεται η σύσταση Επιτροπής Συντονισμού Μεταναστευτικής Πολιτικής, με στόχο την καλύτερη εφαρμογή των μέτρων και τον συντονισμό ζητημάτων όπως η υφ’ όρων απόλυση και άμεση απέλαση αλλοδαπών που εκτίουν πλημμεληματικές ποινές.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το νομοσχέδιο συνθέτει μια ενιαία και συνεκτική μεταναστευτική πολιτική: αυστηρή απέναντι στην παρανομία, ανοιχτή μόνο στη νόμιμη κινητικότητα και προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.
