Σημειώνεται ότι η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2024/1083, γνωστού ως European Media Freedom Act (EMFA), που έχει ως στόχο την ενίσχυση της πολυφωνίας και τη διασφάλιση της συντακτικής ανεξαρτησίας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το νέο πλαίσιο διαφάνειας
Βάσει του άρθρου 27, κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον χώρο της ενημέρωσης - είτε πρόκειται για τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά μέσα, έντυπα ή ψηφιακές πλατφόρμες - οφείλει να δημοσιεύει στον ιστότοπό της, σε σημείο εμφανές και εύκολα προσβάσιμο, αναλυτικά στοιχεία για τη δομή και τη λειτουργία της.
Ειδικότερα, οι πάροχοι καλούνται να γνωστοποιούν:
- την επίσημη επωνυμία τους και τα στοιχεία επικοινωνίας τους,
- τα πρόσωπα (άμεσα ή έμμεσα) που ασκούν ουσιαστική επιρροή στη λειτουργία και στις στρατηγικές αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένης κάθε μορφής κρατικής συμμετοχής,
- τους πραγματικούς δικαιούχους, όπως αυτοί ορίζονται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία,
- το συνολικό ετήσιο ύψος της κρατικής διαφήμισης που λαμβάνουν, καθώς και τα διαφημιστικά έσοδα από δημόσιους φορείς τρίτων χωρών.
Προθεσμία συμμόρφωσης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Ως καταληκτική ημερομηνία για τη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων του 2025 ορίζεται η 30ή Ιουνίου 2026. Στόχος της ρύθμισης είναι να διασφαλιστεί η πλήρης ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τη διάθεση δημόσιων πόρων στο χώρο των ΜΜΕ, ενισχύοντας τη λογοδοσία.
Βασικοί ορισμοί
Η εγκύκλιος διευκρινίζει επίσης κρίσιμες έννοιες του Κανονισμού:
- Ως «υπηρεσία μέσων ενημέρωσης» ορίζεται κάθε υπηρεσία που, υπό τη συντακτική ευθύνη παρόχου, προσφέρει ενημερωτικό, ψυχαγωγικό ή εκπαιδευτικό περιεχόμενο στο κοινό, ανεξαρτήτως μέσου μετάδοσης.
- «Υπόχρεοι» θεωρούνται όλα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες, έχουν την ευθύνη επιλογής περιεχομένου και καθορίζουν τον τρόπο λειτουργίας τους.
- «Πραγματικοί δικαιούχοι» είναι τα φυσικά πρόσωπα που ελέγχουν άμεσα ή έμμεσα μια επιχείρηση, με τα σχετικά στοιχεία να αντλούνται από το αρμόδιο Μητρώο.
Εξαιρέσεις
Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις, προκειμένου να αποφευχθεί η περιττή επιβάρυνση φορέων που ήδη υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους. Συγκεκριμένα, δεν υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία ιδιοκτησίας:
- οι εταιρείες εισηγμένες σε οργανωμένες χρηματιστηριακές αγορές στην Ελλάδα, την ΕΕ ή χώρες του ΟΟΣΑ,
- οι οργανισμοί συλλογικών και εναλλακτικών επενδύσεων που λειτουργούν εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και εποπτεύονται από αρμόδιες αρχές.
Έλεγχος και κυρώσεις
Η εφαρμογή των νέων κανόνων τίθεται υπό την εποπτεία του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), το οποίο αναλαμβάνει τον έλεγχο συμμόρφωσης. Σε περιπτώσεις παράβασης - όπως μη δημοσίευση στοιχείων, ελλιπής ενημέρωση ή απόκρυψη αλλαγών - προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα και άλλες κυρώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 34 του νόμου.
Η σημασία της μεταρρύθμισης
Η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης τονίζει ότι η άμεση εφαρμογή των νέων διατάξεων είναι καθοριστική για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τα μέσα ενημέρωσης. Σε μια περίοδο όπου η παραπληροφόρηση και οι αδιαφανείς χρηματοδοτήσεις αποτελούν σοβαρές προκλήσεις για τη δημοκρατία, η πλήρης διαφάνεια γύρω από την ιδιοκτησία και τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο θωράκισης της ενημέρωσης.
Παράλληλα, οι αποδέκτες της εγκυκλίου - μεταξύ αυτών ενώσεις ιδιοκτητών και δημοσιογραφικοί φορείς - καλούνται να ενημερώσουν άμεσα τα μέλη τους, καθώς η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο συνιστά πλέον άμεση εθνική υποχρέωση.
