Η συμφωνία θεωρείται κομβικής σημασίας για την πρόοδο ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου, ενισχύοντας τόσο τη χρηματοδοτική του βάση όσο και τη διεθνή του αξιοπιστία. Βέβαια, μένει να αποσαφηνιστούν επι μέρους σημεία που, κυρίως, έχουν να κάνουν με τη διαδικασία διαχείρισης του γεωπολιτικού κινδύνου και δη των ενδεχόμενων προσπαθειών της γείτονος να μπλοκάρει εκ νέου το έργο. Επίσης, θα πρέπει να καταφανεί εάν υπάρχουν πιθανές προβλέψεις για κόστη και οικονομικά βάρη από καθυετερήσεις λόγω γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων.
Η σημασία
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η είσοδος της Meridiam στον GSI δίνει ένα γαλικό "αέρα", κρίσμο γεωπολιτικά, στο έργο και σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς προσδίδει ισχυρή επενδυτική στήριξη σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής και την περαιτέρω ενοποίηση των ηλεκτρικών δικτύων της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Σημειώνεται ότι η συμφωνία υπεγράφη παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, επισφραγίζοντας την είσοδο της γαλλικής εταιρείας ως βασικού μετόχου της Great Sea Interconnector. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον αρχικό σχεδιασμό του έργου, το οποίο προχωρά υπό την ευθύνη του ΑΔΜΗΕ, με στόχο την ολοκλήρωση της πρώτης ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.
Ποια είναι η Meridiam;
Υπενθυμίζεται ότι η Meridiam αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς επενδυτές στον τομέα των υποδομών. Ιδρύθηκε το 2005 στο Παρίσι και εξειδικεύεται στην ανάπτυξη, χρηματοδότηση και μακροχρόνια διαχείριση έργων στρατηγικών υποδομών. Σήμερα δραστηριοποιείται στην Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική, διαχειριζόμενη κεφάλαια που ξεπερνούν τα 22 δισ. δολάρια.
Η εμπειρία της σε μεγάλα ενεργειακά έργα είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συμμετέχει ως βασικός επενδυτής στο έργο NeuConnect, την πρώτη ηλεκτρική διασύνδεση υψηλής τάσης μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Γερμανίας. Η συνεργασία της με τον ΑΔΜΗΕ είχε ουσιαστικά προαναγγελθεί από τον Ιούνιο του 2024, όταν οι δύο πλευρές υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης (MoU), ανοίγοντας τον δρόμο για τη μετοχική της συμμετοχή στην Great Sea Interconnector.
Ένα έργο στρατηγικής σημασίας
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έργα ενεργειακών υποδομών που σχεδιάζονται στην Ευρώπη. Το συνολικό μήκος της διασύνδεσης, μέσω υποβρύχιων και χερσαίων καλωδίων, ανέρχεται σε 1.208 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 898 χιλιόμετρα αφορούν το απαιτητικό τμήμα μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Το έργο θα διαθέτει μεταφορική ικανότητα 1.000 MW, θα λειτουργεί με τάση 500 kV και τα καλώδια θα ποντιστούν σε θαλάσσια βάθη που φθάνουν έως και τα 3.000 μέτρα, γεγονός που το κατατάσσει μεταξύ των πλέον σύνθετων τεχνικά έργων υποβρύχιας διασύνδεσης παγκοσμίως. Ο συνολικός προϋπολογισμός του εκτιμάται στα 1,9 δισ. ευρώ.
Γεωπολιτική και ενεργειακή αξία
Η σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης υπερβαίνει το ενεργειακό της αποτύπωμα. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα και η Κύπρος ενισχύουν τον γεωστρατηγικό τους ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ το Ισραήλ αποκτά μια νέα εναλλακτική οδό ενεργειακού εφοδιασμού και διασύνδεσης με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, το έργο συμβάλλει στην αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας, στη διεύρυνση της αξιοποίησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και στη δημιουργία μιας νέας ενεργειακής γέφυρας μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Το έργο
Η Great Sea Interconnector, θυγατρική ειδικού σκοπού του ΑΔΜΗΕ, ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 2024 ως φορέας υλοποίησης και χρηματοδότησης του έργου. Οι εργασίες για το τμήμα Κρήτη – Κύπρος έχουν ήδη ξεκινήσει από τα τέλη του 2023, με βασικό στόχο τη διασύνδεση της Κύπρου, του τελευταίου κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παραμένει ηλεκτρικά απομονωμένο, με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε επόμενη φάση προβλέπεται η επέκταση της διασύνδεσης προς το Ισραήλ, δίνοντας στη χώρα τη δυνατότητα να ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού της εφοδιασμού και να επιταχύνει την ενσωμάτωση μεγαλύτερου ποσοστού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα.
Το έργο έχει ενταχθεί στον κατάλογο των Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest – PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που επιβεβαιώνει τη στρατηγική του σημασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Υπογραφή συμφωνίας με τη Nexans για τις έρευνες βυθού
Παράλληλα με τη συμφωνία για τη μετοχική συμμετοχή της Meridiam, υπεγράφη και τριμερής σύμβαση μεταξύ του ΑΔΜΗΕ, της Great Sea Interconnector και της Nexans, με αντικείμενο την εκτέλεση των θαλάσσιων ερευνών βυθού, που αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα στάδια πριν από την πόντιση του υποβρύχιου καλωδίου.
Οι έρευνες θα καθορίσουν τη βέλτιστη όδευση της διασύνδεσης, θα αξιολογήσουν τα γεωλογικά και γεωτεχνικά χαρακτηριστικά του θαλάσσιου πυθμένα και θα αποτελέσουν τη βάση για την οριστικοποίηση της μελέτης εγκατάστασης του καλωδιακού συστήματος.
Το κρίσιμο στάδιο
Το επόμενο διάστημα, η πραγματοποίηση των ερευνών στα διεθνή ύδατα αναμένεται να αποτελέσει ένα ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο τόσο για την τεχνική εξέλιξη του έργου όσο και για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η πρόοδος του Great Sea Interconnector παρακολουθείται στενά τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τις χώρες της περιοχής.
