Ο Ντομίνγκεζ επεσήμανε ότι, παρά την ανθεκτικότητα που έχει δείξει η ναυτιλία απέναντι σε γεωπολιτικές αναταράξεις, «η ανθεκτικότητα δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό». Υπογράμμισε δε ότι «η ασφάλεια και η προστασία της ναυτιλίας είναι θεμελιώδεις για την οικονομική σταθερότητα, τη βιώσιμη ναυτιλιακή ανάπτυξη και τα μέσα διαβίωσης εκατομμυρίων ανθρώπων».
Η συνεδρίαση, που πραγματοποιήθηκε τη περασμένη Δευτέρα στη Νέα Υόρκη, έγινε υπό την προεδρία του Παναμέζου Προέδρου Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, ο οποίος προεδρεύει του ΣΑ για τον Αύγουστο, και συγκέντρωσε εκπροσώπους κρατών, διεθνών οργανισμών και φορέων της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Το βασικό μήνυμα ήταν ότι οι απειλές για την ασφάλεια των θαλασσίων οδών αυξάνονται και διαφοροποιούνται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σχεδόν 150 περιστατικά πειρατείας και ένοπλης ληστείας καταγράφηκαν το 2024, κυρίως στη Νοτιοανατολική Ασία, τον Ινδικό Ωκεανό και τη Δυτική Αφρική. Παράλληλα, πλοία που διέρχονται την Ερυθρά Θάλασσα βρέθηκαν στο στόχαστρο επιθέσεων που σχετίζονται με τη σύγκρουση στη Γάζα, ενώ η παράνομη διακίνηση ναρκωτικών, όπλων και απειλούμενων ειδών πανίδας συνεχίζει να ανθεί.
Ο Γενικός Γραμματέας της INTERPOL, Στρατηγός Βάλντεσι Ουρκίθα, χαρακτήρισε τις θαλάσσιες οδούς «το πρώτο πραγματικά παγκόσμιο δίκτυο» που λειτουργεί εδώ και χιλιετίες, αλλά προειδοποίησε ότι πλέον αυτές οι ίδιες διαδρομές χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο από εγκληματικές οργανώσεις. Η «πολυεπίπεδη εγκληματικότητα στη θάλασσα», όπως τη χαρακτήρισε, δυσχεραίνει την επιβολή του νόμου και αυξάνει τους κινδύνους.
Η απειλή δεν περιορίζεται στα παραδοσιακά εγκλήματα. Καθώς τα λιμάνια ψηφιοποιούνται, με αυτοματοποιημένη διαχείριση πλοίων και συστήματα παρακολούθησης φορτίων, καθίστανται πιο ευάλωτα σε κυβερνοεπιθέσεις.
«Συστήματα ενέργειας, επικοινωνιών και logistics που είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία των λιμανιών δέχονται κύμα κυβερνοεισβολών», προειδοποίησε ο Ουρκίθα, σημειώνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο για επιθέσεις μεγαλύτερης ταχύτητας και κλίμακας.
Αντιμετώπιση των προκλήσεων
Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, ο ΙΜΟ έχει θεσπίσει υποχρεωτικούς κανονισμούς, όπως ο Διεθνής Κώδικας Ασφάλειας Πλοίων και Λιμενικών Εγκαταστάσεων (2004), τα αναθεωρημένα πρωτόκολλα του 2005 για την καταστολή παράνομων πράξεων στη θάλασσα και απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας για τα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας.
Παράλληλα, έχει αναπτύξει συνεργασίες με τον ΟΗΕ, την INTERPOL και περιφερειακούς οργανισμούς για την ενίσχυση εθνικών δυνατοτήτων και την οικοδόμηση διασυνοριακής εμπιστοσύνης.
Ο Ντομίνγκεζ τόνισε ότι η ναυτική ασφάλεια συνδέεται άρρηκτα με την προστασία του περιβάλλοντος, επισημαίνοντας ότι συνεχίζεται η υποστήριξη σε χώρες για τη βελτίωση της αντιδρασης τους σε περιστατικά θαλάσσιας ρύπανσης, όπως οι πετρελαιοκηλίδες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρέμβαση του Ρικάρτε Βάσκες Μοράλες, Διευθύνοντος Συμβούλου της Αρχής της Διώρυγας του Παναμά, που μίλησε για «έναν από τους πιο εμβληματικούς διαύλους ανθρώπινης συνεργασίας».
Ανέδειξε την ουδετερότητα της διώρυγας ως κλειδί επιτυχίας, υπενθυμίζοντας ότι λειτουργεί βάσει διεθνούς συνθήκης που διασφαλίζει ίση πρόσβαση σε καιρό ειρήνης ή πολέμου.
Η διώρυγα, υπό παναμέζικη διοίκηση εδώ και 25 χρόνια, έχει αυξήσει τη διακίνηση φορτίων κατά 50% μετά την προσθήκη τρίτης σειράς θυρών το 2016, με ετήσιες διελεύσεις περίπου 13.500 πλοίων. Ωστόσο, παραμένει επίκεντρο γεωπολιτικών τριβών, όπως οι πρόσφατες αντιπαραθέσεις ΗΠΑ–Κίνας.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει την κινεζική επιρροή στη διώρυγα, απειλώντας να «την πάρει πίσω» και κατηγορώντας, χωρίς στοιχεία, το Πεκίνο για έλεγχο της υποδομής, ισχυρισμούς που η παναμέζικη κυβέρνηση έχει απορρίψει.
Η κλιματική κρίση προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα πίεσης. Η σοβαρή ξηρασία των τελευταίων δύο ετών οδήγησε τη Διώρυγα σε μέτρα εξοικονόμησης νερού, αλλαγές στη λειτουργία και την κατασκευή τεχνητής λίμνης.
«Σήμερα διαθέτουμε τεχνολογίες που ενισχύουν την κλιματική ανθεκτικότητα», είπε ο Βάσκες Μοράλες, προσθέτοντας ότι παράλληλα αναπτύσσονται μηχανισμοί χρηματοδότησης, ενισχύεται η ασφάλεια νερού και περιβάλλοντος, και εφαρμόζεται σύγχρονη διακυβέρνηση που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και ενισχύει την κυβερνοασφάλεια.
Κλείνοντας τη συνεδρίαση, ο Ντομίνγκεζ επεσήμανε ότι η θαλάσσια ασφάλεια απαιτεί πολυμερή προσέγγιση.
«Όταν γεωπολιτικές εντάσεις διαταράσσουν τη ναυτιλία και αθώοι ναυτικοί χάνουν τη ζωή τους, όπως στην Ερυθρά Θάλασσα το 2024, η μόνη λύση είναι ο εποικοδομητικός διάλογος», είπε. «Η θαλάσσια ασφάλεια είναι κοινή ευθύνη. Ο ωκεανός μας συνδέει όλους», κατέληξε.
