Να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναδείξει την ΝΜΑ ως έναν κλάδο υψηλής σημασίας. Αφενός, εξασφαλίζει την μεταφορά εμπορευμάτων εντός και εκτός Ένωσης. Αφετέρου, αποτελεί μια αξιόπιστη επιλογή για την αντικατάσταση των οδικών μεταφορών και την επίτευξη των στόχων για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος των μεταφορών.
Στην Ελλάδα, η σημασία της ΝΜΑ σχετίζεται με την απρόσκοπτη μεταφορά εμπορευμάτων στα ελληνικά νησιά, υποστηρίζοντας τον τουρισμό αλλά και την τοπική ανάπτυξη. Παράλληλα, η δραστηριοποίηση και διαχείριση πλοίων ΝΜΑ από ναυτιλιακές εταιρείες εγκατεστημένες στην Ελλάδα δημιουργεί οφέλη για τη χώρα, τα οποία πολλαπλασιάζονται όταν ληφθούν υπόψη οι αλληλεπιδράσεις με άλλους κλάδους της οικονομίας.
Μελέτη
Στο φόντο αυτο η Ένωση Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ΕΕΝΜΑ), σε συνεργασία με το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Μελετών (ΙΟΒΕ), εκπόνησε και παρουσίασε, χθες (18/9), μελέτη με τιτλο «Shortsea Ναυτιλία: Τάσεις, προκλήσεις και επίδραση στην Ελληνική οικονομία».
Αναλυτικά, όπως αναφέρει η μελέτη, οι προοπτικές για τη διατήρηση και την ενίσχυση της συμβολής της ΝΜΑ στην ελληνική οικονομία έρχονται αντιμέτωπες με σημαντικές προκλήσεις. Στις κυριότερες από αυτές περιλαμβάνονται τα μέτρα που έχουν ληφθεί για απανθρακοποίηση των μεταφορών, η πολύ μεγάλη μέση ηλικία του στόλου της ελληνικής ΝΜΑ, ζητήματα πληρωμάτων και επάνδρωσης και η ανεπάρκεια υποδομών που περιορίζει το επίπεδο πολυτροπικότητας στις μετακινήσεις φορτίων.
Με βάση τη μελέτη, η διατήρηση και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της συμβολής της ΝΜΑ στην ελληνική οικονομία έρχονται αντιμέτωπες με μια σειρά σοβαρών προκλήσεων, με κυριότερη την ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Νέες πολιτικές της ΕΕ στοχεύουν σε ταχύτερη μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας και κατά συνέπεια της ναυτιλίας σε πρότυπο χαμηλών εκπομπών. Ειδικότερα, στη Δέσμη μέτρων “Fit for 55” για την αναθεώρηση του πλαισίου για το κλίμα, η οποία παρουσιάστηκε τον Ιούλιο 2021 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προτάθηκε η αναθεώρηση μιας σειράς από κοινοτικά νομοθετήματα που αφορούν και στη ναυτιλία. Σε αυτό το πλαίσιο, το 2023 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέκτεινε το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) στις θαλάσσιες μεταφορές, παράλληλα με τη σχετική δράση που συμφωνήθηκε εντός του IMO.
Το «καμπανάκι»
Χωρίς τις κατάλληλες προσαρμογές στον στόλο πλοίων της ΝΜΑ, καθώς και στις σχετικές λιμενικές υποδομές, η ένταξη της ΝΜΑ στο ΣΕΔΕ και η πλήρης υλοποίηση των υπόλοιπων μέτρων της δέσμης Fit for 55 υπολογίζεται ότι θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για την εγχώρια ΝΜΑ.
Τα βάρη
Συγκεκριμένα, το συνολικό κόστος συμμόρφωσης με τα νέα μέτρα για τον εγχώριο κλάδο ναυτιλίας μικρών αποστάσεων υπολογίζεται σε €225 εκατ. το 2030. Το αυξημένο κόστος μεταφράζεται σε επιπλέον επιβάρυνση των ναύλων έως και κατά 38,6%, με το μεγαλύτερο μέρος να οφείλεται στην επέκταση του ΣΕΔΕ. Η απώλεια εσόδων των επιχειρήσεων του κλάδου της ΝΜΑ από τη χαμηλότερη κίνηση, μετά την αφαίρεση των ποσών που αντιστοιχούν στις νέες επιβαρύνσεις, υπολογίζεται σε €140 εκατ. (-17,0% των συνολικών εσόδων) το 2030. Η εφαρμογή των μέτρων θα επιφέρει μείωση στη ζήτηση έως και 17% το 2030.
Σε όρους ΑΕΠ, λαμβάνοντας υπόψη τις έμμεσες και προκαλούμενες επιδράσεις, οι απώλειες από τα επιβαλλόμενα μέτρα πλησιάζουν τα €200 εκατ. το 2030. Το μεγαλύτερο μέρος της επίδρασης (€140 εκατ. το 2030) αφορά στην άμεση επίδραση των μέτρων στον ίδιο τον κλάδο. Οι απώλειες σε θέσεις εργασίας στο σύνολο της οικονομίας πλησιάζουν τις 1,2 χιλ. το 2030, ενώ τα έσοδα για το Δημόσιο υπολογίζονται μειωμένα κατά €35 εκατ. το 2030.
